From Wikipedia, the free encyclopedia
Ваенны знак узнагароды «Крыж храбрых» (польск.: Krzyż Walecznych) — дзяржаўная ўзнагарода Польскай Рэспублікі.
Ваенны знак узнагароды «Крыж Храбрых» | |||
---|---|---|---|
Krzyż Walecznych | |||
|
|||
Арыгінальная назва | Krzyż Walecznych | ||
Краіна |
![]() |
||
Тып | Знак узнагароды | ||
Дата заснавання | 11 жніўня 1920 года | ||
Статус | не ўручаецца | ||
Статыстыка ўзнагароджанняў | |||
Колькасць | больш 40000 | ||
Чарговасць узнагарод | |||
Старэйшая | Ордэн Адраджэння Польшчы 5-га класа | ||
Малодшая | Крыж Заслугі «За адвагу» | ||
![]() |
Крыж Храбрых быў заснаваны распараджэннем Савета Абароны Польшчы ад 11 жніўня 1920 года з мэтай узнагароджання асоб, якія праявілі мужнасць і адвагу непасрэдна на полі бою[1] Гэта было зроблена непасрэдна перад варшаўскай бітвай.
У міжваенны перыяд уладамі Польскай Рэспублікі (1918—1939) Крыжам Храбрых былі ўзнагароджаны ўдзельнікі баёў за адраджэнне польскай дзяржавы: легіянеры, члены ПАВ, салдаты савецка-польскай вайны 1919—1921 гадоў, вялікапольскія і сілезскія паўстанцы і іншыя. Выключна гэтай узнагароды таксама былі ганараваны ўсе жывыя на той момант ветэраны студзеньскага паўстання 1863 года. Крыжам Храбрых узнагароджваліся таксама замежнікі, у тым ліку Фердынанд Фош і Анры Філіп Петэн.
У гэты перыяд узнагароджана каля 60.000. Уручэнне Крыжа Храбрых былo завершана 29 мая 1923 г.
Крыж Храбрых быў ізноў заснаваны загадам галоўнакамандуючага ўзброеных сіл Польшчы генерала Уладзіслава Сікорскага ад 1940 года. У ваенных злучэннях і вайсковых фарміраваннях падначаленых Ураду Польшчы ў выгнанні (у тым ліку Польскія Узброеныя Сілы на Захадзе, Армія Краёва, Армія Андэрса і іншыя) узнагароджана каля 25 000 чалавек.
Крыж Храбрых быў яшчэ раз заснаваны Дэкрэтам Польскага Камітэта Нацыянальнага Вызвалення ад 22 снежня 1944 года. Гэтым жа Дэкрэтам былі ўнесены некаторыя змены ў Палажэнне пра Крыж Храбрых, яго статут і апісанне.
За заслугі перад Польскай Рэспублікай Крыжам Храбрых узнагароджваліся як польскія грамадзяне, так і замежнікі. Права ўзнагароджанні Крыжам Храбрых належала Галоўнаму Камандаванню Народнай Войска Польскага, якое змагалася супраць фашысцкіх захопнікаў на тэрыторыі СССР.
Першае ўзнагароджанне Крыжам Храбрых падчас Другой сусветнай вайны адбылося ў лістападзе 1943 года. Першымі ўзнагароджанымі сталі 46 салдат і афіцэраў 1-й Польскай пяхотнай дывізіі імя Тадэвуша Касцюшкі, якія змагаліся ў складзе Чырвонай Арміі супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў на тэрыторыі СССР і праславіліся у баях пад вёскай Ленінам (Магілёўская вобласць, Беларуская ССР) 12-13 кастрычніка 1943 года. Узнагароджаным былі ўручаны знакі вайсковага адрознення з датай «1943».
Крыжы першага выпуску ў малой колькасці былі выраблены на Маскоўскім манетным двары і з’яўляліся копіяй даваенных крыжоў са змененай датай на ніжнім плячы. Крыжы вырабляліся з цёмнай бронзы.
Да канца 1989 года зроблена больш за 40 000 узнагароджанняў Крыжам Храбрых.[2]
Крыж Храбрых з’яўляўся ваенным знакам узнагароды, якім узнагароджаюцца ваеннаслужачыя радавога і афіцэрскага складу за выдатныя заслугі пры абароне дзяржавы ў ваенны час. Узнагароджанне Крыжам Храбрых адбываецца за асобныя подзвігі, праяўленыя ва ўмовах баявога становішча і звязаныя з рызыкай для жыцця.
Узнагароджанне Крыжам Храбрых магло адбывацца паўторна за зноў праяўленыя мужнасць і гераічнасць.
Узнагароджаныя Крыжам Храбрых атрымлівалі знак узнагароды і Дыплом да яго. Крыж Храбрых насіўся на левым боку грудзей і размяшчаўся пасля ордэны Адраджэння Польшчы 5-га класа. Крыж Храбрых мае адну ступень.
Пры паўторных узнагароджаннях на планку для паўсядзённага нашэння дадаваліся вітыя ніткі залацістага колеру:
Крыж Храбрых мае выгляд роўнабаковага крыжа з расшыранымі і злёгку ўвагнутымі па баках плячамі. Па перыметры плечы крыжа з пярэдняга і адваротнага боку абрамлены борцікам.
На пярэднім боку крыжа надпіс выпуклымі літарамі:
У цэнтры крыжа — геральдычны шчыт з рэльефнай выявай каранаванага арла, размешчанага на рабрыстай, у выглядзе вертыкальных палосак, падкладцы (у першым варыянце падкладка арла мела 20 палосак, у другім — 25).
На адваротным боку крыжа намаляваны двухбаковавостры меч, размешчаны вертыкальна, накіраваны лязом уверх. Меч пранізвае лаўровы вянок, размешчаны ў цэнтральнай частцы крыжа. Перакладзіна на мячы ў форме «матыля». Выява мяча і вянка рэльефныя. На гарызантальных плячах крыжа надпіс выпуклымі літарамі: «WALE» — на левым плячы і «CZNYM» — на правым.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.