جۆرێکە لە بیر و باوەڕ From Wikipedia, the free encyclopedia
ئیسلامۆفۆبیا یان ئیسلامترسی بریتییە لە ھەبوونی ترس، کینە و بیروڕای پێشینەیی بەرامبەر بە ئایینی ئیسلام یان موسوڵمانان بە شێوەیەکی گشتی،[1][2][3] بە تایبەتی لەو دیدگەیەی کە وەک ھێزێکی جوگرافی سیاسی دەبینرێت بۆ سەرچاوەی تیرۆر.[4][5][6]
ئیسلامۆفۆبیا | |
---|---|
لقی | زینۆفۆبیا |
ھاشتاگ | Islamophobia، Islamophobic |
دەستەواژەکە بۆ یەکەمین جار لە سەرەتاکانی سەدەی بیستەم بەکارھات، لە ساڵانی حەفتاکانەوە وەک وشەیەکی نوێی لێکدراو ھاتە کایەوە. لە ساڵانی ھەشتاکان و نەوەدەکان دا بەکارھێنانی ڕووی لە زیادبوون کرد، دەستەواژەکە بڵاوبۆوە و تەشەنەی سەند لەڕێی راپۆرتێکی لیژنەی متمانەی ڕەنیمیدەوە کە دەربارەی موسوڵمانەکانی بەڕیتانیا و ئیسلامۆفۆبیاوە بوو بە ناونیشانی "بەرەنگارییەک بۆ ھەمووان (١٩٩٧)". پاساوی ناساندن و بەکارھێنانی دەستەواژەکە لەلایەن ھەڵسەنگاندی ڕاپۆرتەکەوە ھێنرابۆوە کە " لە ساڵانی کۆتایی دا بیروڕای پێشینەیی دەربارەی دژە ئیسلامییەت وا بە خێرای و لە ڕادەبەدەر بەپەلە گەشەی سەندووە کە بڕگەیەکی نوێ پێویستییە لە فەرھەنگ دا."[7] بەڵام واتای دەستەواژەکە ھێشتا جێی مشتوومڕە و ھەندێک بە ناڕێکی دەزانن.
ھۆکار و خاسێتەکانی ئیسلامۆفۆبیاش جێی مشتوومڕ و گفتووگۆن. ھەندێک لە ڕاڤەکار و شیکەرەوەکان زیادبوونی ترس لە ئیسلام دەگەرێنەوە بۆ ھێرشەکانی ١١ ی ئەیلوول بۆ سەر ویلایەتە یەکگرتووەکان، پەیدابوونی دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام و ھێرشە تیرۆرستییەکانی دی لە ئەورووپا و ویلایەتە یەکگرتووەکان لەلایان ئیسلامییە توندڕەوەکانەوە. ھەروەھا ھەندێکی تر ھۆکارەکی دەگەرێنەوە بۆ زیادبوونی ڕێژەی موسوڵمانان لە یەکێتی ئەورووپا و ویلایەتە یەکگرتووەکان.
ڕاپۆرتی ڕەنیمید ھەستا بە جیاکردنەوەی بیرووڕا و بۆچوونەکان، دیدگەی"کراوە" و دیدگەی "داخراو" و ئاماژەی بەوە کرد کە دیدگە "داخراو"ەکان لەگەل ترسی ئیسلام ھاوتان و ئەم خاڵانە لەخۆیان دەگرن:[8]
لە ڕاپۆرتەکەدا ئەم دیدگە "داخراو"انە لە دیدگە "کراوە"کان جیاکراونەتەوە و دەقی نووسینەکە لەسەر بنەمای ڕێزی بۆ ئیسلام دارێژراوە و ڕێگە دەدات بە ڕەخنەگرتن، گفتووگۆکردن و ڕێکنەکەوتنێکی ڕەوا بەشێوازی دروست.[9] بەپێی بێن و جەواد، متمانەی ڕەنیمید تێبینی کردووە کە بەشێوەیەکی بەرچاو لێدوانە دژە ئیسلامەییەکان بە بەڕێزانە دادەنرێت و نموونە دەھێنێتەوە لەسەر ئەوەی کە چۆن توندوتیژی بەرامبەر بە ئیسلام و موسوڵمانان بە ئاسایی تەماشادەکرێت تەنانەت لەلایەن ئەوانەی بەرەنگاری جۆرەکانی تری جیاکاری دەبنەوە.[10]
رۆبن ڕیچاردسن، سەرنووسەر و سەرۆکی پێشووی متمانەی ڕەنیمید وتی کە زیانەکانی دەستەواژەکە یەکجار زۆرە و ھەندێکیان ئەمانەن:
لە ٢٦ ئەیلوولی ٢٠١٨ دا، پەرلەمانی ئەورووپا لە برۆکسل ھەستا بە دەرکردنی "ئامرزای بەرەنگاری ئیسلامۆفۆبیا" بەمەبەستی بە گژداچوونەوەی گەشەی ترس لە ئیسلام لە چوارچێوەی یەکێتی ئەوروپادا و دابەشکردنی بەسەر حوکەمەتەکان، ناوەندەکانی یاسادانان، کۆمەڵگەی مەدەنی، ڕاگەیاندن و ڕێکخراوە جیاوازەکان. کە ھەڵدەستێت بە شیکردنەوە و ھەڵسەنگاندنی ڕێکارە کاریگەرەکان بۆ وەستاندن و کەم کردنەوەی دیاردەکە لە ڕێی بەکارھێنانی وردترین و پڕ زانیاریترین لێکۆڵینەوەکان دەربارەی دیاردەکە لە یەکێتی ئەوروپادا.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.