From Wikipedia, the free encyclopedia
Feritin je univerzalni unutarćelijski protein koji skladišti gvožđe i oslobađa ga na kontrolisan način. Protein proizvode gotovo svi živi organizmi, uključujući arheje, bakterije, alge, više biljke i životinje. To je primarni unutarćelijski protein za skladištenje gvožđa i kod prokariota i eukariota, održavajući željezo u rastvorljivom i netoksičnom obliku. Kod ljudi djeluje kao pufer protiv nedostatka gvožđa i preopterećenja gvožđem.[3]
Feritin | |
---|---|
![]() Struktura mišjeg feritinskog kompleksa [1] | |
Identifikatori | |
Simbol | FN |
Feritin se nalazi u većini tkiva kao citosolni protein, ali male količine se luče u serum gdje funkcionira kao nosač željeza. Feritin u plazmi je također indirektni marker ukupne količine gvožđa uskladištenog u tijelu; stoga se serumski feritin koristi kao dijagnostički test za anemiju zbog nedostatka željeza.[4] Agregirani feritin se pretvara u toksični oblik gvožđa koji se zove hemosiderin.[5]
Feritin je globulasti protein, kompleks od 24 proteinske podjedinice koje formiraju šuplji nanokavez s višestrukim interakcijama metal-protein.[6] Ferritin that is not combined with iron is called apoferritin.
Feritinski geni su visoko konzervirani između vrsta. Svi geni feritina kičmenjaka imaju po tri introna i četiri egzona.[7] U ljudskom feritinu, introni su prisutni između aminokiselina ostataka 14 i 15, 34 i 35, i 82 i 83; pored toga, postoji od jedne do dvije stotine neprevedenih baza na oba kraja kombinovanih egzona.[8] Smatra se da je tirozinski ostatak na poziciji aminokiseline 27 povezan sa biomineralizacijom.[9]
Feritin je šuplji globulasti protein mase 474 kDa i sastoji se od 24 podjedinice. Obično ima unutrašnji i vanjski promjer od oko 8 odnosno 12 nm.[10] The nature of these subunits varies by class of organism:
Svi gore spomenuti feritini slični su, u smislu njihovr primarne sekvence, H-tipu kičmenjaka.[11] U ''E. coli, uočena je sličnost od 20% sa ljudskim H-feritinom.[11] Neki kompleksi feritina kod kičmenjaka su heterooligomeri dva visoko srodna genska proizvoda sa malo različitim fiziološkim svojstvima. Odnos dva homologna proteina u kompleksu zavisi od relativnih nivoa ekspresije dva gena.
Unutar feritinske ljuske, ioni željeza formiraju kristalite zajedno sa fosfatnim i hidroksidnim ionima. Rezultirajuća čestica je slična ferihidritu. Svaki kompleks feritina može pohraniti oko 4.500 iona željeza (Fe3+).[8][11]
Utvrđeno je da se ljudski mitohondrijski feritin, MtF, eksprimira kao proprotein.[13] Kada ga mitohondrija preuzme, prerađuje ga u zreli protein sličan feritinima koji se nalaze u citoplazmi, koje sastavlja da formira funkcionalne feritinske ljuske. Za razliku od drugih ljudskih feritina; čini se da nema introna u svom genetičkom kodu. Rendgenskodisfrakcijska studija je otkrila da je njegov prečnik 1,70 angstroma (0,17 nm), da sadrži 182 ostatka i da je 67% heliksni. Mitohondrijski feritinski Ramachandranov plot[14] pokazuje da je njegova struktura uglavnom alfa-heliksna sa niskom prevalencijom beta-listova.
Feritin je prisutan u svakom tipu ćelije.[8] It serves to store iron in a non-toxic form, to deposit it in a safe form, and to transport it to areas where it is required.[15] Funkcija i struktura eksprimiranog feritina varira u različitim tipovima ćelija. Ovo se prvenstveno kontroliše količinom i stabilnošću iRNK , ali i promjenama u načinu na koji se iRNK pohranjuje i koliko se efikasno transkribuje.[8] Jedan od glavnih pokretača za proizvodnju mnogih feritina je samo prisustvo gvožđa;[8] izuzetak je feritin žumanca Lymnaea sp., kojem nedostaje jedinica koja reaguje na gvožđe.[11]
Slobodno željezo je toksično za ćelije jer djeluje kao katalizator u formiranju slobodnih radikala iz reaktivnih vrsta kisika putem Fentonove reakcije.[16] Otuda kičmenjaci imaju razrađen skup zaštitnih mehanizama za vezivanje gvožđa u različitim tkivnim odjeljcima. Unutar ćelija, željezo se pohranjuje u proteinskom kompleksu, kao feritin ili srodni kompleks hemosiderina. Apoferitin se vezuje za slobodno fero gvožđe i skladišti ga u feri stanju. Kako se feritin akumulira u ćelijama retikuloendotelnog sistema, formiraju se proteinski agregati kao hemosiderin. Gvožđe u feritinu ili hemosiderinu može se ekstrahovati za oslobađanje od putem RE ćelija, iako je hemosiderin manje dostupan. U uslovima stanjs ravnoteže, nivo feritina u krvnom serumu korelira sa ukupnim zalihama gvožđa u tijelu; stoga je serumski feritin FR5Rl najpogodniji laboratorijski test za procjenu zaliha željeza.
Budući da je željezo važan mineral u mineralizaciji, feritin se koristi u ljusci organizama kao što su mehkušci da kontroliše koncentraciju i distribuciju željeza, čime se oblikuje morfologija i boja ljuske.[17][18] Takođe ima ulogu u hemolimfi Polyplacophora, gdje služi za brzi transport željeza do mineralizirajućih radula.[19]
Gvožđe se oslobađa iz feritina za upotrebu razgradnjom feritina, koju uglavnom vrše lizosomi.[20]
Normalan nivo feritina u krvi, koji se naziva referentni raspon određuju mnoge laboratorije za ispitivanje. Opseg feritina može varirati između laboratorija, ali tipski rasponi bi bili između 30 i 300 ng/mL (=μg/L) za muškarce i 30-160 ng/mL (=μg/L) za žene. Vrijednost manja od 50 smatra se nedostatkom gvožđa.
Žene | 30–160 ng/mL |
Djeca (6 mjeseci do 15 godina) | 50–140 ng/mL |
Dojenčad (1 do 5 mjeseci) | 50–200 ng/mL |
Novorođenčad | 25–200 ng/mL |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.