From Wikipedia, the free encyclopedia
Ο Μάρεϊ Ρόθμπαρντ (2 Μαρτίου 1926 - 7 Ιανουαρίου 1995) ήταν Αμερικανός συγγραφέας και οικονομολόγος της Αυστριακής Σχολής Οικονομικής Σκέψης που καθόρισε τον σύγχρονο φιλελευθερισμό και έκανε γνωστό τον όρο Αναρχοκαπιταλισμός, μία μορφή αναρχισμού της ελεύθερης αγοράς.[1][2][3]. Ο Ρόθμπαρντ έγραψε περισσότερα από είκοσι βιβλία και θεωρείται από τις σημαντικότερες μορφές του Αμερικάνικου λιμπερταριανού κινήματος. [4]
![]() | |
Γέννηση | 2 Μαρτίου 1926 Μπρονξ, Νέα Υόρκη, ΗΠΑ |
---|---|
Θάνατος | 7 Ιανουαρίου 1995 (68 ετών) Νέα Υόρκη, Νέα Υόρκη, ΗΠΑ |
Εθνικότητα | Αμερικανική |
Ίδρυμα | Πολυτεχνικό Ινστιτούτο του Μπρούκλιν Πανεπιστήμιο της Νεβάδα, Λας Βέγκας |
Σχολή/παράδοση | Αυστριακή Σχολή |
Πεδίο | Οικονομικά, πολιτική οικονομία, Φυσικό Δίκαιο, αναρχισμός, πραξεολογία, νομισματολογία, φιλοσοφία του νόμου, ηθική, οικονομική ιστορία |
Σπουδές | Πανεπιστήμιο Κολούμπια |
Επηρεάστηκε από | Χάγιεκ, Λοκ, Μίζες, Ραντ, Σπούνερ, Χάρι Έλμερ Μπαρνς, Τάκερ, Χάρπερ |
Επηρέασε | Μπλοκ, Ες, Χόπε, Χιγκς, Λονγκ, Πολ, Ρόκουελ, Σαλέρνο, Γουντς, Χεσούς Ουέρτα ντε Σότο |
Συνεισφορές | Αναρχοκαπιταλισμός, Θεωρία του Φυσικού Δικαίου, ιστορικός ρεβιζιονισμός |
Χτίζοντας επάνω στην έννοια της αυθόρμητης τάξης (spontaneous order) της Αυστριακής Σχολής Οικονομικής Σκέψης, στην υποστήριξη της ελεύθερης αγοράς δημιουργίας χρήματος και στην καταδίκη του κεντρικού σχεδιασμού,[5] ο Ρόθμπαρντ πίστευε στην κατάργηση του καταναγκαστικού κυβερνητικού ελέγχου της κοινωνίας και της οικονομίας. Υποστήριζε ότι η μονοπωλιακή δύναμη της κυβέρνησης είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την ελευθερία και τη μακροπρόθεσμη ευημερία ενός πληθυσμού, λέγοντας ότι το κράτος δεν είναι τίποτα παρά μία "συμμορία κλεφτών" - ο τόπος των πιο ανήθικων, πλεονεκτών και ασυνείδητων ατόμων σε οποιαδήποτε κοινωνία.[6][7][8][9]
Ο Ρόθμπαρντ κατέληγε ότι όλες οι υπηρεσίες που παρέχονται από το κρατικό μονοπώλιο μπορούν να παρέχονται πιο αποτελεσματικά από τον ιδιωτικό τομέα. Έβλεπε πολλούς κανονισμούς και νόμους - δήθεν φτιαγμένους για το "κοινό καλό" - σαν αρπαγή της εξουσίας από κυβερνητικούς γραφειοκράτες οι οποίοι εμπλέκονται σε ένα αχαλίνωτο προσωπικό πλουτισμό, καθώς δεν τους αγγίζουν οι νόμοι της αγοράς. Ο Ρόθμπαρντ υποστήριζε ότι υπάρχει αναποτελεσματικότητα στις κρατικές υπηρεσίες και οι μηχανισμοί των τιμών της ελεύθερης αγοράς θα την εξάλειφαν, εάν αυτές οι υπηρεσίες παρέχονταν από τον ανταγωνισμό του ιδιωτικού τομέα.[10][11][12]
Ο Ρόθμπαρντ καταδίκαζε και την κρατική εταιρειοκρατία (government corporatism). Άσκησε κριτική στις επιχειρηματικές ελίτ οι οποίες χρησιμοποιούσαν την κρατική μονοπωλιακή δύναμη ώστε να επηρεάζουν νόμους και πολιτικές με τρόπο τέτοιο ώστε οι ίδιοι να πριμοδοτούνται σε σχέση με τους ανταγωνιστές τους. [13]
Υποστήριζε ότι η φορολογία είναι ουσιαστικά κλοπή μεγάλης κλίμακας και ένα "υποχρεωτικό μονοπώλιο δύναμης" που απαγορεύει την πιο αποτελεσματική παροχή άμυνας και δικαστικών υπηρεσιών από ιδιώτες ανταγωνιστές. [7][14] Πίστευε ακόμα ότι το σύστημα των κεντρικών τραπεζών και το τραπεζικό σύστημα κλασματικών αποθεμάτων υπό μονοπωλιακό παραστατικό χρήμα είναι μία μορφή κρατικά επιδοτούμενης, νομιμοποιημένης χρηματοοικονομικής απάτης, αντίθετης στις λιμπερταριανές αρχές και την ηθική.[15][16][17][18] Ο Ρόθμπαρντ κατέκρινε τον στρατιωτικό, πολιτικό και οικονομικό παρεμβατισμό στις υποθέσεις άλλων εθνών. [19][20]
Ο Χεσούς Ουέρτα ντε Σότο, Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Βασιλεύς Χουάν Κάρλος (Universidad Rey Juan Carlos), στη Μαδρίτη της Ισπανίας, σε ένα άρθρο του με τίτλο Liberalismo versus anarcocapitalismo[21] (Φιλελευθερισμός έναντι αναρχοφιλελευθερισμού), το οποίο δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Procesos de Mercado: Revista Europea de Economía Política[22] (Τόμος 4ος, Τεύχος 2ο), υποστήριξε ότι ο κλασικός φιλελευθερισμός είναι ανέφικτος ένεκα της αδυναμίας περιορισμού της ισχύος του κράτους, και τάχθηκε υπέρ του αναρχοφιλελευθερισμού, ως μόνη λύση δια την διασφάλιση της ελευθερίας του ατόμου. Ως εκ τούτου, ο Χεσούς Ουέρτα ντε Σότο πιστεύει στη θεωρητική ανωτερότητα του αναρχοφιλελευθερισμού σε σχέση με τον κλασικό φιλελευθερισμό. Υποστηρίζει επίσης την πλήρη οικονομική ελευθερία και μια εκ βάθρων αναδιοργάνωση του υπάρχοντος χρηματοοικονομικού συστήματος: υποστηρίζει την επιστροφή στον κανόνα του χρυσού και την τήρηση του 100% των καταθέσεων ως αποθεματικό. Για το θέμα αυτό αναφέρεται και στο ντοκιμαντέρ Απάτη: Τα αίτια της μεγάλης ύφεσης[23].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.