From Wikipedia, the free encyclopedia
Arango haranaren banaketa administratiboa bi ikuspuntutatik eratuta dago. Biek arlo desberdinei dagokien onarpen ofiziala dute.
Espainiar estatuan, Frantziako Iraultzaren ostean garatutako departamenduen ereduari jarraituz, lurralde osoan uniformizazio administratiboa bilatu zen. Zentzu horretan Arango haranak ez du erreferentzialtasunik, beste bi maila direlako nagusi:
Hauexek dira haraneko udalerriak, beren izen ofizialak eta suertatutako fusioak:
Estatu osoan bezala, udalerriak udal hauteskundeetarako lurralde unitateak dira; Senaturako eta Kongresurako Arango biztanleen botoak Lleidako probintziako gainontzekoekin batera kontatzen dira. Horrez gain, hautesbarrutiak aldatzeko eta veguerietan oinarritzeko proposamenak oraindik onartu ez direnez, Kataluniako Parlamenturako hautesbarrutia ere probintzia da.
Okzitaniaren berezko banaketa, kanpotik ezarritako banaketa administratiboekin talkan beste hainbeste herritan ere gertatzen den ber gisan parçan edo eskualdea da. Horietako bat Arango harana da, arrazoi askorengatik nortasun handikoa dena. Espainiar estatuko autonomien garapenarekin Kataluniaren menpean egoteak errealitate hori onartzeko izugarri erraztu du; Kataluniaren banaketa naturala ere baliokidea den comarca da eta onarpen instituzionala eman zitzaion. Hori dela eta Arango haranak bere eskualdeko kontseilua du, Conselh Generau d'Aran (Arango Kontseilu Orokorra); lurraldearen ezaugarriengatik eskualde katalanek baino aitortza eta botere handiagoak ditu.
Harana oso ondo zehaztutako unitate geografiko, kultural, historiko eta soziala izanik, barneko azpibanaketa izan du: terçon izenekoa. 1313ko Querimòniarekin eratu ziren eta 1834ko probintzien sorrerarekin desagerrarazi zituzten. Hala ere, bertakoentzat beti izan da nortasun elementua eta 1990ean Arango Kontseilu Orokorra (13 kontseilari) aukeratzeko hautesbarrutia izateko onartu zituzten ofizialki. Historian zehar terçon kopurua aldatuz joan bada ere (hasieran hiru izan ziren, horregatik izena), gaur egun 6 dira. Hauexek dira terçons, zein udalerri ofiziali dagokien, zein herri dauden bakoitzean (udalerria terçon batean baino gehiagotan banatuta badago) eta Arango Kontseilu Orokorrerako hauteskundeetan zenbat kontseilari hautatzen duen bakoitzak:
Terçon | Udalerriak | Herriak | Kontseilariak |
---|---|---|---|
Quate Lòcs | Bossòst, Les, Canejan, Bausen | 3 | |
Irissa (Lairissa) | Vilamòs, Arres, es Bòrdes | 1 | |
Marcatosa | Vielha e Mijaran (zatia) | Vilac, Aubèrt, Betlan, Mont, Montcorbau, Arròs, Vila | 1 |
Castièro | Vielha e Mijaran (zatia) | Escunhau, Casarilh, Betren, Vielha, Gausac, Casau | 4 |
Arties e Garòs | Naut Aran (zatia) | Arties, Garòs | 2 |
Pujòlo | Naut Aran (zatia) | Tredòs, Bagergue, Salardú, Unha, Gessa | 2 |
Kataluniako berezko banaketa eta lurralde antolakuntza hobea garatzeko eta -estatuak onartuz gero- probintziak ordezkatzeko proposatu diren vegueriak (zenbait comarca bilduko lituzketenak) direla eta Arango harana eztabaida iturri izan da. Lehen proposamenean, haranaren biztanleria txikiaren arabera Alt Pirineuren barruan kokatu zuten; Arango biztanle eta ordezkari politikoen desadostasuna erabatekoa izan zen, horrela lurralde okzitaniarraren nortasuna ahulduko zela irizten baitzioten. Azkenean Generalitateak Arango harana proposatutako (eta oraindik ofizialki onartu ez diren) veguerietatik kanpo utzi du, behin-behinean aipatu vegueriaren barruan egon eta horrek bere funtzioak Arango Kontseilu Orokorrean delegatuko duela aurreikusten den arren; kontseiluak Kataluniarekin berdinen arteko harreman izango lukeen "Lurralde Entitate Autonomoa" bihurtzeko proposamena egin du[10][11].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.