doctrina qu'afirma la esistencia de los principios creadores del bien y del mal From Wikipedia, the free encyclopedia
El maniqueísmu[1] ye'l nome que recibe la relixón universalista fundada pol sabiu persa Manes (c. 215-276), quien dicía ser el postreru de los profetes unviaos por Dios a la humanidá.
El maniqueísmu concíbese dende los sos oríxenes como la fe definitiva, por cuanto pretende completar ya invalidar a toles demás. Al andar a la tema nesti sentíu con otres relixones, como'l zoroastrismu, el budismu, el cristianismu y l'islam, de los sos contactos con elles deriváronse numberosos fenómenos de fusión doctrinal.
La definición teolóxica del maniqueísmu estremó a la crítica. Ente que, pa dellos eruditos, el fenómenu maniquéu nun ye reducible a una concepción dualista de la divinidá y el cosmos, nin ye definible como gnosticismu,[2] pa otros munchos estudiosos ye esencialmente gnósticu y dualista.[3]
Sopelexar dende l'Antigüedá tardida pol Imperiu romanu y Imperiu sasánida, y na Edá Media, pol mundu islámicu, Asia Central y China, onde perduraría, siquier, hasta'l sieglu XVII.
Por ello, los sos escritos llitúrxicos sagraos y fontes propies atópense rexistraos en múltiples llingües, ente elles, llatín, griegu, coptu, persa mediu, chinu, partu, sogdiano, etcétera. Otra manera, esisten fontes non maniquees qu'informen sobre les creencies y costumes d'esta relixón dende San Agustín a al-Biruni. Na Edá Media, catarismo y bogomilismo fueron consideraes herexíes de raigón maniquea, y na actualidá delles sectes y nueves relixones declárense maniquees o neomaniqueas, anque ensin rellación direuta o histórica col maniqueísmu.
Empezando nel sieglu III en Babilonia, nel Imperiu sasánida, estendióse al traviés del Oriente hasta China pola cuenca del ríu Tarim, y en munches partes del Imperiu romanu. Foi una relixón universalista, qu'aprovechó la Ruta de la Seda pa la so espansión, pero que se vio llueu escorrida nel área islámica y el Occidente cristianu, perdurando sobremanera nel Estremu Oriente.
Según toles evidencies disponibles, el maniqueísmu sobrevivió, fundamentalmente, en China, hasta entamos del sieglu XVII, mientres la dinastía Ming (1368-1644),[4] y dalgunes de les sos idees y principios, inclusive, hasta más palantre, a principios del sieglu XX.
En 2005 un equipu d'estudiosos postuló la posibilidá de qu'un cultu maniquéu pudiera sobrevivir hasta'l presente.[5]
La comunidá maniquea estremar en dos grupos:
Por que el Reinu de la Lluz trunfara sobre les tiniebles, tolos escoyíos y oyentes teníen d'algamar el Reinu de la Lluz. En realidá, nun yera un trunfu lo que buscaben los maniqueos, sinón una torna al estáu orixinal, la separación del Bien y del Mal. Pos el mal ye indestruyible, la única forma d'algamar el Reinu de la Lluz ye fuxir de les Tiniebles.
La fiesta relixosa fundamental de los maniqueos yera'l Bema, que se celebraba añalmente:
El Bema foi orixinalmente, na Ilesia Cristiana Siríaca, un asientu asitiáu en metá de la nave dende'l cual l'obispu presidía y lleíase l'Evanxeliu. Nos templos maniqueos, el Bema yera un tronu de cinco peldaños, cubiertu por pervalible texíos, simbolizando les cinco escales de la xerarquía. El visu del Bema taba siempres vacida, yá que correspondía al asientu de Mani. Esta celebración tenía llugar mientres l'equinocciu de primavera, y yera precedida por ayunos, simbolizando la Pasión y muerte de Mani, constituyendo un estrictu paralelu de la Pascua Cristiana.[6]
Anque se presume que de cutiu, el Bema taba vacíu, hai delles evidencies procedentes del escritu maniquéu en coptu "Salmos del Bema", de que nel Bema topábase una copia del Arzhang, llibru ilustráu según la tradición por Mani, que narraba la creación del Universu.[7]
Los maniqueos, a semeyanza de los gnósticos, mandeos y mazdeístas, yeren dualistes: creíen qu'había una eterna llucha ente dos principios opuestos y irreductibles, el Bien y el Mal, que yeren acomuñaos a la Lluz (Zurván) y les Tiniebles (Ahrimán) y, por tanto, consideraben que l'espíritu del home ye de Dios pero'l cuerpu del home ye del demoniu. Esto esplicábase al traviés d'un conxuntu de mitos antropogónicos, d'influencia gnóstica y zoroástrica. Nel home, l'espíritu o lluz atopa cautivu por causa de la materia corporal; poro, creen que ye necesariu prauticar un estrictu ascetismu pa empecipiar el procesu de lliberación de la Lluz atrapada. Desprecien por eso la materia, inclusive'l cuerpu. Los oyentes» aspiraben a reencarnarse como «escoyíos», que yá nun precisaríen reencarnarse más.
Zoroastru, Platón, Xesús, Buda y otres munches figures relixoses seríen unviaes a la humanidá p'ayudar na so lliberación espiritual, siendo Manes el Sellu de los Profetes.
Na práutica, el maniqueísmu niega la responsabilidá humana polos males cometíos porque cree que nun son productu de la llibre voluntá, sinón del dominiu del mal sobre la nuesa vida. Por esto consideraben al pavu real (pavu cristatus) el so animal sagráu, porque los sos colores nel plumaxe revelaben los distintos estaos espirituales polos que pasaba'l cuerpu pa llograr purificarse y tresformase nel espíritu divín.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.