From Wikipedia, the free encyclopedia
Гүн хамтаралга (ᠭᠦᠨ ᠬᠠᠮᠲᠤᠷᠠᠯᠭᠠ), даяаршалал (ᠳᠠᠶᠠᠭᠠᠷᠴᠢᠯᠠᠯ) буюу глобализацилга (лата: globalizatio) гээшэ дэлхэйн улас оронууд, институдууд, байгуулганууд ба хуби хүнүүд олон һалбариин хүреэндэ (эдэй засаг, санхүү, улас түрын бодолго, хэлэн, соёл, техникэ, технологи гэхэ мэтэ) нэгэдэн нягтарха үйлэ ябаса юм. Тус нэрэ томьёо 1960-аад онуудта бии болонхой.[1][2]
Гүн хамтаралгын гол шалтагаан дунда
Гүн хамтаралгын эхин үень хадаа олон Европын уласуудай колониализм юм. Тус үе далайн зам ба шэнэ газарнуудай нээгдэхэһээ эхилбэ. Олон зуун жэлэй турша Португал ба Испани гол үйлэдэгшэд байгаа. Илагдашагүй армадын уналга һүүлдэ Англи дэлхэйн түрүүлэгшэ далайн хүсэтэ гүрэн болобо. 1880 онһоо 1914 он хүрэтэр олон Европын гүрэнүүд колони бии болгожо өөрынгөө мэдэл доро оруулхые туршаба (империализмын үндэр сэг). Японой эзэнтэ гүрэн 1945 оной хүрэтэр үүниие баһа туршаба.
Дэлхэйн хоёрдугаар дайнай һүүлдэ деколонизаци эхилэнхэй. «Африкын жэл» болоһон 1960 ондо 18 Африкын оронууд тусгаар амяарлан тогтобо. Энэ һүүлдэ экс-колонинууд ондоо оронуудтай наймаан харилсаанда орожо болобо. Хүйтэн дайнай түгэсэһэнэй һүүлдэ түмэр хүшэгэ унажа, газар зүйн улас түрэ хубилаад гүн хамтаралгада томо нүлөө үзэлбэ.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.