Benzol (C6H6) — üzvi maddələr sinfinə daxil olan özünəməxsus, xoş, şirintəhər iyə malik, şəffaf maye. Benzol bəzən Benzen adı ilə də səslənir.
Benzol | |
---|---|
![]() | |
![]() | |
Ümumi | |
Kimyəvi formulu | C6H6 |
Molyar kütlə | 78,11 q/mol |
Fiziki xassələri | |
Sıxlıq | 0,8786 q/sm³ |
Termik xüsusiyyətlər | |
Ərimə nöqtəsi | 5,5 °C °S |
Qaynama nöqtəsi | 80,1 °C °S |
Öz-özünə yanma temperaturu | 498 ± 1 °C[1] |
Buxarın təzyiqi | 75 ± 1 mm Hg |
Optik xüsusiyyətlər | |
Sındırma əmsalı | 1,501 |
Təsnifatı | |
CAS-da qeyd. nöm. | 71-43-2 |
PubChem | 241 |
SMILES |
c1ccccc1 C1=CC=CC=C1 |
RTECS | CY1400000 |
ChEBI | 16716 |
BMT nömrəsi | 1114 |
ChemSpider | 236 |
1865-ci ildə Alman alimi Fridrix Avqust Kekule (Bonn Universitetini bitirmişdir) benzola tsikloheksatrien (C6H6) kimi quruluş vermişdir.[2] Sonralar benzol üçün daha bir sıra quruluşlar təklif olunmuşdur. Kekule formulundan bu günə kimi istifadə olunmasına baxmayaraq, o, benzolun xassələrini tam əks etdirmir.[3][4][5] Belə ki, Kekule formulu benzolun birləşmə reaksiyasına daxil olmasını izah etdiyi halda, benzol üçün birləşmə reaksiyasının deyil, əvəzlənmə reaksiyasının xarakter olması, onun termodinamik və oksidləşdiricilərə qarşı davamlığı izah olunmamış qahrdı. Digər tərəfdən Kekule formuluna görə benzolun izomerdən 1,2-diəvəzli törəmələri ikidən ibarət olmalıdır. Lakin belə izomerlərin olması heç vaxt müşahidə olunmamışdır. Kekule bunu düzgün olaraq benzolda ikiqat əlaqələrin osillasiyası (yerlərini dəyişməsi) ilə izah edirdi.
Hazırda müxtəlif üsullarla təsdiq edilmişdir ki, benzol molekulu koplanardır,yəni benzolda bütün atomlar bir müstəvi üzərində yerləşir və karbon atomlarındakı qoşulmuş π-elektron orbitalları həmin müstəviyə perpendikulyardır.
Benzol üçün xarakterik reaksiyalar:
Benzol, strukturuna görə, oksidləşməyə çox davamlıdır
Reaksiya nəticəsində dialdehid - qlioksal (1,2-etandial) əmələ gəlir.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.