From Wikipedia, the free encyclopedia
Arlunydd Americanaidd dylanwadol a phrif gymeriad yn y mudiad mynegiadol haniaethol oedd Paul Jackson Pollock (28 Ionawr 1912 – 11 Awst 1956). Adnabyddir am baentio arweithiol (Action Painting) y paent wedi'i daflu, arllwys, sblasio neu ddiferu dros gynfasau mawrion ar hyd y llawr.
Jackson Pollock | |
---|---|
![]() | |
Ganwyd | Paul Jackson Pollock ![]() 28 Ionawr 1912 ![]() Cody, Wyoming ![]() |
Bu farw | 11 Awst 1956 ![]() East Hampton, Efrog Newydd ![]() |
Dinasyddiaeth | Unol Daleithiau America ![]() |
Alma mater | |
Galwedigaeth | arlunydd, drafftsmon, gwneuthurwr printiau ![]() |
Adnabyddus am | No. 5, 1948, Autumn Rhythm (Number 30), Blue Poles ![]() |
Arddull | celf haniaethol ![]() |
Mudiad | Mynegiadaeth Haniaethol, peintio gweithredol ![]() |
Priod | Lee Krasner ![]() |
llofnod | |
![]() |
Bu'n dra enwog yn ystod ei fywyd, un o'r arlunwyr Americanaidd mwyaf adnabyddus ei genhedlaeth. Gyda phersonoliaeth ymfflamychol, fe frwydrodd yn erbyn alcoholiaeth ar hyd ei fywyd. Roedd yn briod â'r darlunydd haniaethol cydnabyddedig Lee Krasner a fu'n ddylanwad mawr arno.[1]
Bu farw Pollock yn 44 oed mewn damwain car, yn gyrru o dan ddylanwad alcohol.[2]
Ym 1936 fe gyflwynwyd Pollock i'r syniad o ddefnyddio paent hylif (liquid paint) mewn gweithdy peintio arbrofol yn Efrog Newydd gan y peintiwr murluniau Mecsicanaidd, David Alfaro Siqueiros. Yn ddiweddarach, ym 1940, fe ddefnyddiodd y dechneg o arllwys paent. Wedi iddo symud i bentref Springs i'r gogledd o Efrog Newydd, ym 1945, fe dorrodd gyda’r arferiad o gael y gynfas ar ei fyny gan orwedd y cynfas ar hyd y llawr ac yn taflu a sblasio'r baent i lawer, yn beth roedd yn ei alw yn drip painting.
Dechreuodd ddefnyddio paent synthetig a phaent tŷ, a oedd yn gyfryngau anarferol i arlunwyr celf gain y cyfnod.[3] Defnyddiodd brwshys caled, darnau o bren i ollwng y paent a hyd yn oed syrinjys i'w chwistrellu. Gyda'r technegau yma roedd yn gallu fod yn fwy rhydd yn ei symudiadau wrth lifo'r paent dros y gynfas.
Gan beintio yn y steil yma, symudodd Pollock i ffwrdd o geisio cyfleu'n ffigurol ac yn herio'r traddodiad gorllewinol o ddefnyddio brwsh yn erbyn cynfas ar stondin. Defnyddiodd i egni a chryfder ei gorff cyfan i beintio. Ym 1956 fe alwyd yn 'Jack the Dripper' gan gylchgrawn 'Time' [4]
Dylanwad posib ar Pollock oedd gwaith yr arlunydd Janet Sobel (1894–1968). Cafodd ei gwaith ei gynnwys gyda gwaith Pollock yn arddangosfa The Art of This Century Gallery, 1945 a drefnwyd gan y filiwnydd a chefnogwr celf Peggy Guggenheim.[5][6][7]
Ar ôl 1951 roedd y waith yn fwy dywyll, yn cynnwys casgliad a beintiwyd mewn ddu ar gynfas heb ei phreimio.[8]
Yn ystod y cyfnod yma newidiodd Pollock i oriel fwy masnachol i werthu ei waith. Roedd alwad mawr am ei waith gan gasglwyr, ond roedd y pwysau ychwanegol arno yn cynyddu ei straen a dibyniaeth ar alcohol.[9]
Yn ei ymdrech i symud yn bellach o ddisgwyliad y cyhoedd am elfennau ffigurol (copi neu debygrwydd gyda natur neu’r byd ‘go iawn’) fe ddechreuodd enwi ei gynfasau gyda rhifau yn dweud:
Yn 2000 gwnaethpwyd y ffilm Hollywood Pollock yn seiliedig ar llyfr bywgraffiadol Jackson Pollock: An American Saga, a enillodd y wobr Pulitzer. Roedd y ffilm yn brosiect Ed Harris a actiodd Pollock a fu'n gyfarwyddwr hefyd.[10]
Mae nifer o weithiau Pollock wedi'u gwerthu am symiau uchel iawn. Yn 2013 fe werthwyd ei gynfas Rhif 19, (1948) am $58,363,750.[11]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.