From Wikipedia, the free encyclopedia
Бара́ны (Ovis) — род парнакапытных зь сямейства пустарогіх (Caprinae). Уключае 7 відаў, у тым ліку муфлёна, дзікага продка свойскай авечкі.
Бараны | |
![]() Таўстарог | |
Клясыфікацыя | |
---|---|
Царства | Жывёлы |
Тып | Хордавыя |
Падтып | Хрыбетныя |
Кляса | Сысуны |
Атрад | Парнакапытныя |
Сямейства | Пустарогія |
Род | Бараны |
Бінамінальная намэнклятура | |
Ovis | |
Бараны дасягаюць у даўжыню ад 120 да 190 см, даўжыня хваста ад 7 да 17 см, вышыня ў плячах 65–127 см, маса 20–200 кг. Самцы заўсёды значна масіўней ад самак. Афарбоўка воўны вар’іруецца ад бялявага да цёмна-карычневага і часам чорнага, могуць адбыцца сэзонныя зьмены колеру. Самцы часта носяць на шыі своеасаблівую грыву; барада адсутнічае. Рогі ёсць у абодвух полаў, але ў самак яны меншыя. Рогі самцоў з узростам пачынаюць скручвацца па сьпіралі.
Дзікія бараны сустракаюцца ў заходняй, цэнтральнай і паўночна-ўсходняй Азіі, і ў заходняй частцы Паўночнай Амэрыкі. Большасьць баранаў жыве ў горных раёнах, але ёсьць і тыя, якія жывуць у пустэльнях.
Бараны сілкуюцца пераважна травой, дадатковай ежай служаць лішайнікі, а таксама лісьце і галінкі. Вядуць дзённы лад жыцьця. Самкі і маладняк утвараюць невялікія статкі, якія часам аб’ядноўваюцца ў больш буйныя. Самцы вялікую частку часу жывуць асобна ад самак, вядуць адзіночны лад жыцьця або ўваходзяць у выключна мужчынскую групу. Унутры такой групы існуе іерархія, якая ўсталёўваецца ў залежнасьці ад памеру рагоў або ў баях.
Выява | Назва | Парамэтры | Асяроддзе пражываньня | Паводзіны |
![]() | Архар Ovis ammon | Даўжыня 120–190 см, вышыня ў плячах 90–125 см, хвост 7–17 см, маса 60–185 кг | Горы, стэпавыя даліны, камяністыя агаленьні, адкрытыя пустэльныя тэрыторыі — паўночны ўсход Афганістана, Кітай, поўнач Індыі, усходні Казахстан, усход Кыргыстана, Манголія, поўнач Непала, крайні поўнач Пакістана, Расея (рэспублікі Тува і Алтай у Алтайскіх гарах), усход Узбэкістана і ўсход Таджыкістана. | Спажываюць траву і лішайнікі; рэгулярна п’юць ваду з адкрытых крыніц і рэк. Жывуць групамі з 2–150 асобаў і больш. Canis lupus і Panthera uncia — іх асноўныя натуральныя драпежнікі, хоць драпежнікі меншага памеру сілкуюцца ягнятамі. Цяжарнасьць складае каля 160 дзён, і самкі нараджаюць адно ягня. Маці аддзяляюцца ад статка, каб нарадзіць, і некалькі дзён застаюцца сам-насам з нашчадкамі. Сярэдняя працягласць жыцця — 10–13 гадоў (максымальная — 20 гадоў). |
![]() | Авечка Ovis aries | Даўжыня 120–180 см, вышыня ў плячах 65–127 см, хвост 7–15 см, маса 20–200 кг | Авечкі жывуць ва ўсім сьвеце разам з людзьмі у самых розных месцах пражываньня, пачынаючы ад умераных горных лясоў і заканчваючы пустэльнымі ўмовамі. | Сілкуюцца пераважна травой. Вялікія групы авечак (да 1000 і больш) перамяшчаюцца па плошчы групамі. Авечкі адчуваюць моцны стрэс, калі іх аддзяляюць ад іншых, часта клічучы і лапаючы па зямлі. Размнажэньне адбываецца на сэзоннай аснове і вызначаецца працягласьцю дня, прычым самкі становяцца пладавітымі раньняй восеньню і застаюцца такімі да сярэдзіны зімы. Пэрыяд цяжарнасьці складае ў сярэднім 148 дзён, большаьць ягнят нараджаюцца ў сярэдзіне вясны. У кожнай авечкі нараджаецца адно або два ягняты, якія здольныя стаяць і смактаць на працягу некалькіх хвілін пасля нараджэньня. Працягласьць жыцьця — 22.8 года. |
Сьнежны баран Ovis canadensis | Даўжыня 150–180 м, вышыня ў плячах 80–100 см, хвост 7–13 см, маса 53–127 кг | Альпійскія лугі, травяністыя схілы гор і перадгорная мясцовасьць у непасрэднай блізкасьці ад скалістых абрываў, пустэльні і іншыя сухія раёны — паўднёвы захад Канады, захад ЗША, паўночны захад Мэксыкі | Сілкуюцца пераважна травой, але таксама ядуць лісьце, галінкі. Большасьць насельніцтва мае асобныя зімовы і летні месца пражываньня, а ў многіх ёсьць і іншыя тыпы сэзонных арэалаў. Адлегласць паміж сезоннымі месцамі пражываньня можа складаць да 40 км. Памеры груп звычайна вар’іруюцца ад 5 да 50 для самцоў і ад 5 да 100 для груп самак, ягнят і маладых самцоў. Пэрыяд цяжарнасьці складае ў сярэднім 175 дзён. Самкі нараджаюць адно ягня. Вельмі нешматлікія самкі жывуць больш за 15 гадоў (максымум 19 гадоў), і вельмі мала самцоў перажывае 12 гадоў. | |
![]() | Баран Дала Ovis dalli | Даўжыня 132–180 см, вышыня ў плячах 75–105 см, хвост 7–11.5 см, маса 46–113 кг | сухія горныя рэгіёны (субальпійскія лугі і хмызьнякі) — захад Канады і Аляска (ЗША) | Сілкуюцца пераважна травой. Большасьць насельніцтва займае розныя летнія і зімовыя месца пражываньня. Узімку яны аддаюць перавагу раёнам з невялікім снегам і моцным ветрам, які прыбірае снег і агаляе корм. Міграцыі карэлююць з глыбінёй снегу, тэмпературай, феналогіяй расьлін і рэгулярнымі перамяшчэньнямі да мінеральных лізоў. Gulo gulo, Aquila chrysaetos, Ursus americanus, Ursus arctos, Lynx canadensis, Canis lupus і Canis latrans — іх асноўныя натуральныя драпежнікі. Пэрыяд цяжарнасьці складае ў сярэднім 175 дзён. Двайняты сустракаюцца рэдка. Ягняты нараджаюцца ў канцы траўня ці пачатку чэрвеня; яны пры нараджэньні важаць 3–4 кг. Працягласьць жыцьця — 19.6 года. |
![]() | Муфлён Ovis gmelini | Даўжыня < 130 см, вышыня ў плячах < 80 см, маса 30–50 кг | Горныя ляндшафты, пагоркі, хвалістая мясцовасьць і схілы, але і скалы — Армэнія, паўднёвы Азэрбайджан, Кіпр, паўночны Ірак, паўднёвы і заходні Іран і ўсходняя Турэччына, з некалькімі ізаляванымі групамі насельніцтва ў цэнтральнай частцы Турэччыны. | Самкі ўтвараюць групы да ста жывёл. Panthera pardus, Canis lupus, Canis familiaris — іх асноўныя натуральныя драпежнікі. |
![]() | Сібірскі сьнежны баран Ovis nivicola | Даўжыня > 130 см, вышыня ў плячах < 100 см, маса > 100 кг | Камяністыя, горныя рэгіёны — Сібір | Сілкуюцца пераважна травой, але таксама ядуць лішайнікі, імхі і парасткі вярбы. Звычайна ён не мігруе, але робіць сэзонныя кароткія перасоўваньня. У пачатку вясны цяжарныя самкі пакідаюць статкі, а ў канцы траўня і чэрвені яны нараджаюць адно ягня. У чэрвені статак перагрупоўваецца. Старыя самцы ўтвараюць невялікія групы і жывуць асобна да позьняй восені, а астатнія жывёлы ўтвараюць зьмешаныя статкі. Спарваньне адбываецца ў лістападзе — сьнежні, пасля чаго на працягу ўсёй зімы авечкі застаюцца ў зьмешаных групах (15–20 асобін). |
![]() | Муфлён азіяцкі Ovis vignei | Даўжыня < 130 см, вышыня ў плячах 80–95 см, маса да 90 кг | Насяляюць ад умерана да вельмі засушлівых месц пражываньня на вышыні ад ніжэй ўзроўню мора ў Закасьпійскай нізіне да 4500 м над узроўнем мора. Насяляюць пагоркі, хвалістыя мясцовасьці і спадзістыя схілы, але таксама выкарыстоўваюць скалы; сустракаюцца таксама на лугах і адкрытых лясах — Афганістан, паўночна-заходняя Індыя, цэнтральны і ўсходні Іран, паўднёва-заходні Казахстан, Пакістан, Таджыкістан, Туркмэністан і Узбэкістан | Яны з’яўляюцца статкавымі з памерамі груп, якія дасягаюць больш за сотню асобін. Статкі меншыя і часта сэксуальна раздзяляюцца вясной і летам. Самкі нараджаюць аднаго або радзей двух ягнят у красавіку — чэрвені; пэрыяды размнажэньня і ягненьня вар’іруюцца ў розных частках арэала. Асноўныя драпежнікі — буйныя Felidae і Canidae, а часам і бэркут на ягнятах. Максымальная працягласьць жыцьця ў дзікай прыродзе — 11 гадоў. |
![]() |
Гэта — накід артыкула па заалёгіі. Вы можаце дапамагчы Вікіпэдыі, пашырыўшы яго. |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.