konfederacio de antikvaj ĝermanaj triboj From Wikipedia, the free encyclopedia
La saksoj estis la anoj de okcidenta ĝermana tribaro, kiu ekde la 2-a jarcento post Kristo, supozeble ankaŭ pli frue, loĝis en la nordokcidento de la hodiaŭa Germanio kaj la oriento de la hodiaŭa Nederlando.
La triboj de la saksaj ĝermanoj vivis en la teritorio de la Zuiderzee, la granda golfo ene de Nederlando, kiu hodiaŭ estas je granda parto sekigita per polderoj, la regiono inter la riveroj Emso, Weser kaj Elbo en la germana federacia lando Malsupra Saksio kaj la regiono Vestfalio (la norda duono de Nordrejn-Vestfalio), krome la nordon de la federacia lando Saksio-Anhalto kaj la regionon norde de la Elbo en Holstinio ĝis la rivero Eider.
La hodiaŭa federacia lando Saksio (historie dum la mezepoko nomita Kursachsen respektive Obersachsen) nur tre malmulte rilatas al la historia popolo de la saksoj. La pralando de la nuna federacia lando - sudoriente de la loĝoteritorio de la saksoj - nomiĝis Mark Meißen kaj fondiĝis dum la jaro 965 fare de la saksa germana imperiestro Otto la 1-a. Ĝiaj loĝantoj tamen parolis mezaltgermanajn dialektojn, dum la ĝermanaj saksoj mem apartenis al la platgermana lingvo tre parenca al la nuna nederlanda.
Dum la jarcentoj post la jaro 200 la saksaj triboj de la origina ĝerma loĝoregiono en Holstinio konkeris praktike la tutan hodiaŭan nordokcidentan Germanion (aparte de la loĝoteritorioj de la frisoj en la marborda nordo de Nederlando kaj pleja nordokcidento de Germanio). Ili integrigis la aliajn ĝermanajn tribojn tie loĝintajn en sian tribaron: lastaj konkeroj estis la nuna Monastera Lando en la nordo de Vestfalio, kaj la nordo de la hodiaŭa Ruhr-regiono.
Ekde la 3-a jarcento post kristo romiaj kronikistoj ĝemis pro saksaj piratoj en la Norda Maro. Dum la 5-a jarcento saksoj kune kun la aliaj ĝermanaj tribaroj praangloj kaj jutoj ekloĝis en la sudo de Britio: la hodiaŭa Anglio. Ili tie iĝis la ĉefa gento, dum en la najbaraj landoj Skotio, Kimrio, Kornvalo kaj Irlando daŭre dominis la keltoj. La nuna nomo "Anglio" klare devenas de la praangloj, dum regionaj nomoj kiel Wessex („okcidenta Saksio“), Essex („orienta Saksio“), Sussex („suda Saksio“) kaj Middlesex („meza Saksio“) montras spurojn de la saksaj setlistoj.
Apenaŭ tuŝitaj de la grandaj popolaj migradoj de aliaj ĝermanaj triboj tra Eŭropo, la saksoj dum multaj jarcentoj tenis la antikvan ĝermanan triban leĝaron sen reĝoj: parlamentoj de la liberaj viroj kune decidis pri juraj kaj politikaj demandoj. Dukoj nur dum militoj iĝis dumtempaj, popole elektitaj gvidantoj.
Inter la jaroj 772 kaj 804 la konkuranta ĝermana tribaro de frankoj en serio de akraj bataloj sub gvido de Karolo la Granda fine konkeris la saksojn kaj devigis ilin subiĝi je la mezepoka feŭda sistemo de regantoj kaj regatoj, kiel duklando Saksio.
Historio:
Dum la jaro 919 unuafoje saksa duko iĝas germana reĝo: Henriko la 1-a. Sekvas la saksaj germanaj imperiestroj Otto la 1-a, Otto la 2-a kaj Otto la 3-a. La epoko de germanaj imperiestro de saksa deveno finiĝas per la morto de Henriko la 2-a en la jaro 1024. Dum tiu jarcento la politika kaj kultura centro de la germana Sankta Romia Imperio estas en la historia vivoteritorio de la saksoj.
Dum la jaro 1180 la germana imperiestro Frederiko Barbarosa disbatas la Duklandon Saksio, ĉar ties reganto, la duko Henriko la Leono rifuzas partopreni batalaron de imperiestro Frederiko en Italio. Vestfalio iĝas posedaĵo de la katolika eklezio, al Henriko la Leono restas la regionoj de Braunschweig kaj Lüneburg, la nobeloj kaj episkopoj rekte ligiĝas al la imperiestro, kaj la nomo Duklando Saksio nur restas por eta teritorio ĉe la rivero Elbo.
Dum 1423 la grafo Frederiko la 1-a de Meißen ricevas tiun teritorieton ĉe la rivero Elbo. Ĉar la titolo de duko pli altrangas ol tiu de grafo, li eknomas sin "duko de Saksio", kaj lia origina regoteritorio ĉirkaŭ la urbo Meißen - kies loĝantoj apartenas al la germana popolo de turingoj - per tio nerekte ekhavas la titolon "Duklando Saksio". La nova duklando dum multaj jarcentoj nomiĝis "Supra Saksio", la origina kerna vivoteritorio de la saksoj "Malsupra Saksio". Post la malfondo de la reĝlando Prusio post la Dua Mondmilito oni revivigis la nomon "Malsupra Saksio" kaj tiel nomis la novan federacian landon en la nordokcidento de la Federacia Respubliko Germanio.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.