sant Cymreig cynnar From Wikipedia, the free encyclopedia
Un o arweinwyr crefyddol Oes y Seintiau oedd Sant Dyfrig (m. tua 512; Lladin Dubricius) a drigodd yn y 6g.[1] Cysylltir ef â de Swydd Henffordd (Erging) ac ysgol Illtud Sant yn Llanilltud Fawr, Morgannwg. Yn ôl traddodiad roedd Dyfrig yn athro i Sant Deiniol, sefydlydd clas Bangor (Eglwys Gadeiriol Bangor) a Sant Teilo, sefydlydd Llandeilo Fawr. Ei ddydd gŵyl yw 14 Tachwedd.
Dyfrig | |
---|---|
![]() | |
Ganwyd | 460s ![]() Madley ![]() |
Bu farw | 550s ![]() Ynys Enlli ![]() |
Dinasyddiaeth | ![]() |
Galwedigaeth | offeiriad ![]() |
Blodeuodd | 475 ![]() |
Dydd gŵyl | 14 Tachwedd ![]() |
Mam | Efrddyl o Erging ![]() |
Yn y Vita Samsonis, cyfansoddiad o 7g a'r ffynhonnell gynharaf am fywyd Dyfrig, roedd gryn dipyn yn hŷn na Sant Samson. Yma hefyd y cyslltir Dyfrig gydag Ynys Bŷr ond ni chredir fod cysylltiad rhyngddo â'r arysgrif ar garreg Ogham a geir ar yr ynys. Mewn capel heb fod ymhell o'r priordy mae carreg gyda ysgrifen Ogam ac ysgrifen Ladin arni. Mae'r ogam yn darllen – "Dyma (golofn) Moel Dolbrochion mab ...", a'r Lladin: "Rwyf i wedi ei ddarpar â chroes. Gofynnaf i bawb a gerddo y ffordd hon weddïo dros enaid Cadwgan".
Ceir tair buchedd, gan gynnwys gwaith Sieffre o Fynwy a Benedict o Gaerloyw, ond y bwysicaf ohonynt yw'r gynharaf, sef Llyfr Llandaf. Mae'r ddogfen yn nodi rhestr o diroedd a oedd i'w trosglwyddo o Esgobaeth Llandaf. Yma hefyd, dywedir fod Dyfrig yn fab i Ebrdil merch Pebiau brenin Ercych a bod elfennau gwyrthiol i'w enedigaeth ym Matle, 5 milltir a hanner i'r gorllewin o Henffordd pan iachaodd ei daid. Dywedir iddo sefydlu mynachlog "Henlann" (sef Hentland-on-Wye) ac iddo breswylio yno am rai blynyddoedd.
Wedi dioddef afiechyd a henaint, aeth i Ynys Enlli i fyw fel meudwy ac yno y bu farw ac y claddwyd ef. Ond canrifoedd wedi hynny, ym Mai 1120, cludwyd ei gorff i Landaf. Credir, bellach, mai propaganda yw'r datganiad canoloesol iddo fod yn esgob Llandaf ac yn Archesgob De Prydain.
Mae'r "Fuchedd" â'r "Annales Cambriae" ill dau'n cofnodi dyddiad ei farw: 612, ond bellach credir iddo farw o leiaf canrif cyn hynny.
Rhestr Wicidata:
# | Eglwys neu Gymuned | Delwedd | Cyfesurynnau | Lleoliad | Wicidata |
---|---|---|---|---|---|
1 | Eglwys Gadeiriol Llandaf | ![]() |
51.495833333333°N 3.2180555555556°W | Caerdydd | Q747856 |
2 | Eglwys Henllan Dyfrig a Theilo | ![]() |
51.9341°N 2.66602°W | Hentland | Q17538047 |
3 | Eglwys Sant Dyfrig | ![]() |
51.20832°N 3.5956°W | Porlock | Q5117396 |
4 | Eglwys Sant Dyfrig | ![]() |
51.9767°N 2.8154°W | Cilpeddeg | Q17537505 |
5 | Eglwys Sant Dyfrig | ![]() |
51.8543°N 2.64578°W | Llandywynnog | Q17537967 |
6 | Eglwys Sant Dyfrig | ![]() |
51.621728°N 2.8190577°W | Llanfaches | Q29482894 |
7 | Eglwys Sant Dyfrig | ![]() |
51.594864°N 3.3247404°W | Pontypridd | Q29501852 |
8 | Eglwys Sant Dyfrig | ![]() |
52.079727°N 3.3660337°W | Erwd | Q29502605 |
9 | Eglwys Sant Ust a Sant Dyfrig | 52.6159°N 3.79366°W | Glantwymyn | Q17744431 | |
10 | St Devereux | ![]() |
51.98309°N 2.80363°W | Swydd Henffordd Cilpeddeg |
Q1291132 |
11 | St Dubricius & All Saints | ![]() |
52.22941138°N 2.6863656°W | Kimbolton | Q105090886 |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.