From Wikipedia, the free encyclopedia
Έπαρχος (λατινικά: rector provinciae) ονομαζόταν στη ρωμαϊκή διοίκηση ο κυβερνήτης μιας επαρχίας, δηλαδή ενός ρωμαϊκού εδάφους έξω από την ιταλική χερσόνησο. Αποτελούσε την ανώτατη αρχή στις κατακτημένες περιοχές, λογοδοτούσε μόνο στο όργανο που τον είχε διορίσει και η θητεία του ήταν συνήθως ενιαύσια αλλά μπορούσε να ανανεωθεί. Πρόκειται για ένα από τα ανώτερα αξιώματα του ρωμαϊκού θεσμικού οικοδομήματος επί πολλούς αιώνες, το οποίο έχασε τη σημασία του μόλις στα τέλη του 3ου αι. μ.Χ. με τις μεταρρυθμίσεις του Διοκλητιανού.
![]() |
Το λήμμα δεν περιέχει πηγές ή αυτές που περιέχει δεν επαρκούν. |
Κατά την περίοδο της Δημοκρατίας, οι έπαρχοι διορίζονταν ουσιαστικά από τη Σύγκλητο με την τυπική σύμφωνη γνώμη των λαϊκών συνελεύσεων. Συνήθως ένας νέος έπαρχος ήταν απερχόμενος ύπατος ή πραίτορας στην πόλη της Ρώμης, οπότε ονομαζόταν επίσης proconsul (ανθύπατος) ή propraetor (αντιστράτηγος). Κατά κανόνα οι πρώτοι στέλνονταν σε ταραχώδεις επαρχίες, όπου χρειάζονταν κυβερνήτες με υψηλή στρατιωτική εμπειρία, ενώ οι δεύτεροι σε ειρηνικές.
Στην αυτοκρατορική εποχή οι επαρχίες χωρίσθηκαν σε δύο κατηγορίες. Οι «συγκλητικές» συνέχισαν να κυβερνώνται από επάρχους εκλεγμένους κατά τον παραδοσιακό τρόπο, αλλά επρόκειτο για τις ελάσσονος σημασίας επαρχίες. Οι σημαντικότερες, δηλαδή οι πιο πλούσιες κι αυτές που στέγαζαν πολύ στρατό, χαρακτηρίσθηκαν «αυτοκρατορικές» και πέρασαν στην άμεση δικαιοδοσία του αυτοκράτορα, ο οποίος τις διοικούσε τοποθετώντας έμπειρους λεγάτους. Οι λεγάτοι αυτοί έφεραν τον τίτλο legatus propraetor (λεγάτος αντιστράτηγος) και ήταν ντε φάκτο (εκ των πραγμάτων) έπαρχοι, αν και δεν έφεραν τυπικά το αξίωμα.
Επίσης, όταν ο στρατός κατακτούσε νέες περιοχές, κάποιος από την τάξη των Ιππέων (equites, δηλαδή χαμηλόβαθμοι πατρίκιοι) διοριζόταν συνήθως ως αυτοκρατορικός έφορος (procurator) από τον αυτοκράτορα. Ο έφορος ήταν και αυτός ντε φάκτο έπαρχος, μέχρι η περιοχή να οργανωθεί σε επαρχία και να γίνει συγκλητική ή αυτοκρατορική. Μοναδική εξαίρεση ήταν η Αίγυπτος, η οποία θεωρείτο προσωπικό κτήμα του εκάστοτε αυτοκράτορα και διοικείτο πάντα από Ιππέα. Ο διασημότερος έφορος της ιστορίας είναι ο Πόντιος Πιλάτος.
Συνοπτικά οι αρμοδιότητες του επάρχου ήταν οι ακόλουθες:
Για να κυβερνήσει αποτελεσματικά την επαρχία του, στην υπηρεσία του επάρχου ετίθετο ένας αριθμός από κόμητες (από το comes που σημαίνει σύντροφος) με προκαθορισμένες αρμοδιότητες, οι οποίοι λειτουργούσαν περίπου σαν υπουργοί του. Τέλος, σε επαρχίες με μεγάλη στρατιωτική παρουσία στελνόταν επίσης ως βοηθός του ένας κυέστορας (quaestor), στέλεχος με εξειδίκευση στην οικονομική διαχείριση που όμως μπορούσε να λειτουργήσει και ως υποδιοικητής της λεγεώνας.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.