From Wikipedia, the free encyclopedia
Бикеш (рус. Бекешево) — Башҡортостандың Баймаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 816 кеше[1]. Почта индексы — 453671, ОКАТО коды — 80206809001.
Бикеш антропонимынан алынған[2]
Һаҡмар йылғаһының һул яҡ ярында урынлашҡан[3].
Утар булараҡ 1912 йылда нигеҙләнгән[4]. Күгәрсен районы Бекешево ауылынан урыҫ крәҫтиәндәре, биш ағалы-ҡустылы Юрчовтар[5] Яйыҡбай ауылы (Верхнеурал өйәҙе Бөрйән улусы) башҡорттарынан ҡуртымға ерҙәр алып төпләнгән[6]. Улар артынан 1913 йылда Кишкин, Попов, Бородин, Степанов, Кильдишов ғаиләләре күсеп килә[5]. Совет осоро
Революциянан һуңғы йылдарҙа ауылда хәлле кешеләр йәшәй. Халыҡ төрлө һөнәрселек, ауыл хужалығы, баҡсасылыҡ, малсылыҡ менән шөғөлләнгән. Һаҡмар йылғаһында үҙ тирмәндәре була[5]. 1920 йылда ауылда 77 йортта 416 кеше йәшәгән. 1939 йылда — 1078; 1959 йылда —1 225; 1989 йылда — 843; 2002 йыда —775; 2010 йылда 711 кеше теркәлгән[5]. Ауылда 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы урыҫтар, башҡорттар йәшәй. Урта мәктәп, амбулатория, мәҙәниәт йорто, китапхана бар. 1929 йылда крәҫтиәндәр «Красная Новь» ауыл хужалығы артелен ойошторалар[3], йәмғеһе 12 кеше яҙыла, улар араһында Феноген Федорович Разин, Артем Панкратьевич Бородин һәм башҡалар. Степанов М. К. рәйес итеп һайлана, ауыл Советы рәйесе итеп Рачков К. С. тәғәйенләнә[5]. 1931 йылда тағы ла бер артель — «Победа» — ойошторола. 1933 йылда ике артель Аҡморон утарындағы «Победа» колхозына ойоша. Колхоз рәйесе итеп Волков Степан Андреевич һайлана. Баҫыуҙа 100-гә яҡын кеше эшләгән. 1934—1935 йылдарҙа ауылға тәүге тракторҙар килә. Тракторға беренселәр булып Кутуков Василий Павлович, Хачин Петр Николаевич, Сальников Григорий Константинович, Рассадников Михаил Михайлович һәм Кирюхин Алексей Матвеевич ултыралар. 1936 йылда колхозға йөк машиналары, 1937 йылда комбайн бирелә, ул ваҡытта колхозда 12 ат һабаны һәм 70 тырма иҫәптә тора[5].
Колхоз рәйестәре[5]
Хачин П. Н. (1938), Толмачев Н. П., Артамонов С. Г., Горьков Л. К. (һуғыш ваҡытында), Волков Н. А., Кузнецов, Карсаков П. Д. (1956—1961), Чистилин Я. Ф., Повиряев А. И. (1960 г), Хасанов Х. З. (1962—1966), Надькин П. Н. (1966—1968), Карманов А. М. (1968—1973), Калашников Е. Ф. (1973—1975), Цыплаков В. П. (1975—1979), Артемьев К. П. (1979—1982), Пуликов Н. И. (1982—1990), Юдин В. П. (1990—1996), Пономарев В. А. (1996—2003), Ковалев С. С. (2003—2005), Романова Г. Н.(2005—2007), Шәрипов А. Б.(2007—2013), Байрамғолов С. Р. (2013 йылдан).
1932 йылдан алып бында колхоздарҙың машина-тракторҙарын ремонтлау өсөн МТС эшләп килә (1958 йылдан — РТС)[3]. 1961 йылда РТС «Сельхозтехника» итеп үҙгәртелә. 1986 йылда бер нисә реформанан һуң «Сельхозтехника» Баймаҡ агро-сәнәғәт берләшмәһенең ремонт-техник предприятиеһы (РТП) тип исемләнә башлай. 1960 йылда «Победа» колхозы «Ленин» колхозы (Таулыҡай ауылы) менән берләштерелә. 1966 йылда бикештәр «Ленин» колхозынан айырылып сығалар һәм «Рассвет» колхозын ойошторалар[3]. 1970—1980 йылдарҙа колхозда ҙур үҙгәрештәр була: яңы ике ҡатлы мәктәп, Һаҡмар йылғаһы аша тимер күпере төҙөлә, фермаға тиклем шоссе һалына[5].
Ауыл эргәһендә Бикеш ҡурғандары урынлашҡан.
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнө | Бөтә халыҡ | Ир-егеттәр | Ҡатын-ҡыҙҙар | Ир-егеттәр өлөшө (%) | Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) |
1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) | |||||
1920 йыл 26 август | |||||
1926 йыл 17 декабрь | |||||
1939 йыл 17 ғинуар | |||||
1959 йыл 15 ғинуар | |||||
1970 йыл 15 ғинуар | |||||
1979 йыл 17 ғинуар | |||||
1989 йыл 12 ғинуар | |||||
2002 йыл 9 октябрь | 775 | ||||
2010 йыл 14 октябрь | 711 | 339 | 372 | 47,7 | 52,3 |
Халыҡ һаны буйынса аңлатма төрлө йылдарҙа иҫәп алыу тәртибенең айырмалығы булыу сәбәпле халыҡ һанының үҙенсәлегенә иғтибар итегеҙ.
Ауылдағы халыҡ һаны буйынса мәғлүмәтте халыҡ иҫәбе буйынса алыу урынлы. Бөтә ил күләмендә үткән 1897, 1920, 1939, 1959, 1970, 1979, 1989, 2002, 2010 йылғы халыҡ иҫәбе буйынса мәғлүмәттәр бар һәм асыҡ ҡулланыуҙа табырға була. Ҡайһы бер китаптарҙы электрон төрҙә асып ҡарап була. 1926 йылғы халыҡ иҫәбе буйынса һәр ауыл тураһында мәғлүмәт осрағаны юҡ әле. Унан башҡа Өфө виләйәтендә 1865, 1879, 1886 йылдарҙа урындағы халыҡ иҫәбе алынған. Тағы ла ревиз яҙмалары аша мәғлүмәт бар.
Ауылда 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы, ауылда башлыса урыҫтар (68 %) һәм бөрйән ырыуы башҡорттары (27 %) йәшәй[7].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.