From Wikipedia, the free encyclopedia
Довлатов Сергей Донатович (паспорты буйынса — Довлатов-Мечик; 3 сентябрь 1941 йыл, Өфө — 24 август 1990 йыл, Нью-Йорк) — СССР һәм АҠШ[5] прозаигы, журналист.
Довлатов Сергей Донатович | |
рус. Сергей Донатович Довлатов | |
Зат | ир-ат[1][2] |
---|---|
Гражданлыҡ |
![]() ![]() |
Тыуған ваҡыттағы исеме | рус. Сергей Донатович Мечик |
Тыуған көнө | 3 сентябрь 1941[2][3][4][…] |
Тыуған урыны | Өфө, РСФСР, СССР |
Вафат булған көнө | 24 август 1990[2][1][3][…] (48 йәш) |
Вафат булған урыны | Нью-Йорк, Нью-Йорк, Америка Ҡушма Штаттары[2] |
Үлем сәбәбе | йөрәк етешмәүсәнлеге[d] |
Ерләнгән урыны | Маунт-Хеброн[d] |
![]() | |
Атаһы | Мечик, Донат Исаакович[d] |
Хәләл ефете | Пекуровская, Ася Марковна[d] |
Туған тел | урыҫ теле |
Яҙма әҫәрҙәр теле | урыҫ теле |
Һөнәр төрө | яҙыусы, журналист, экскурсовод, хәбәрсе, баш мөхәррир |
Уҡыу йорто |
Школа № 206[d] Высшая школа журналистики и массовых коммуникаций[d] |
Әүҙемлек урыны | Таллин[2] |
![]() |
Сергей Донатович Довлатов 1941 йылдың 3 сентябрендә Башҡорт АССР-ының баш ҡалаһы Өфөлә театр режиссёры ғаиләһендә тыуа[6]. Атаһы, Донат Мечик Исаакович (1909—1995), йәһүд, әсәһе Нора Степановна (1908—1999) милләте буйынса әрмән, актёр, ә һуңынан корректор. Был ҡалаға уның ата-әсәһе 1941 йылдың июлендә Ленинградтан эвакуацияланып килә һәм өс йыл Гоголь урамы, 56 НКВД хеҙмәткәрҙәре йортонда йәшәй.
1944 йылдан Ленинградта Рубинштейн урамы, 23-сө йортта йәшәй. 1959 йылда Ленинград дәүләт университеты филология факультетының фин теле бүлегенә уҡырға инә һәм унда ике йыл ярым уҡый[7]. Ленинград шағирҙары Евгений Рейн[8], Анатолий Найм, Иосиф Бродский һәм яҙыусы Сергей Вольф, рәссам Александр Нежданов менән аралаша. Университеттан өлгәшмәгәне өсөн ҡыуыла.
Коми Республикаһында (ҡасаба Чиньяворык) холоҡ төҙәтеү колонияһын һаҡлаған эске ғәскәрҙәр часенда өс йыл хеҙмәт итә. И. Бродскийҙың хәтирәләре буйынса[9], Довлатов армиянан «Толстой Ҡырымдан бер төргәк хикәйәләр һәм ҡарашындағы ниндәйҙер аптырау менән ҡайтҡан кеүек» ҡайта.
Артабан Сергей Довлатов Ленинград университетының журналистика факультетына уҡырға инә, Ленинград караптар төҙөү институтында студенттарҙың «За кадры верфям» күп тиражлы гәзитендә эшләй, хикәйәләр яҙа.
Институттан һуң Ленинград оптик-механик берекмәһенең «Знамя прогресса» гәзитендә эшләй[10][11].
Марамзин, Ефимов, Вахтин һәм Губин ойошторған «Горожане» әҙәби-ижад төркөмөнә саҡырыла"[12]. Вера Панованың әҙәби секретары булып эшләй[13].
1972 йылдың сентябрь айынан алып 1975 йылдың мартына тиклем Эстон ССР-ында йәшәй. Таллин ҡалаһы пропискаһын алғанға тиклем ҡаҙанлыҡта ике ай самаһы кочегар булып эшләй, шул уҡ ваҡытта «Советская Эстония» гәзитенең штаттан тыш хәбәрсеһе була. Аҙаҡ эстон диңгеҙ пароходсылығы сығарған «Моряк Эстонии» аҙналыҡ гәзитенә эшкә алына һәм яуаплы секретарь вазифаһын биләй. «Вечерний Таллин» ҡала гәзитенең штаттан тыш хеҙмәткәре була.[14].
1972 йылдың йәйендә «Совет Эстония» гәзитенең мәғлүмәттәр бүлегенә эшкә алына. «Компромисс» китабына ингән хикәйәләрендә Довлатов «Советская Эстония» гәзитендә корреспондент сифатында үҙенең журналист практикаһы тарихын һүрәтләй һәм редакция эше һәм журналист коллегаларының тормошо тураһында хикәйәләй. «Пять углов» тип исемләнгән беренсе китабының наборы Эстония ССР-ы КГБ-һы күрһәтмәһе буйынса «Ээсти Раамат» нәшриәтендә юҡ ителә[15].
Псков эргәһендәге Пушкин ҡурсаулығында экскурсовод булып эшләй (Михайловка).
1975 йылда Ленинградҡа ҡайта. «Костёр» журналында эшләй[16].
Проза яҙа. Журналдар идеологик сәбәптәр арҡаһында уның әҫәрҙәрен кире ҡаға. Тик «Нева» журналында повесы һәм «Йәшлектә» производство темаһына яҙылған «Интервью» (1974) хикәйәһе баҫылып сыға, һуңғыһына шаҡтай ҙур аҡса 400 һум ала[17][18]. Шулай уҡ «Нева», «Йондоҙ» баҫмаларында 10-дан ашыу рецензияһы баҫылып сыға[19].
Довлатов әҫәрҙәрен үҙнәшерҙә, шулай уҡ «Континент», «Заман һәм беҙ» эмигрант журналдарында баҫтырып сығара[20]. 1976 йылда СССР журналистар союзынан төшөп ҡала.
1978 йылдың август айында Довлатов властарҙың эҙәрлекләүҙәре арҡаһында СССР-ҙан эмиграциялана һәм Нью-Йорктың Форест-Хилс районында урынлаша, бында ул «Яңы американлы» аҙна гәзитенең баш мөхәррире була. Редколлегияһының ағзалары булып Борис Меттер, Александр Генис, Петр Вайль, балет һәм театр фотографы Нина Аловерт, шағир Григорий Рыскин һ. б. була. Гәзит эмигрант даирәһендә тиҙ арала популярлыҡ яулай. Бер-бер артлы прозаһының китаптары сыға. 1980 йылдарҙың уртаһына Довлатов ҙур уңышҡа өлгәшә, әҫәрҙәрен абруйлы «Partisan Review» һәм «The New Yorker» журналдарында баҫтырып сығара.
Ун ике йыл эмиграцияла АҠШ-та һәм Европала ун ике китап сығара. Тәүге әҫәрҙәрен матбуғатҡа әҙерләп, уларҙы кире күсерә[21], ә васыятында СССР-ҙа яҙылған китатарын баҫтырып сығарыуға булған тыйыуын аңлата[22]. СССР-ҙа яҙыусыны үҙнәшер һәм «Азатлыҡ» радиоһынан автор тапшырыуҙары аша ғына беләләр.
Сергей Довлатов 1990 йылдың 24 авгусында Нью-Йоркта 48 йәшендә йөрәк ауырыуынан вафат була. Нью-йорктың Куинс районында йәһүдтәрҙең «Маунт-Хеброн» зыяратында ерләнә[23].
Сергей Довлатов рәсми рәүештә ике тапҡыр өйләнгән була.
1978 йылға тиклем СССР осоронда баҫылып сыҡҡан әҫәрҙәренең береһен дә бер ниндәй шарттарҙа ла ҡабаттан баҫтырып сығарыуға Довлатов рөхсәт бирмәй[28].
Баҫылып сыҡҡан китаптарының исемлеге:
2001 йылда «Захаров» нәшриәте китабы сығарыла «Сергей Довлатов — Игорь Ефимов. Эпистоляр роман» тигән китап баҫтырып сығара[29]. Китапта Довлатовтың 1979 йылдан алып 1989 йылға тиклем Ефимов менән хатлашыуы тураһында яҙыла. Ефимов был хаттарҙы баҫтырып сығарыу буйынса бер нисә нәшриәткә мөрәжәғәт итеп ҡарай, әммә авторлыҡ хоҡуҡтарын сәбәп итеп улар баш тарта. Довлатов үҙе тере сағында был хаттарҙы баҫтырып сығарыуға ҡаршы була, ул турала бер хатында ла яҙа. Яҙыусының тол ҡалған ҡатыны, Елена Довлатова ла, иренең васыятына ярашлы, быға ҡаршы була. Захаров нәшриәте хат алышыуҙы баҫтырып сығарырға ҡарар итә, ул быны нәшриәттең уҡыусылар алдындағы яуаплылығы Довлатов ғаиләһе алдындағы яуаплылыҡҡа ҡарағанда күберәк тип иҫбатлай. Әммә Елена Довлатоваға һәм уның ҡыҙы Екатеринаға рәсәй судында, 15 мең дана китап һатылғандан һуң бер йыл үткәс, был хаттарға үҙҙәренең хоҡуғын иҫбат итергә һәм баҫтырып сығарыуҙы тыйыуға ирешеү мөмкинлеге була. Суд Елена Довлатованың был китаптарҙы юҡ итеү тураһындағы талабын кире ҡаға[30]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.