From Wikipedia, the free encyclopedia
Palata kulture i nauke, PKiN (do 1956. Palata kulture i nauke Józefa Staljina; poljski: Pałac Kultury i Nauki) jest druga najviša zgrada u Poljskoj po ukupnoj visini (237 m). Nalazi se u centru Varšave.[1]
Vlasnik zgrade je glavni grad Varšava. Palata je sjedište Vijeća Glavnog grada Varšave. Palata je sjedište mnogih preduzeća i javnih institucija, uključujući četiri pozorišta, dva muzeja, bioskopa, škole Collegium Civitas i vlasti Poljske akademije nauka. Tu se organizuju i razne vrste izložbi i sajmova. U njemu se nalazi konferencijska i zabavna dvorana za 3000 ljudi (Kongresna sala) i Palata omladine sa bazenom.
Ispred glavnog ulaza nalaze se dvije skulpture: Adama Mickiewicza i Mikołaja Kopernika.
Dugi niz godina, zgrada je inspirisala poljske književne i filmske stvaraoce – pojavljuje se u gotovo svakom filmu koji se dešava u Varšavi.
Začetnik izgradnje Palate kulture i nauke bio je Josif Staljin. 5. aprila 1952. godine potpisan je sporazum između vlada Narodne Republike Poljske i SSSR-a o izgradnji zgrade kao „poklona sovjetskih naroda poljskom narodu“.[2] Izgrađena je u godinama 1952–1955 prema projektu sovjetskog arhitekte Leva Rudnjeva, koji je bio inspirisan moskovskim neboderima (izvan Rusije poznatim kao Sedam sestara), po uzoru na američke art deco nebodere.[3] Arhitektonski, to je mješavina socijalističkog realizma i historicizma. Visoka je 237 metara.[4]
Gradnji palate su prethodili pripremni radovi. U sklopu njih je srušeno oko 170 stambenih kuća koje su preživjele rat. Njihovi stanovnici su preseljeni u novo stambeno naselje u Muranówu. Tri vlasnika koji nisu pristali na deložaciju izvršili su samoubistvo.[5] Izgradnja objekta trajala je od 1. maja 1952. do 21. jula 1955. godine.[6] Tamo je radilo između 3.500 i 5.000 radnika iz Sovjetskog Saveza i oko 4.000 poljskih radnika. Zbog teških životnih uslova u Varšavi, koja se obnavljala od ratnih razaranja, došljaci su se nastanili u posebno izgrađenom stambenom naselju.[4] Tokom radova poginulo je 16 osoba.[7]
Prije završetka, dva dana nakon smrti Josifa Staljina, 7. marta 1953. godine, zgrada je dobila naziv Palata kulture i nauke Józefa Staljina. 21. jula 1955. godine palata je puštena u upotrebu. U trenutku završetka, PKiN bila je druga najviša zgrada u Evropi (poslije Moskovskog državnog univerziteta) i osma najviša zgrada na svijetu. Palata je zadržala ove pozicije do 1990. odnosno 1961. godine.[8]
Zgrada je u početku imala svijetlu fasadu koja je vremenom postala siva. Fasada je napravljena od keramičkih sinterova boje pješčara proizvedenih u fabrici na Uralu. Detalji građevine i bareljefi izrađeni su od krečnjaka, pješčenjaka, granita i mramora.[8]
Godine 1956. počela je serija samoubilačkih skokova sa osmatračnice na 30. spratu, na visini od 114 metara – prvo je skočio Francuz, a za njim sedam Poljaka. Nakon ovih incidenata odlučeno je da se na terasi postave rešetke.
Palata kulture i nauke i danas budi emocije kod nekih stanovnika Varšave. Protivnici daljeg prisustva ove zgrade u glavnom gradu zgradu smatraju simbolom sovjetske dominacije nad Poljskom, što ukazuje da je njena izgradnja počela u godinama najdubljeg staljinizma, kada je Poljska bila potpuno podređena SSSR-u. Bilo je ideja da se palatu prekrije kancelarijskim zgradama, da se u njoj stvori Muzej komunizma "Socland", pa čak i da se uništi "kosmička osovina koja probija srce glavnog grada". Zagovornici smatraju da zgrada Palate kulture i nauke trenutno obavlja mnoge korisne funkcije i postala je trajni element gradskog pejzaža, te da bi njeno rušenje predstavljalo samo čin varvarstva.[9][10]
Palata kulture i nauke je 2. februara 2007. godine upisana u registar spomenika. Ova odluka izazvala je ekstremna mišljenja među ljudima iz svijeta arhitekture, kulture, nauke i medija.[11]
Palata kulture i nauke je, pored MDM-a jedini potpuno očuvani primer arhitekture socijalističkog realizma u Varšavi.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.