From Wikipedia, the free encyclopedia
Афганистан (Перс افغانستان; пуштугаар Afġānistān), бүхэли албан еһоной нэрэнь Лалын Бүгэдэ Найрамдаха Афган Улас (үгээр хураахад ЛБНАУ), гээшэ Ази түбиин түб, урда зүгтэ хэһэгтэ далайһаа зайдуу оршодог улас гүрэн, 1946 ондо НҮБ-да ороһон 29 сая хүн зонтой бүрин эрхэтэ улас юм.
Лалын Бүгэдэ Найрамдаха Афган Улас дари персээр د افغانستان اسلامي جمهوریت
(Da Afġānistān Islāmī Jomhoriyat) паштунаар جمهوری اسلامی افغانستان (Jomhuri-ye Eslāmi-ye Afġānestān) | ||||
|
||||
Түрын дуулалай нэрэ: паштунаар Millī Surūd → «Төрийн дуулал» |
||||
![]() |
||||
Ниислэл | Кабул | |||
---|---|---|---|---|
Албан хэлэн | Паштун хэлэн Дари Перс |
|||
Арад түмэн | 42% - Паштун үндэһэтэн 27% - Тажик үндэһэтэн 9% - Хазара яһатан 9% - Узбек үндэһэтэн 4% - Аймак яһатан 10% - бусад арад түмэн |
|||
Түрэ засаг | Лалын түрын шажантай, Юрэнхылэгшын бүгэдэ найрамдаха улас |
|||
- | Юрэнхылэгшэ | Хамид Карзай | ||
- | Дэд юрэнхылэгшэ | Мохаммад Фахим | ||
Уласай хурал | «Уласай зүбэлэл» | |||
- | Дээдэ танхим | «Буурлуудын Хурал» | ||
- | Доодо танхим | «Олон түмэнэй Хурал» | ||
Түүхэ | ||||
- | 1747 он | Дуррани улас үүсэһэн | ||
- | 1919-08-19 | Ехэ Британиһаа тусгаарлаһан | ||
Дэбиcхэр газар | ||||
- | Бүхэлидөө | 647,500 км2 | ||
- | Уһанай процент (%) | 1%< | ||
Хүн зон | ||||
- | Тоосоо (2011) | 73,722,988 (42) | ||
ДНБ (ХАШТ) | 2011 оной тоосоо | |||
- | Бүгэдэ | $30.012 тэрбум[1] | ||
- | Нэгэ хүндэ | $966[1] | ||
ДНБ (Нэрлэһэн) | 2011 оной тоосоо | |||
- | Бүгэдэ | $17.885 тэрбум[1] | ||
- | Нэгэ хүндэ | $575[1] | ||
ОТББЭ (2008) | 29[2] (бага) | |||
ХХИ (2011) | 0.398[3] (муу) (172) | |||
Мүнгэн тэмдэгтэ | [[Афганай афгани]] (AFN) | |||
Сагай бүһэ | +4:30 | |||
Интернет домэйн | .af | |||
Телефоной код | +93 |
Албан еһоной хэлэнүүд — пашту ба дари. Диилэнхи шажан — лалын шажан. 34 можодо (ولایت, вилаят) хубаагдана. Ниислэл хото — Кабул. Түрын тэригүүн — юрэнхылэгшэ.
Афганистан хадаа уулархаг орон мүн. Зүүн-хойто зүгһөө баруун-урда зүг хүрэтэр Гиндукуш уула (Афганистан соо 6729 м үндэрые хүрэнэ) үргэлжэлнэ, хойто ба урда зүгтэнь — тэгшэ ба хадалиг газар. Хуурай, түби газарай уларилтай. Тэгшэ газарта 1 һарын дундажа температура 0-һээ 8 градус хүрэтэр найгалзаад, үндэр уулада -20°C хүрэнэ. Зундаа 7 һарын дундажа температура тус тусда 24-һөө 32°C, 0-һээ 10°C хүрэнэ. Жэлдээ 200-400 мм шииг нойтотой, уулын газартань 800 мм бороотой. Гол мүрэнүүд - Амударья, Мургаб, Герируд, Гильменд, Кабул. Сүлэй ба хахад-сүлэй ургамал диилэнэ.
Әңгин Нерн | Мапин # | ISO 3166-2:AF[5] | Хотл балһсн | Улсин тоо[6] | Аһу (km²) | Улсин келн | Зүсн-зүүл | О.Н.Н. әңг |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Badakhshan | 30 | AF-BDS | Fayzabad | 819,396 | 44,059 | Dari Persian, Pamiri languages, Pashto | Composed of 29 districts | North East Afghanistan |
Badghis | 4 | AF-BDG | Qala i Naw | 499,393 | 20,591 | Dari Persian, Pashto | 7 districts | West Afghanistan |
Baghlan | 19 | AF-BGL | Puli Khumri | 741,690 | 21,118 | Dari Persian, Uzbek, Turkmen, Pashto | 16 districts | North East Afghanistan |
Balkh | 13 | AF-BAL | Mazari Sharif | 1,123,948 | 17,249 | Dari Persian, Pashto | 15 districts | North West Afghanistan |
Bamiyan | 15 | AF-BAM | Bamiyan | 343,892 | 14,175 | Dari Persian | 7 districts | West Afghanistan |
Daykundi | 10 | AF-DAY | Nili | 477,544 | 8,088 | Dari Persian and Pashto | 8 districts Formed from Orūzgān Province in 2004 | South West Afghanistan |
Farah | 2 | AF-FRA | Farah | 493,007 | 48,471 | Pashto, Dari Persian, Baloch | 11 districts | West Afghanistan |
Faryab | 5 | AF-FYB | Maymana | 833,724 | 20,293 | Uzbek, Dari Persian, Pashto & Turkmen | 14 districts | North West Afghanistan |
Ghazni | 16 | AF-GHA | Ghazni | 1,080,843 | 22,915 | Pashto, Dari Persian | 19 districts | South East Afghanistan |
Ghor | 6 | AF-GHO | Chaghcharan | 635,302 | 36,479 | Dari Persian, Pashto | 10 districts | West Afghanistan |
Helmand | 7 | AF-HEL | Lashkar Gah | 1,441,769 | 58,584 | Pashto, Dari Persian | 13 districts | South West Afghanistan |
Herat | 1 | AF-HER | Herat | 1,762,157 | 54,778 | Dari Persian, Pashto, Turkmen | 15 districts | West Afghanistan |
Jowzjan | 8 | AF-JOW | Sheberghan | 426,987 | 11,798 | Uzbek, Turkmen,Pashto & Dari Persian | 9 districts | North West Afghanistan |
Kabul | 22 | AF-KAB | Kabul | 3,314,000 | 4,462 | Pashto, Dari Persian, Turkmen and Uzbek | 15 districts | Central Afghanistan |
Kandahar | 12 | AF-KAN | Kandahar | 913,000 | 54,022 | Pashto, Dari Persian | 16 districts | South West Afghanistan |
Kapisa | 29 | AF-KAP | Mahmud-i-Raqi | 358,268 | 1,842 | Dari Persian, Pashto, Pashayi | 7 districts | Central Afghanistan |
Khost | 26 | AF-KHO | Khost | 638,849 | 4,152 | Pashto | 13 districts | South East Afghanistan |
Kunar | 34 | AF-KNR | Asadabad | 413,008 | 4,942 | Pashto | 15 districts | East Afghanistan |
Kunduz | 18 | AF-KDZ | Kunduz | 820,000 | 8,040 | Pashto, Dari Persian, Uzbek & Turkmen | 7 districts | North East Afghanistan |
Laghman | 32 | AF-LAG | Mihtarlam District | 382,280 | 3,843 | Pashto, Pashai, Nuristani & Dari Persian | 5 districts | East Afghanistan |
Logar | 23 | AF-LOW | Pul-i-Alam | 322,704 | 3,880 | Pashto, Dari Persian | 7 districts | Central Afghanistan |
Nangarhar | 33 | AF-NAN | Jalalabad | 1,342,514 | 7,727 | Pashto, Dari Persian | 23 districts | East Afghanistan |
Nimruz | 3 | AF-NIM | Zaranj | 117,991 | 41,005 | Balochi, Pashto & Dari Persian | 5 districts | South West Afghanistan |
Nurestan | 31 | AF-NUR | Parun | 130,964 | 9,225 | Nuristani, Pashto | 7 districts | East Afghanistan |
Orūzgān | 11 | AF-ORU | Tarin Kowt | 320,589 | 22,696 | Pashto, Dari Persian | 6 districts | South West Afghanistan |
Paktia | 24 | AF-PIA | Gardez | 415,000 | 6,432 | Pashto, Dari Persian | 11 districts | South East Afghanistan |
Paktika | 25 | AF-PKA | Sharan | 809,772 | 19,482 | Pashto, Dari Persian | 15 districts | South East Afghanistan |
Panjshir | 28 | AF-PAN | Bazarak | 128,620 | 3,610 | Dari Persian | 5 districts Created in 2004 from Parwan Province | Central Afghanistan |
Parwan | 20 | AF-PAR | Charikar | 491,870 | 5,974 | Dari Persian, Pashto | Composed of 9 districts | Central Afghanistan |
Samangan | 14 | AF-SAM | Aybak | 378,000 | 11,262 | Dari Persian, Uzbek | 5 districts | North West Afghanistan |
Sar-e Pol | 9 | AF-SAR | Sar-e Pol | 442,261 | 15,999 | Dari Persian, Pashto and Uzbek | 6 districts | North West Afghanistan |
Takhar | 27 | AF-TAK | Taloqan | 830,319 | 12,333 | Dari Persian, Uzbek, Pashto | 12 districts | North East Afghanistan |
Wardak | 21 | AF-WAR | Meydan Shahr | 529,343 | 9,934 | Pashto, Dari Persian | 9 districts | Central Afghanistan |
Zabul | 17 | AF-ZAB | Qalat | 244,899 | 17,343 | Pashto, Dari Persian | 9 districts | South East Afghanistan |
Нэрэ | Хкн ама (хун.) |
---|---|
Кабул | 2 938 300 |
Герат | 395 400 |
Кандагар | 363 100 |
Мазари-Шариф | 333 800 |
Джелалабад | 188 300 |
Кундуз | 129 500 |
Пули-Хумри | 94 400 |
Меймене | 73 200 |
Шибарган | 71 500 |
Талукан | 64 000 |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.