![cover image](https://wikiwandv2-19431.kxcdn.com/_next/image?url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fc/The_star_cluster_Terzan_5.jpg/640px-The_star_cluster_Terzan_5.jpg&w=640&q=50)
Milisekunda pulsaro
From Wikipedia, the free encyclopedia
Milisekunda pulsaro (MSP) estas pulsaro kies rotacia periodo estas proksimume 1-10 milisekundoj. Oni detektis milisekundajn pulsarojn en la radia, X-radia, kaj gamma-radia partoj de la elektromagneta spektro. La origino de milisekundaj pulsaroj restas ankoraŭ nekonata. La plej grava teorio diras ke milisekundaj pulsaroj komencis kiel longperiodaj pulsaroj, kaj poste rapidiĝis per akrecio.
Oni kredas ke milisekundaj pulsaroj havas rilaton kun sistemoj el malpezaj X-radiaj binaroj. Sciencistoj kredas ke en tiaj sistemoj la akrecia disko de neŭtrona stelo elsendas X-radiadon, produktita de la eksteraj tavoloj de stel-kunulo kiu superpasis ĝian lobon de Roche. La transdono de angula movokvanto pro ĉi tiu akrecia evento povas, teorie, pligrandigi la rotacian rapidon de la pulsaro ĝis centoj da rivoluojn en sekundo, kiel observite en milisekundaj pulsaroj.
Tamen, lastatempe aperis pruvoj ke la ĝenerala teorio pri evoluo ne kapablas ekspliki la evoluon de ĉiuj milisekundaj pulsaroj, speciale junaj milisekundaj pulsaroj kun relative altaj magnetaj kampoj, kiel PSR B1937+21. Kızıltan & Thorsett montris ke devas ekzisti almenaŭ du procezoj por ekspliki la formiĝon de milisekundaj pulsaroj.[1] But the nature of the other process remains a mystery.[2]
![Thumb image](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fc/The_star_cluster_Terzan_5.jpg/640px-The_star_cluster_Terzan_5.jpg)
Multaj milisekundaj pulsaroj estis malkovritaj en globaj stelamasoj. Tio kongruas kun la ĝenerala teorio pri ilia formiĝo, ĉar la ekstreme alta nombro de steloj de tiuj stelamasoj faciligas ke la pulsaroj havu (aŭ kaptu) gigantan stel-kunulon. Ĝis nun estas konataj proksimume 130 milisekundaj pulsaroj en globaj stelamasoj.[3] Nur la globa stelamaso Terzan 5 enhavas 33 el ili, sekve de 47 Tucanae kun 22, kaj M28 kaj M15 kun 8 pulsaroj, respektive.