Ogham
From Wikipedia, the free encyclopedia
From Wikipedia, the free encyclopedia
Ogham (Oġam en henouezeleg) eo anv al lizherenneg bet implijet da gentañ evit lakaat dre skrid roudoù kentañ an henouezeleg. "Lizherenneg keltek ar gwez" a vez graet ivez eus an Ogham. Ar skritur keltek nemetañ eo ar skritur Ogham: evit gwir, a-hed an istor eo bet skrivet ar yezhoù keltek dindan teir reizhad skrivañ : ar skritur latin, ar skritur gresianek hag ar skritur Ogham.
Lizherenneg Ogham | |||
Aicme Beithe | Aicme Muine | ||
ᚁ | Beithe | ᚋ | Muin |
ᚂ | Luis | ᚌ | Gort |
ᚃ | Fern | ᚍ | Gétal |
ᚄ | Sail | ᚎ | Straiph |
ᚅ | Nin | ᚏ | Ruis |
Aicme hÚatha | Aicme Ailme | ||
ᚆ | Úath | ᚐ | Ailm |
ᚇ | Dair | ᚑ | Onn |
ᚈ | Tinne | ᚒ | Úr |
ᚉ | Coll | ᚓ | Edad |
ᚊ | Ceirt | ᚔ | Idad |
Forfeda | |||
ᚕ | Éabhadh | ||
ᚖ | Ór | ||
ᚗ | Uilleann | ||
ᚘ | Ifín | ||
ᚙ | Eamhancholl | ||
ᚚ | Peith |
Seblantout a ra ar skritur Ogham "klasel" war vaen bezañ bet implijet muioc’h-mui adalek ar Vvet kantved ha VIvet kantved war dro Mor Iwerzhon. Graet e vez gouezeleg kentañ eus yezh an enskrivadurioù ar mare-hont. Er VIvet kantved eo c'hoarvezet an tremen d'ar gouezeleg kozh, yezh implijet e-barzh skridoù koshañ ha skrivet gant lizherennoù latin. Goude ar mare-se, eo bet implijet an Oghamoù evit anvioù-tud nemetken. An titouroù yezh hag a c’haller dezastum diwar studi ar Gouezeleg kentañ a denn da dachenn emdroadurioù ar fonologiezh dreist-holl. Diskouezet eo bet sklaer gant studi ar fonologiezh e oa eus al lizherenneg-se a-raok ar Vvet kantved.
Aozet eo al lizherenneg Ogham gant ugent lizherenn (feda) renket e-barzh peder lodenn aicmí (liester aicme "familh"; keñveriañ aett). Anvet eo pep aicme dre he lizherenn gentañ (Aicme Beithe, Aicme hÚatha, Aicme Muine, Aicme Ailme, "ar strollad B", "ar strollad H", "ar strollad M", "ar strollad A"). Lakaet eo bet lizherennoù ouzhpenn e-pad mare an dornskridoù, anvet int forfeda.
Lizherenneg latin kenaozet gant Oghamoù
Runoù kenaozet gant Oghamoù:
Enskrivadur diwirion : menegiñ a ra un destenn-saga e Krenniwerzhoneg notet e-barzh Book of Leinster (LL 66 AB) an enskrivaduroù-mañ gant Oghamoù :
Ar renkoù Unicode U+1680 – U+169F zo al lizherennoù Ogham enno. (evit an doare 4.1).
Renk | Arouezenn | Anv |
---|---|---|
U+1680 | Merk esaou Ogham | |
U+1681 | ᚁ | Lizherenn Ogham Beith |
U+1682 | ᚂ | Lizherenn Ogham Luis |
U+1683 | ᚃ | Lizherenn Ogham Fearn |
U+1684 | ᚄ | Lizherenn Ogham Sail |
U+1685 | ᚅ | Lizherenn Ogham Nion |
U+1686 | ᚆ | Lizherenn Ogham Uath |
U+1687 | ᚇ | Lizherenn Ogham Dair |
U+1688 | ᚈ | Lizherenn Ogham Tinne |
U+1689 | ᚉ | Lizherenn Ogham Coll |
U+168A | ᚊ | Lizherenn Ogham Ceirt |
U+168B | ᚋ | Lizherenn Ogham Muin |
U+168C | ᚌ | Lizherenn Ogham Gort |
U+168D | ᚍ | Lizherenn Ogham Ngeadal |
U+168E | ᚎ | Lizherenn Ogham Straif |
U+168F | ᚏ | Lizherenn Ogham Ruis |
U+1690 | ᚐ | Lizherenn Ogham Ailm |
U+1691 | ᚑ | Lizherenn Ogham Onn |
U+1692 | ᚒ | Lizherenn Ogham Ur |
U+1693 | ᚓ | Lizherenn Ogham Eadhadh |
U+1694 | ᚔ | Lizherenn Ogham Iodhadh |
U+1695 | ᚕ | Lizherenn Ogham Eabhadh |
U+1696 | ᚖ | Lizherenn Ogham Or |
U+1697 | ᚗ | Lizherenn Ogham Uillean |
U+1698 | ᚘ | Lizherenn Ogham Ifin |
U+1699 | ᚙ | Lizherenn Ogham Eamhancholl |
U+169A | ᚚ | Lizherenn Ogham Peith |
U+169B | ᚛ | Merk pluñvenn Ogham (merkoù a grog un destenn) |
U+169C | ᚜ | Merk pluñvenn Ogham en tu-gin (merkoù a echu un destenn) |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.