From Wikipedia, the free encyclopedia
Η Χιναλούγκ (επίσης γράφεται ως Χιναλίγκ, Χιναλούγκι ή Χιναλίκ) είναι Βορειοανατολική Καυκάσια γλώσσα που ομιλείται από περίπου 1.500 άτομα στα χωριά Χιναλούγκ και Γκιουλουστάν στην Κούμπα στα βουνά της επαρχίας Κούμπα, στο βόρειο Αζερμπαϊτζάν. Σχηματίζει το δικό της ανεξάρτητο κλάδο στην Βορειοανατολική Καυκάσια γλωσσική οικογένεια.[2]
Γλώσσα Χιναλούγκ | |
---|---|
Περιοχή | Κούμπα |
Φυσικοί ομιλητές | 1.000 (2007) |
Σύστημα γραφής | κυριλλικό αλφάβητο και λατινική γραφή |
ISO 639-1 | — |
ISO 639-2 | — |
ISO 639-3 | kjj |
Glottolog | khin1240 [1] |
Η Χιναλούγκ είναι γλώσσα υπό εξαφάνιση,[3] και ταξινομείται ως "σοβαρά απειλούμενη" από τον Άτλαντα των Γλωσσών του Κόσμου σε Κίνδυνο της Ουνέσκο.[4]Γράφεται με το κυριλλικό και το λατινικό αλφάβητο.
Η Χιναλούγκ είναι η χωριάτικη γλώσσα του χωριού Χιναλούγκ στην επαρχία Κούμπα του Αζερμπαϊτζάν. Έχει καταταχθεί διστακτικά από προηγούμενους ερευνητές ως μέλος της Λεζγικής οικογένειας του κλάδου Νταγκεστάν των Βορειοανατολικών Καυκάσιων γλωσσών[5]. Αν και η Χιναλούγκ είναι η επίσημη γλώσσα του χωριού, ομιλείται κυρίως από χωρικούς σε ανεπίσημες περιστάσεις, ενώ η εθνική γλώσσα, τα αζερικά χρησιμοποιείται επίσημα για εκπαιδευτικούς σκοπούς και για σκοπούς επικοινωνίας με άτομα που δεν ομιλούν την Χιναλούγκ. Η Χιναλούγκ θεωρείται απειλούμενη γλώσσα. Αυτό οφείλεται εν μέρει στη βλάβη ενός δρόμου που οδηγεί στο χωριό, αφήνοντας το χωριό ως επί το πλείστον απομονωμένο.[6]
Οι παρακάτω λέξεις μεταφράστηκαν φωνητικά από τα Χιναλούγκ:[7]
Ενικός στα Χιναλούγκ | Πληθυντικός στα Χιναλούγκ | Μετάφραση |
---|---|---|
arhaz | arhazırdır | στάνη (περίφραξη για τα ζώα) |
c’imir | c’imirdir | σπουργίτι |
izin | izindir | ούλα |
kırab | kırabırdır | γαλότσες |
mısır | mısırdır | σχοινί |
nek'id | nek'idirdir | πλάτη |
t'uk’ | t'uk'undur | μάγουλο |
t'umbol | t'umboldur | δαμάσκηνο |
ustot | ustoturdur | πιπέρι |
ustul | ustuldur | πίνακας |
dalıg | daligirdir | εργασία |
culoz | culozurdur | δόντι |
jalkan | jalkandir | χαίτη |
kotuk | kotukurdur | κούτσουρο δέντρου |
mekteb | mektebirdir | σχολείο (συγκρίσιμη λέξη: maktab) |
mizer | mizerdir | κλωστοϋφαντουργικό προϊόν |
Το αλφάβητο της γλώσσας βασίζεται στο κυριλλικό και αποτελείται από 74 γράμματα.
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 36 | 37 |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
А | А̃ | Аь | Б | В | Г | Гъ | ГӀ | ГӀв | Д | Дж | Дз | Е | Е̃ | Ж | З | И | И̃ | Й | К | Кв | Кк | Кх | Кхв | Кхкх | Къв | Кь | КьӀ | КӀ | КӀв | Л | Лъ | М | Н | О | О̃ | Оь |
а | а̃ | аь | б | в | г | гъ | гӀ | гӀв | д | дж | дз | е | е̃ | ж | з | и | и̃ | й | к | кв | кк | кх | кхв | кхкх | къв | кь | кьӀ | кӀ | кӀв | л | лъ | м | н | о | о̃ | оь |
38 | 39 | 40 | 41 | 42 | 43 | 44 | 45 | 46 | 47 | 48 | 49 | 50 | 51 | 52 | 53 | 54 | 55 | 56 | 57 | 58 | 59 | 60 | 61 | 62 | 63 | 64 | 65 | 66 | 67 | 68 | 69 | 70 | 71 | 72 | 73 | 74 |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
П | Пв | ПӀ | Р | С | Т | Тт | ТӀ | ТӀв | ТӀтӀ | У | У̃ | Уь | Ф | Х | Хъ | Хъв | Хь | ХӀ | Ӏ | Ӏъ | Ц | Цв | Цц | ЦӀ | ЦӀв | Ч | Чч | ЧӀ | ЧӀв | Ш | Шв | Ъ | Ы | Э | Ә | Ә̃ |
п | пв | пӀ | р | с | т | тт | тӀ | тӀв | тӀтӀ | у | у̃ | уь | ф | х | хъ | хъв | хь | хӀ | Ӏ | Ӏъ | ц | цв | цц | цӀ | цӀв | ч | чч | чӀ | чӀв | ш | шв | ъ | ы | э | ә | ә̃ |
Σε αυτό το αλφάβητο έχουν δημοσιευτεί πολλά κείμενα, αλλά δεν είχε καθολική αποδοχή, καθώς πρώτα απ'όλα περιείχε μεγάλο αριθμό γραμμάτων. Το 2013, οι επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Φρανκφούρτης, με βάση την έρευνα της φωνητικής της Χιναλούγκ που πραγματοποιήθηκε από ειδικούς από τη Μόσχα, συνέταξαν μια νέα έκδοση του αλφαβήτου της γλώσσας Χιναλούγκ[8]:
A a | B b | C c | Ç ç | Ĉ ĉ | Ċ ċ | D d | E e | Ə ə | F f |
G g | Ğ ğ | Ĝ ĝ | H h | Ĥ ĥ | Ḣ ḣ | X x | X̂ x̂ | I ı | İ i |
J j | K k | K̂ k̂ | K̇ k̇ | Q q | Q̂ q̂ | Q̇ q̇ | L l | M m | N n |
O o | Ö ö | P p | P̂ p̂ | Ṗ ṗ | R r | S s | Ŝ ŝ | Ş ş | T t |
T̂ t̂ | Ṫ ṫ | U u | Ü ü | V v | Y y | Z z | Ẑ ẑ | Ż ż |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.