From Wikipedia, the free encyclopedia
Astmaje dugotrajna upalna bolest dišnih puteva pluća. Karakteriziraju ga varijabilni i ponavljajući simptomi, reverzibilni opstrukcija protoka zraka i lahko pokrenuti bronhospazmi Simptomi uključuju epizode zvane piskanje, kašljanje, stezanje u prsima i otežano disanje. Mogu se javiti nekoliko puta dnevno ili nekoliko puta sedmično. Ovisno o osobi, simptomi astme mogu se pogoršati noću ili vježbanjem.[1][2][3][4] Simptomi uključuju epizode piskanje, kašljanje, stezanje u prsima i otežano disanje.[2] Mogu se javiti nekoliko puta dnevno ili nekoliko puta sedmično. Ovisno o osobi, simptomi astme mogu se pogoršati noću ili vježbanjem.
Astma | |
---|---|
![]() | |
Vršni mjerač protoka koristi se za mjerenje vršnog protoka izdisaja, važnog i za praćenje i dijagnosticiranje astme. | |
Specijalnost | Pulmonologija |
Simptomi | Ponavljajuće se epizode piskanje, kašljanje, stezanje u grudima, otežano disanje |
Komplikacije | Gastro-ezofagusna refluksna bolest (GERB), sinusitis, opstruktivna apneja za vrijeme spavanja |
Uobičajeno pojavljivanje | Djetinjstvo |
Uzroci | Genetički i faktori životne sredine |
Faktori rizika | zagađenje vazduha, alergen |
Tretman | Izbjegavanje okidača, udisanje kortikosteroida, salbutamola |
Frekvencija | 358 miliona (2015) |
Smrtnost | 397.100 (2015) |
Bronhijalna astma (Asthma bronchiale) je hronično upalno oboljenje donjih disajnih puteva osjetljivih na veliki broj raznih agenasa. Oni dovode do naglog razvoja u principu reverzibilne opstrukcije donjih disajnih puteva izazivajući akutni astmatični napad. Ovdje se radi o hiperiritabilnosti traheobronhijalnog sistema. Kada su napadi učestali sa kratkim razmacima između njih ili kada astmatični napad duže traje (nema još jedinstvenog stava) bez mogućnosti njegovog prekida, onda je to Status asthmaticus.
Patofiziologija razvoja bronhijalne astme je sljedeća:
Astmatski napad mogu da pokrenu više faktora: alergijske reakcije, infekcije disajnih puteva, lijekovi (npr. aspirin, nesteroidni antiupalni lijekovi, beta-blokatori), napor, stres, u toku sna (najveći broj smrtnih ishoda astmatičnog napada dešava se u toku spavanja).
Znaci i simptomi astmatičnog napada su izarzito teško disanje i borba za zrak, zauzimanje sjedeće pozicije uz upotrebu pomoćne disajne muskulature, ubrzano disanje (tahipneja) oko 40-50 respiracija u minuti, tahikardija. Ako se ne prekine napad razvija se cijanoza i nemogućnost govora, tzv. govorna dispneja uz tendenciju daljeg pogoršanja stanja bolesnika.
Dijagnoza se postavlja na osnovu anamneze, kliničke slike, mjerenja saturacije krvi kiseonikom koja je snižena, određivanje parcijalnih pritisaka kiseonika i ugljen dioksida arterijske krvi (PaO2 i PaCO2), mjerenje pH krvi, mjerenje respiracijskih volumena spirometrom, RTG-pluća, mjeri se arterijski krvni pritisak i snima EKG.
Auskultacijom se čuju piskavi (wheezing) šušnjevi, naročito u ekspirijumu, koji je inače produžen. U teškom napadu na plućima se auskultacijom ne čuje disanje ili je ono vrlo oslabljeno, kada se radi o "nijemim plućima" i zahtijeva neodložnu hitnu ljekarsku intervenciju.
U diferencijalnoj dijagnozi dolaze u obzir sljedeća oboljenja:
Terapija se sastoji u spriječavanju razvoja hipoksije, poboljšanje ventilacije aplikacijom bronhodilatatora, terapija upale ako je uzrok napada.
Položaj pacijenta je sjedeći. Odmah se uključuje 4-8 litara kisika preko sonde.
Za otklanjanje spazma bronhija daju se bronhodilatatori i to:
Sljedeći korak u terapiji je primjena protivupalnih lijekova kortikosteroida, npr. hidrokortizon 100–200 mg i.v. ili metilprednizolon 40–250 mg i.v. (1–4 mg/kg tjelesne težine).
Primjenjuju se i kristaloidi, da bi se razrijedio bronhijalni sekret (npr. Sol. Ringer 500-1000 ml i.v.).
U teškim slučajevima kada je prisutna teška hipoksija, prestanak disanja ili kod status astmatikusa pristupa se endotrahealnoj intubaciji i eventuelno uvođenje u narkozu, mašinski ventilira uz regulaciju parametara vještačke ventilacije.
Kontraindikovana je aplikacija lijekova koji djeluju depresivno na centar za disanje kao što su sedativi i narkotici, kao i trankilizera. Isto tako se ne liječi reaktivna tahikardija beta-blokatorima, a dejstvo mukolitika i ekspektoranasa primjenjenih u akutnom napadu nije dokazano.
no data
<100
100–150
150–200
200–250
250–300
300–350
|
350–400
400–450
450–500
500–550
550–600
>600
|
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.