From Wikipedia, the free encyclopedia
Receptor, u biohemiji i farmakologiji, proteinska je molekula, koja je obično ugrađena u površinu plazma membrane na površini ćelije koja prima vanjske hemijske signale. Kada su takvi signali vežu na receptor, izazivaju neki od oblika ćelijskog/tkivnog odgovora, npr. promjene u električnoj aktivnosti ćelije. U tom smislu, receptor je protein koji prepoznaje i odgovara na endogene hemijske signale, kao što acetilholinski receptor prepoznaje i reagira na svoj endogeni ligand, acetilholin. Međutim, ponekad, u farmakologiji, termin se također koristi i za druge proteine, kao što su lijekovi, enzimi, transporteri i ionski kanali.
Receptorski proteini su ugrađeni u plazmamembrana ćelija, ispoljeni kao i u ekstracelularne površine ćelije, citoplazmatski ili jedarni (nukleusni) receptori. Molekula koja se veže na receptor se naziva ligand, a može biti peptid (kratki protein) ili neka druga od malih molekula, kao što je neurotransmiter, hormon, farmaceutski lijek, toksin, ili dijelovi vnjskog virusa ili mikroba. Endogeno određena molekula za odredjeni receptor je njen endogeni ligand. Na primjer endogeni ligand za nikotinske receptore acetilholina je acetilholin, ali se receptor može aktivirati nikotinom i blokirati kurarom.[1][2][3][4]
Svaki receptor je povezan sa specifičnim ćelijskim biohemijskim putem. Iako se u većini ćelija nalaze brojni receptori, svaki od njih će se vezati samo uz ligandi određene strukture, na način na koji će brave prihvatitaju samo konkretne oblike ključeva. Kada se ligand veže za svoj odgovarajući receptor, on aktivira ili inhibira receptorski biohemijski put.
Oblici i aktivnosti receptora se proučavaju Rendgenskom strukturnom analizom X kristalografije, dvojnom polarizacijskom interferometrijom, računarskim modeliranjem i strukturno-funkcijskim relacijama, čime se omogućava razumijevanje djelovanje lijekova, uključujući i njihove interakcije, na pozicijama njihovog vezanja za receptore. Odnosi strukture i aktivnosti objašnjavaju korelaciju induciranih konformacijskih promjena i aktivnosti biomolekula. Proučavaju se primjenom dinamičkih tehnika, kao što su cirkularni dihroizam i dualna polarizacijska interferometrija.
Strukture receptora su vrlo raznolike i mogu se svrstati u šire kategorije.
Vezanje liganda stabilizira određenu konformacijsku promjenu proteinskih receptora (tro-dimenzionalni oblik receptora, bez promjene u primarnoj strukturi proteinskih sekvenci. To je često povezano sa poprimanjem ili gubitkom proteinske aktivnosti, što obično dovodi do neke vrste ćelijskog odgovora ili samo blokade receptora, bez izazivanja odgovora. Ligand-inducirane promjene u receptorima rezultiraju promjename u ćelijskim aktivnostima, uključujući i biološku aktivnost liganda. Mnoge funkcije našeg tijela su regulirane jedinstvenim odgovorima receptora na specifične molekule.
Vezivanje liganda je ravnotežni proces. Ligandi se vezuju za receptore i od njih disociraju po načelima zakona o dejstvu masa.
Jedan od pokazatelja komplementarnosti liganda i receptora je afinitet vezivanja, koji je u inverznoj relaciji sa konstantom disocijacije Kd. Uspješno uklapanje koincidicira sa visokim afinitetom i niskim Kd vrijednostima. Krajnji biološki odgovor (npr. kaskada sekundarnih glasnika ili mišićna kontrakcija), se postiže samo nakon aktivacije značajnog broja receptora. Afinitet vezivanja liganda se može proučavati primjenom statističke mehanike [6]. Afinitet u vezi receptor-ligand je poput afiniteta enzim – supstrat. Dokle su oba tipa interakcije specifična i reverzibilna, ne dolazi do hemijske modifikacije vezanog liganda (za receptor), za razliku od supstrata nakon vezivanja za enzim. Ako postoji dva stanja receptora,[7] onda vezivanje liganda mora doprinijeti diferencijaciji tih stanja. O aktivacijskim mehanizmima ta dva stanja, u literaturi su raširene detaljne rasprave,[8]
Konstitutivno je aktivan receptor koji može producirati svoj biološki odgovor u odsustvu vezanog liganda.[9] Ta aktivnost receptora može biti blokirana vezivanjem inverznog agoniste. Mutacijereceptora koje uvjetuju povećanje konstitucijske aktivnosti mogu uzrokovati neke nasljedne bolesti, kao što su prijevremeni pubertet (usljed mutacija|mutacije]] u genima za luteinizirajući hormon (LH), luteinizirajuće hormonske receptore i hipertiroidizam (usljed [[Genske mutacije na tiroidno-stimulirajućim hormonima i njihovim receptorima.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.