From Wikipedia, the free encyclopedia
Cuzcurrita de Río Tirón Errioxako udalerria da, Erkidegoaren ipar-mendebaldean kokaturik dagoena. 2020an 509 biztanle zituen. Tirón ibaiak zeharkatzen du herria, hortik haren izena.
Cuzcurrita de Río Tirón | |||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
municipality of La Rioja (en) ![]() | |||||||||||
![]() | |||||||||||
| |||||||||||
Administrazioa | |||||||||||
Estatu burujabe | ![]() | ||||||||||
Autonomia | ![]() | ||||||||||
Alkatea | Román Urrecho Junquera | ||||||||||
Izen ofiziala | Cuzcurrita de Río Tirón | ||||||||||
Posta kodea | 26214 | ||||||||||
INEk ezarritako kodea | 26056 | ||||||||||
Herriburua | Cuzcurrita de Río Tirón (en) ![]() | ||||||||||
Geografia | |||||||||||
Koordenatuak | 42°32′29″N 2°57′46″W | ||||||||||
![]() | |||||||||||
![]() | |||||||||||
Azalera | 19 km² | ||||||||||
Altuera | 518 m | ||||||||||
Mugakideak | Sajazarra, Zihuri, Nafarruri, Tirgo, Baños de Rioja, Otxanduri, Treviana eta Fonzaleche | ||||||||||
Demografia | |||||||||||
Biztanleria | 566 (2023)![]() | ||||||||||
| |||||||||||
Dentsitatea | 30 bizt/km² | ||||||||||
Informazio gehigarria | |||||||||||
Ordu eremua | UTC+01:00 | ||||||||||
Matrikula | LO |
Cuzcurrita izena euskaratik etor liteke. -ita atzizkiak "tokia" esan nahi du eta Cuzcur "kozkor" hitzetik etor liteke. "Kozkor" hitzaren esanahia erliebean aurkitzen den muinoa da, eta ondorioz "kozkor gaineko tokia" litzateke azalpena[1]. Nafarroako Badoztain herrian bada Kuzkurruta Etxonekoa toponimoa, jatorri bera izango lukeena.
Historian zeharreko agirietan hainbat eratara idatzi izan da: Coscorrita 947, 1104 eta 1278. urteetan, Coscorita 1124an, Cozcorrita 1215ean, Coçcorrita 1257an, Cozcorrita de Rrio Tiron 1373an, Cuzcurrita 1450ean eta Cuzcurrita del rrio Tiron 1484an[1].
XI. mendeko Miranda Ebroko foruak Quosquorrita izena aipatzen du. 1367ko azaroaren 15ean Henrike II.a Gaztelakoak Juan Martinez de Rojasi emandako laguntzaren ordainetan Cuzcurritaren Jaurerria eman zion, haren lurralde eta eskubide guztiekin[2].
XVI. mendean Filipe II.a errege zela Cuzcurritako Jauna zen Pedro Velascok Marta de Rojas y Osororekin ezkondu eta maiorazkoa sortu zuten Cuzcurritako gazteluan haien armarria ezarriz. Oraindik ikusgai dago armarria.
Erdi Aroan harresiak inguratzen zuen Cuzcurrita eta gaztelua ere bazuen, Suárez de Figueroa leinuak XIV bukaeran edo XV hasieran eraikitakoa. XIX. mendean jaurerriak eta maiorazkoak abolitu ziren baina Velasco-Rojasen ondorengoen eskutan jarraitu zuen.
1790an Cuzcurrita del Río Tirón Real Sociedad Económica de La Rioja sortu zuen 54 udalerrietako bat izan zen. Ilustrazioaren ideien harira sorturiko elkartea izan zen hau.
Ángel Casimiro de Govantes historiagileak 1846an argitaratu zuen Diccionario geográfico-histórico de La Rioja liburuan Cuzcurrita deskribatzen da. Ospitale txiki bat, harlanduzko hainbat etxe eta landa eremu bikainak daudela aipatzen da. Mahastiak zeuden, baita zekale eta lekadunak ere eta ardiak hazten zirela ere esaten da[3].
Pascual Madoz idazle nafarrak Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar (1845 eta 1850 artean idatzia) liburuan dio Cuzcurritak 260 etxe zituela, gehienak harrizkoak, eta 12 kale dituela. Eskola bat zegoen udaletxean, sexu bietako haurrak hartzen zituena, ospitalea, zuhaitzak ziyuen paseo batean biztanleek ura hartzen zuten eta bi errota ere bazituen. Garia, garagarra, olioa eta ardo ugari ekoizten zituen, artaldeak zeuden, galeperrak eta eperrak ehizatzen ziren eta amuarrainak, barboak eta aingirak arrantzatzen ziren ibaian. 243 auzotar eta 1.043 arima zituen[4].
Cuzcurrita del Río Tiróneko jai nagusiak San Migel jaiak dira, irailaren 29an hasi eta urriaren 1ean bukatzen direnak. Aurrez irailaren 8an Sorejanako baselizako Amabirjinaren irudia San Migel elizara eramaten da.
Pentekoste garaian Sorejanako eta Tironcilloko baselizetan jai eguna ospatzen da.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.