From Wikipedia, the free encyclopedia
Les llingües chukotko-kamchatka o luorawetlanas son una familia de llingües falada en Siberia. Dacuando estes llingües son arrexuntaes xunto a otres llingües ensin rellacionar nel grupu de llingües paleosiberianas.
Llingües chukoto-kamchatka![]() | ||
---|---|---|
Distribución xeográfica | Estremu oriental de Siberia | |
Países |
![]() | |
Falantes | > 200 | |
Filiación xenética | paleosiberano (?) | |
Ver tamién Idioma - Families - Clasificación de llingües | ||
[editar datos en Wikidata] |
La familia consiste en 5 llingües:
Sobre la base de la comparanza léxica'l proyeutu ASJP apurre tentativamente el siguiente árbol clasdístico:[1]
proto-Ch-K |
| ||||||||||||||||||||||||||||||
Acordies con Fortescue, el proto-chukotko-kamchatka tien el siguiente inventariu consonánticu (tolos signos usaos proceden del AFI):
/*c/ ye puramente oclusiva palatal sorda (non l'africada č). Nótese queel proto–chukotko-kamchatka tien solo oclusives sordes. Anque sí tien fricatives sonores /*v, *ð, *ɣ, *ʁ/, que non tienenn contrapartida sorda (como seríen /f, θ, x/).
/*v/ ye una fricativa labiodental (como la v del inglés o'l francés). /*ɣ/ ye una fricativa velar sonora (similar a la g del alemán en sagen en dellos dialeutos, la gamma del griegu modernu, la qāf del persa, etc.). */ʁ/ ye una fricativa uvular, como la r del francés (ver R gutural).
Tola serie /*t, *ð, *n, *l, *r/ ye alveolar, non dental.
L'inventariu vocálicu vien dau por:
Los numberales en distintes llingües chukotko-kamchatkas son:[2]
GLOSA | Chukchi | Koryak-Alyutor | Itelmen | PROTO- CHUKOTKO- KAMCHATKA | ||
---|---|---|---|---|---|---|
Altutor | Kerek | Koryak | ||||
'1' | ənːên | ənːan | ənːan | ənːên | qniŋ | *ən-næn |
'2' | ŋirêq/ ŋicêq | ŋitaq | ŋitɕːaq | ŋətɕːeq | kesχ | *ŋi-cæq |
'3' | ŋəroq | ŋəruqːə | ŋijuq | ŋəjoq | tʃʼoq | *ŋə-juq |
'4' | ŋəraq | ŋəraqːə | ŋijaq | ŋəjaq | tʃʼaq | *ŋə-jaq |
'5' | mətləŋên | məlːəŋən | məlːəŋi | məlːəŋên | (pjat) | *mətləŋin |
'6' | ənːanmətləŋên ( 1 + 5 ) | ənːanməlːəŋən ( 1 + 5 ) | ənːanməlːəŋi ( 1 + 5 ) | ənːanməlːəŋên ( 1 + 5 ) | (shestˈ) | *1+5 |
'7' | ŋêrʔamətləŋên ( 2 + 5 ) | ŋitaqməlːəŋən ( 2 + 5 ) | ŋitɕːaqməlːəŋi ( 2 + 5 ) | ŋəjaqməlːəŋên ( 2 + 5 ) | (semˈ) | *2+5 |
'8' | ŋəʔomətləŋên ( 3 + 5 ) | ŋəruqməlːəŋən ( 3 + 5 ) | ŋijuqməlːəŋi/ amŋjujutɕi | ŋəjoqməlːəŋên ( 3 + 5 ) | (vosemˈ) | *3+5 |
'9' | ŋərʔamətləŋên ( 4 + 5 ) | ŋəraqməlːəŋən ( 4 + 5 ) | ŋijaqməlːəŋi/ qunħajtɕiŋi | ŋəjaqməlːəŋên / qonʲɣajtɕəŋkên | (devyat) | *ŋə-jaq- mətləŋin/ qonɣajcəŋkin |
'10' | mənɣəkên | mənɣəkin | mnətɕitɕi | mənɣəkên | (desyatˈ) | *mənɣəkin |
Los numberales ente paréntesis del itelmen son a cencielles préstamos léxicos tomaos del rusu.