From Wikipedia, the free encyclopedia
Araqvi (qədim adı Araqva; gürc. არაგვი[1]) — Gürcüstanın şərqindən axan, Kazbek, Duşeti və Msxeta bələdiyyələrinin ərazisindən keçən çay, Kürün sol qolu.
Araqvi | |
---|---|
gürc. არაგვი | |
![]() Msxeta şəhəri yaxınlığında Araqvinin mənbəyi | |
Ölkə |
![]() |
Region | |
Rayonlar |
|
Mənbəyi | Baş Qafqaz silsiləsi |
Mənsəbi | Kür çayı |
Uzunluğu | 112 km |
Su hövzəsi | Kür/Xəzər dənizi |
Hövzəsinin sahəsi | 2740 km |
![]() |
Çayın uzunluğu 112 km-dir. Drenaj hövzəsinin sahəsi 2740 km²-dir.[2] İllik su axınının həcmi isə 1,8 km³-dir.[1]
Çayın yatağı əsasən qumdaşı, şist və əhəngdaşıdır. Jinvali su anbarı və onun 130 MVt gücündəki su-elektrik stansiyası Gürcüstanın enerjisinin çox hissəsini istehsal edir. Su anbarı 1986-cı ildə tikilib.
Çayın qədim adı Araqvadır.[3] Gürcü dilindən "sürətli", "təxminən" kimi tərcümə olunur.[4]
Adı qədim Midiya *Aragv(ī), proto-İran dilindən *Ragvī- "sürətli" sözlərindən gələ bilər (*ragu-dan "sürətli").[5] Və ya abxazca arakua — "budaq", məcazi mənada — "axın" sözündən də gələ bilər.[6]
Araqvi çayı mənbəyini Baş Qafqaz silsiləsinin cənub yamaclarında götürür. Əvvəlcə çay Ağ (Mtiulskaya) Araqvi adlanırdı. Çay şist və əhəng daşı üzərindən axır ki, bu da suya ağımtıl rəng verir. Pasanauri kəndində Ağ Araqvi qara şistlərdən axan Qara Araqvi ilə birləşir, buna görə də suyun rəngi tünd rəng alır. Birləşdikdən sonra çayda su müəyyən məsafədə iki: açıq və tünd paralel zolaq əmələ gətirir. Bundan sonra çay sadəcə Araqvi adlanır. Jinvali kəndi yaxınlığında Pşavskaya Araqvi Böyük Borbalo dağının qərb yamaclarından axan və şimal qolu Xevsurskaya Araqvi olan Araqviyə axır. Birləşdirilmiş dörd Araqvidə Gürcüstan paytaxtını su və elektrik enerjisi ilə təmin edən Jinvali su anbarı və su-elektrik stansiyaları yaradılıb. Gürcüstanın qədim paytaxtı İberiya, Msxeta şəhəri yaxınlığında Araqvi Kürə axır. Çayın qidalanması fərqli olsa da, əsasən buzlaqlarla qidalanır. Hərbi Gürcüstan yolu Araqva vadisindən keçir.[7]
Jinvali tərəfdə 102 metr (335 fut) yüksəklikdə olan üzərində tiklmiş su anbarı Gürcüstanın ən böyük bəndlərindən biridir. 130 MVt-a qədər elektrik enerjisi istehsal etməklə yanaşı, Araqvinin sularından Tbilisini içməli su ilə təmin etmək və əkin sahələrini suvarmaq üçün 36,7 kilometr (22,8 mil) istifadə olunur.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.