prifddinas Bangladesh From Wikipedia, the free encyclopedia
Prifddinas Bangladesh yw Dhaka (cyn 1982, Dacca; Bengaleg ঢাকা) ac mae gan Dhaka Fwyaf boblogaeth o tua 16,800,000 (2017). Lleolir y ddinas yn ne-ddwyrain y wlad, ar lannau Afon Burhi Ganga. Dhaka yw canolfan economaidd, wleidyddol a diwylliannol Bangladesh, ac mae'n un o brif ddinasoedd De Asia, y ddinas fwyaf yn Nwyrain De Asia ac ymhlith gwledydd Bae Bengal ac mae hefyd yn un o'r dinasoedd mwyaf ymhlith gwledydd OIC. Fel rhan o wastadedd Bengal, mae'r ddinas wedi'i ffinio ag Afon Buriganga, Afon Turag, Afon Dhaleshwari ac Afon Shitalakshya. Sefydlwyd y brifysgol yn 1921.
![]() | |
Math | mega-ddinas, dinas, metropolis, canolfan ariannol, y ddinas fwyaf ![]() |
---|---|
Poblogaeth | 16,800,000 ![]() |
Sefydlwyd | |
Pennaeth llywodraeth | Atiqul Islam ![]() |
Cylchfa amser | UTC+06:00 ![]() |
Gefeilldref/i | Kolkata, Guangzhou ![]() |
Iaith/Ieithoedd swyddogol | Bengaleg ![]() |
Daearyddiaeth | |
Sir | Rhanbarth Dhaka ![]() |
Gwlad | ![]() |
Arwynebedd | 368 km² ![]() |
Uwch y môr | 60 metr ![]() |
Cyfesurynnau | 23.7289°N 90.3944°E ![]() |
Cod post | 1000, 1100, 1200–1299, 1300–1399 ![]() |
Swydd pennaeth y Llywodraeth | maer ![]() |
Pennaeth y Llywodraeth | Atiqul Islam ![]() |
![]() | |
Mae gan Dhaka hanes hir, ond nid oedd yn dref o bwys tan y 17g pan gafodd ei gwneud yn brifddinas talaith Bengal yn Ymerodraeth y Mwgaliaid. Yn y ganrif dilynol, daeth dan reolaeth Prydain. Pan gyhoeddwyd annibyniaeth (fel Dwyrain Pacistan) yn 1947, cafodd ei gwneud yn brifddinas y wlad newydd.
Mae pobl wedi byw yn ardal Dhaka ers y mileniwm cyntaf. Cododd y ddinas i amlygrwydd yn yr 17g fel prifddinas daleithiol a chanolfan fasnachol Ymerodraeth Mughal. Dhaka oedd prifddinas y Mughal Bengal proto-ddiwydiannol am 75 mlynedd (1608-39 a 1660-1704). Fel canolbwynt masnach y mwslin yn Bengal, roedd yn un o'r dinasoedd mwyaf llewyrchus ar is-gyfandir India. Enwyd y ddinas ganoloesol yn Jahangirabad er anrhydedd i'r Ymerawdwr Mughalaidd Jahangir ac roedd yn gartref i sedd Subahdar Mughal, Naib Nazims a Dewans.
Yn yr Oesoedd Canol, cyrhaeddodd Dhaka ei uchafbwynt yn yr 17g a'r 18g, pan oedd yn gartref i fasnachwyr o bob rhan o Ewrasia. Roedd yn ganolbwynt masnach forwrol lewyrchus gan ddenu masnachwyr Ewropeaidd. Addurnodd y Mughals y ddinas gyda gerddi, beddrodau, mosgiau, palasau a chaerau wedi'u cynllunio'n dda. Ar un adeg galwyd y ddinas yn "Fenis y Dwyrain".[1]
Ym 1947, ar ôl diwedd rheolaeth Prydain yn y wlad, daeth y ddinas yn brifddinas weinyddol Dwyrain Pacistan. Fe'i cyhoeddwyd fel prifddinas ddeddfwriaethol Pacistan ym 1962. Ym 1971, ar ôl y Rhyfel dros Annibyniaeth, daeth yn brifddinas Bangladesh annibynnol.
Dhaka yw prifddinas arian, masnach ac adloniant Bangladesh, ac mae hyd at 35% o economi Bangladesh yn tarddu oddi yma.[2] Ers ei sefydlu fel prifddinas fodern mae poblogaeth, ardal, amrywiaeth cymdeithasol ac economaidd Dhaka wedi tyfu'n aruthrol; mae'r ddinas bellach yn un o'r rhanbarthau diwydiannol mwyaf dwys ym Mangladesh. Mae Dhaka yn gartref i bencadlys sawl corfforaeth ryngwladol.[3]
Erbyn yr 21g, daeth i'r amlwg fel mega-ddinas. Mae gan Gyfnewidfa Stoc Dhaka dros 750 o gwmnïau rhestredig. Yma hefyd mae pencadlys BIMSTEC. Mae diwylliant y ddinas yn adnabyddus am ei ricsios (cerbydau a dynnir gan feic), bwyd, gwyliau celf ac amrywiaeth grefyddol. Mae'r hen ddinas yn gartref i oddeutu 2,000 o adeiladau o'r cyfnod Mughal a Phrydain, gan gynnwys strwythurau nodedig fel carafanau Bara Katra a Choto Katra.
Mae tarddiad yr enw 'Dhaka' yn ansicr. Ar un cyfnod, roedd coed dhak (Butea monosperma) yn gyffredin iawn yn yr ardal ac efallai fod yr enw wedi tarddu o enw'r goeden hon. Fel arall, gall yr enw hwn gyfeirio at y dduwies Hindŵaidd gudd Dhakeshwari, y mae ei deml wedi'i lleoli yn rhan de-orllewinol y ddinas.[4] Mae damcaniaeth boblogaidd arall yn dweud bod Dhaka yn cyfeirio at offeryn pilenoffon, dhak a chwaraewyd trwy orchymyn Subahdar Islam Khan I yn ystod urddo prifddinas Bengal ym 1610.[5]
I'r mileniwm cyntaf mae'r olion cynharaf o anheddiadau dynol yn perthyn.[4] Roedd yr ardal yn rhan o Bikrampur, a reolwyd gan linach Sena. O dan reol Islamaidd, daeth yn rhan o ardal hanesyddol Sonargaon, canolbwynt gweinyddol rhanbarthol y Delhi a'r Sultanates Bengal.[6][7] Ymestynnodd Cefnffordd y Grand trwy'r rhanbarth, gan ei gysylltu â Gogledd India, Canolbarth Asia a dinas borthladd de-ddwyreiniol Chittagong.
Roedd Ymerodraeth Mughal yn llywodraethu'r rhanbarth yn ystod y cyfnod modern cynnar.[4] O dan reol Mughal, tyfodd Hen Ddinas Dhaka ar lannau Afon Buriganga. Cyhoeddwyd Dhaka yn brifddinas Mughal Bengal ym 1608. Islam Khan Chishti oedd gweinyddwr cyntaf y ddinas. Enwodd Khan y ddinas yn "Jahangir Nagar" (Dinas Jahangir) er anrhydedd i'r Ymerawdwr Jahangir.[8] Gollyngwyd yr enw yn fuan ar ôl i'r Saeson orchfygu. Digwyddodd prif ehangiad y ddinas o dan y llywodraethwr Shaista Khan. Yr adeg hon, mesurodd y ddinas 19 wrth 13 cilomedr (11.8 wrth 8.1 milltir), gyda phoblogaeth o bron i filiwn.[9] Roedd Dhaka yn un o'r dinasoedd mwyaf a mwyaf llewyrchus yn Ne Asia.[10] Tyfodd yn ganolfan economaidd ranbarthol gref yn ystod yr 17g a'r 18g, gan wasanaethu fel canolbwynt i fasnachwyr Ewrasiaidd, gan gynnwys Bengalis, Marwaris, Kashmiris, Gujaratis, Armeniaid, Arabiaid, Persiaid, Groegiaid, Iseldirwyr, Ffrancwyr, Saeson, a'r Portiwgaliaid.[7][11][12] Roedd y ddinas yn ganolfan i'r diwydiannau mwslin, cotwm a jiwt ledled y byd, gyda 80,000 o wehyddion medrus.[13]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.