1992-ci ildə Azərbaycan Dövlətinin müstəqillik alması nəticəsində, Azərbaycan Qadın Futbolu yeni bir mərhələyə qədəm qoydu. Əldə olunan mənbələrə görə, ən köhnə məlumat 2001/2002 sezonuna aitdir.
2001/2002
Bu sezonla bağlı arxiv məlumatlarında diqqət çəkən məqam odur ki, 12 oktyabr tarixində "Azərbaycan Qadınlar Futzal Çempionatı" adı ilə keçirilməsidir. SSRİ Həvəskar Çempionatlar dönəmində Azərbaycanı təmsil edən "Gömrükçü" klubu da, bu sezondan etibarən turnirdə iştirak etməyə başladı. Qalibin tam olaraq kim olduğu məlum deyil. "Nizami" klubuna sadəcə 1 qələbə gərək idi. Lakin "Gömrükçü" klubunun təxirə salınmış, oynamalı olduğu daha 3 oyun olduğu üçün, ehtimal ki, çempion "Gömrükçü", gümüş mükafatçı "Nizami", bürünc mükafatçı isə "Ruslan-93" klubu olmuşdur.[10]
2002/2003
Bu sezon çempionatda 5 klub iştirak edirdi. 26 dekabr 2003-cü ilə aid mənbədə, "Gömrükçü" klubunun birinci, "Filaminqo" klununun ikinci, "Azərqazbank" klubunun isə 3-cü olduğu vurğulanır.[11] Bu sezon üçün də, maraqlı məqamlardan biri budur ki, liqada çıxış edən "Məşəlspor" klubu, əslində futzal klubu olmuşdur. Bu isə, 2001/2002, 2002/2003 sezonunun əslində futzal çempionatı şəklində keçirildiyi ilə bağlı şübhələr doğurur.
2003/2004
May-İyun ayları ərzində keçirilən kiçik bir çempionat olmuşdur. "Gömrükçü" klubunun çempion, "Ruslan-93" klubunun 2-ci, "Bakılı" klubunun isə 3-cü olmuşdur.[12]
2004/2005
Bu sezon barədə arxiv məlumatları yoxdur.
2005/2006
Bu sezon turnirdə sadəcə 3 klub iştirak edirdi. "Veqa", "Gömrükçü" və "Ruslan-93". "Gömrükçü" klubu turnirə 2 komanda şəklində çıxırdı: "Gömrükçü-1" və "Gömrükçü-2". Turnir cədvəıli ilə bağlı arxiv məlumatları olmasa da, çempionun "Ruslan-93" olduğu qeyd edilmişdir.[13]
2006/2007
Bu sezon, çempionatın qalmaqalla yaddan qalan sezonu oldu. Yekun olaraq "Ruslan-93" çempion, "Neftçi" gümüş mükafatçı, "Səbuhi" (Sumqayıt) isə bürünc mükafatçı oldu.
Münaqişə dövrü
2007-ci ildə təşkil edilən turnir, səs-küylü və böyük problemlər yaratmağa başladı. "Ruslan-93" və "Səbuhi" (Sumqayıt) klubları arasında baş tutan oyunda, futbolçular arasında mübahisə yaranmağa başladı. "Ruslan-93" klubunun futbolçusu Sevda Nuriyeva ilə, "Səbuhi" klubunun futbolçusu Ukraynalı Elena Şapovalenko arasında ciddi mübahisə yarandı. İki tərəfin mübahisəsi münaqişəyə çevrilməyə başladı. Bu iki komanda arasında baş tutan növbəti oyunda isə, vəziyyət bir az daha qarma-qarışıq hal aldı. "Vətən" klubu ilə, "Ruslan-93" klubunun xalları bərabər idi. Sonuncu turda "Vətən" — "Neftçi", "Ruslan-93" — "Səbuhi" klubları qarşı-qarşıya gəldi. Bu oyun da, münaqişəsiz ötüşmədi. Hesab 1–0 "Ruslan-93" klubunun lehinə davam edən zaman, "Səbuhi" klubu mübarizəni daha sərt davam etdirməyə başladı. Meydanda davam edən mübahisələr fonunda 2-ci qolun vurulmasından sonra vəziyyət daha da gərginləşdi. 75-ci dəqiqədə "Ruslan-93" futbolçusu Tünzalə Süleymanova, "Səbuhi" klubunun futbolçusu Gözəl Zakirovanın saçını dartması ilə münaqişə yenidən alovlanmağa başladı. Münaqişə o qədər şiddətli olmuşdu ki, meydandaki futbolçuları ayırmaq çətin idi. Hakim Babək Quliyev futbolçulara ard-arda qırmızı vərəqə verdi. Lakin bu da fayda etmədi. Bu səbəblə oyunu dayandırdı. "Səbubi" klubu oyundan çəkildiyini açıqladı. Babək Quliyev, iki klubu da paltardəyişmə otağına yola saldı.[14] Paralel oyunda isə, "Vətən" klubu ilk yarıda 11 top buraxdı. Beləcə "Neftçi" çempion olmadı və "Ruslan-93" klubu, çempionluğu əldə etdi. Bu məsələ, böyük səs-küyə səbəb oldu. Bəzi mənbələr dəfələrlə, "Vətən" ilə "Ruslan-93" klubunun əvvəlcədən razılaşdığını iddia etməyə başladı. Lakin buna da rəsmi sübut tapılmadı. "Neftçi" rəhbərliyi isə, bu mövzu ilə bağlı boykot elan etdi.[15]
2007/2008
2008 — Liqada böyük dərəcədə ciddi rəqabət, mübahisələrin olduğu görünürdü. 3 qat ölkə çempionu "Gömrükçü" turnirə qatılmaqdan imtina etdi.[16] Həmin mövsüm "Neftçi" klubu da, eyni qərarı verdiyini açıqladı.[17] "Ruslan-93" klubu isə bu illərdə UEFA turnirində yaxşı çıxış etmədi. Çıxdığı bütün oyunları məğlubiyyətlə yekunlaşdırdı. Bununla birlikdə, həmin dövrdə "Neftçi" klubu məşqçi dəyişikliyi edərək Barış Tibilovu mediaya açıqladı. 2007-ci ildə baş verən oyunlarda, "Neftçi" ilə "Ruslan-93" klubunun xalları bərabər olması maraqlı olan mövzulardandır. Bu mövzu yenidən müzakiryə çıxarıldı, belə ki "Neftçi" 2007-ci ildə baş verən hadisələri yaxşı qarşılamadığını, AFFA'nın "Ruslan-93" üçün əlindən gələni etdiyi dedi.[18] Asim Xudiyevin açıqlamasına əsasən isə, "Neftçi" rəqibini 2–1 hesab məğlub etsə də, turnir qaydalarında bunun heç bir önəminin olmadığını, "Ruslan-93" klubunun 1–0 udmasının kifayət etdiyini bildirdi. Qaydalara görə bu cür qərar çıxarıldığını qeyd etdi.[19]
"Ruslan-93" və "Səbuhi" arasında baş verən gərginliklər fonuna, "Neftçi" və "Gömrükçü" də əlavə olduqdan sonra, A Milli komanda üçün vəziyyət ciddiləşməyə başladı. "Neftçi" öz futbolçularını Milliyə getməyə icazə vermədi. Federasiya isə, "Gömrükçü" klubunun heç bir oyunçusunun Milliyə çağırılmayacağını açıqladı.[20] "Səbuhi" və "Ruslan-93" isə, öz bölgələrində, ayrı-ayrı məşqlər keçməyə başladılar.[21]
Liqa 2003-cü ildən[22] etibarən bir müddət fəaliyyət göstərdi. Bundan sonra tamamiylə liqanın fəaliyyəti dayandı. Bir müddət sonra isə yalnız 15, 17 yaş qrupları üzrə liqalar yaradıldı.[22][23]
Liqanın qalibi UEFA Qadınlar Kubokuna hazıirki adı ilə "UEFA Qadınlar Çempionlar Liqası"na vəsiqə qazanırdı. "Gömrükçü Bakı" 2002–2007-ci illərdə Azərbaycanı beş dəfə təmsil edib və bir dəfə 1/4 finala yüksəlib. "Ruslan-93" 2007–08 mövsümündə "UEFA Qadınlar Kuboku"nda çıxış edib.
Fasilədən sonra ilk mövsüm 2016/17 mövsümündə "Qəbələ" FK-nın titul qazanması ilə liqaya start verilib. "Sumqayıt" fasiləyə qayıdana qədər növbəti titulunu qazandı. 2021–22-ci illərdə yarım mövsüm işləfəaliyyət göstərdi.[24]
"Azərbaycan Yüksək Qızlar Liqası"nda iştirak edən klubların xəritədəki yeri
Tarixi
Dirçəliş Dövrü
2010 — 19 Mart tarixində, AFFAnın səyləro nəticəsində, U17 qızlar arasında dünya çempionatının təşkili Azərbaycanın öhdəliyinə buraxıldı. Qaydalara əsasən, ev sahibi ölkənin 17 yaşlı qız millisi olmalı idi. Bu ildən ciddi addımlar atılaraq, liqa qurulması üçün hədəflər müəyyən edildi.[26]
2011 — "U-16 UNİCEF" qızlar liqası yaradıldı. Bu qadın futbol turniri olaraq, ən yüksək yaş qrupu idi.[27] Hazırda (2024) Azərbaycanın A Millisində çıxış edən Sevinc Cəfərzadə, "Lənkaran" klubunda çıxış etdiyi dönəmdə, bombardirlər siyahısında 30 qolla liderlik edirdi.[28] Şərq Regionunda "BTİ", Qərb Regionunda isə "Zaqatala" çempionluəu əldə etdi.[29]
2019/2020 — COVID-19 pandemiyası səbəbi ilə liqa oyunları təxirə salındı.[30]
2021/2022 — "Naftalan" çempionatrda ilk dəfə çıxış etdi.[31]
2022/2023 — Şəfəq Nəsirova 51 qolla liqanın bombardiri idi.[32] 28 avqust tarixində klub rəsmiləri ilə görüşdə, lisenziyalaşdırma ilə bağlı verilən qərarə əsasən, 2024/2025-ci illərdə Yüksək Liqanın qalibi olan klub, UEFA Qadınlar üzrə Çempionlar Liqasına vəsiqə əldə edə biləcək.[33]
Çempionların siyahısı
mənbə:[34][35][36][37][38][39][40][41][42][43]
- 8-li İOEUGİM FK
Çempion (5): (2014/2015, 2015/2016, 2019/2020, 2020/2021, 2021/2022)
Bürünc medal (2): (2017/2018, 2018/2019)
- Sumqayıt FK
Çempion (4): (2013/2014, 2017/2018, 2018/2019, 2022/2023)
Gümüş medal (1): (2023/2024)
Bürünc medal (3): (2014/2015, 2016/2017, 2019/2020)
- Gömrükçü FK
Çempion (3): (2002/2003, 2003/2004, 2005/2006)
- Ruslan-93 FK
Çempion (2): (2006/2007, 2007/2008)
Gümüş medal (2): (2003/2004, 2004/2005)
- Neftçi FK
Çempion (1): (2023/2024)
Gümüş medal (2): (2007/2008, 2022/2023)
- Qəbələ FK
Çempion (1): (2016/2017)
Gümüş medal (1): (2017/2018)
- Balxurma FK
Gümüş medal (2): (2018/2019, 2019/2020)
Bürünc medal (1): (2021/2022)
- Fidan FK
Gümüş medal (2): (2015/2016, 2016/2017)
- Marxal FK
Gümüş medal (1): (2021/2022)
- Xaçmaz FK
Gümüş medal (1): (2013/2014)
- Filaminqo FK
Gümüş medal (1): (2002/2003)
- Zaqatala FK
Gümüş medal (1): (2014/2015)
- Vətən FK
Bürünc medal (1): (2015/2016)
- Baku Juniyors FK
Bürünc medal (1): (2023/2024)
- Veqa FK
Bürünc medal (1): (2003/2004)
- ŞKGB FK
Bürünc medal (1): (2013/2014)
- Azəriqazbank FK
Bürünc medal (1): (2002/2003)
- Səbuhi FK
Bürünc medal (1): (2007/2008)
- Bakılı FK
Bürünc medal (1): (2003/2004)
Azərbaycan qadın futbol klubları Avrokubokda
Əlavə məlumat Sıra, Komandalar ...
|
Sıra |
Komandalar |
O |
Q |
H |
M |
Toplar |
Top fərqi |
Xal |
İllər |
1 |
"Gömrükçü" |
18 | 8 | 0 | 10 | 54:42 | 12 | 24 | 2002–2005 |
2 |
"Ruslan-93" |
2 | 0 | 0 | 2 | 0:11 | -11 | 0 | 2006–2007 |
3 |
"Neftçi" |
0 | 0 | 0 | 0 | 0:0 | 0 | 0 | 2024 |
Bağla
İştirak edən klubların siyahısı
İstinadlar:[44][45]
Əlavə məlumat Klub adı, Təmsil etdiyi bölgə ...
|
Klub adı |
Təmsil etdiyi bölgə |
İştirak etdiyi sezon |
Araz-Naxçıvan |
Naxçıvan |
2023/2024 |
Aran |
Ağcabədi |
2023/2024 |
Zaqatala |
Zaqatala |
2022/2023 |
Naftalan |
Naftalan |
2021/2022 |
Marxal |
Şəki |
2022/2023 |
Balxurma |
Balakən |
2023/2024 |
Sumqayıt |
Sumqayıt |
2023/2024 |
Səbuhhi |
Sumqayıt |
|
Inter |
Xaçmaz |
2023/2024 |
Baku Juniyors |
Bakı |
2023/2024 |
Neftçi |
Bakı |
2023/2024 |
Mingəçevir |
Mingəçevir |
2022/2023 |
Qəbələ |
Qəbələ |
2023/2024 |
Xırdalan City |
Bakı |
2022/2023 |
Gömrükçü |
Bakı |
|
Şəmkir |
Şəmkir |
2023/2024 |
Fidan |
Bakı |
2019/2020 |
8-li RiOEUGiM |
Bakı |
2019/2020 |
Marxal |
Şəki |
2019/2020 |
Keşlə |
Bakı |
2019/2020 |
Uğur |
Sumqayıt |
2019/2020 |
Qubek |
Balakən |
2018/2019 |
Bağla
Bombardir
- 2023/2024 — Aysun Seydiyeva (Neftçi) (77)
[46]
- 2022/2023 — Şəfəq Nəsirova (Sumqayıt) (64)[47][48]
- 2021/2022 — Şəfəq Nəsirova (8-li RiOEUGiM) (17)[49]
Nahidə Məmmədova (Nuxa) (17)
- 2020/2021 — (Covid-19 Pandemiyası səbəbiylə turnir yarım qaldı)
- 2019/2020 — Şəfəq Nəsirova (Uğur) (29)[50]
- 2018/2019 — Sona Rəhimova (8-li İOEUGİM) (48)[51]
- 2017/2018 — Sona Rəhimova (8-li İOEUGİM) (35)[52]
- 2016/2017 — Süsən Mənsimova (Fidan) (21)[53]
- 2015/2016 — Nigar Cəlilli (Fidan) (??)[54]
- 2014/2015 — Sevinc Cəfərzadə (Zaqatala) (??)[55]
- 2013/2014 — Nigar Cəlilli (Fidan) (45)[56]
İstinadlar
"Ən güclüsü — "Bakı", Qazet, 18 sentyabr 1988