From Wikipedia, the free encyclopedia
Laguardia (eusquera: Guardia) ye un conceyu asitiáu nel sur de la provincia d'Álava, España, a 64 km de la capital Vitoria, que pertenez a la comunidá autónoma del País Vascu. Ta enclaváu na contorna de la Rioja Alavesa.
Esti artículu o seición necesita referencies qu'apaezan nuna publicación acreitada, como revistes especializaes, monografíes, prensa diaria o páxines d'Internet fiables. |
![]() | |||
---|---|---|---|
![]() | |||
| |||
Alministración | |||
País | ![]() | ||
Autonomía | ![]() | ||
Provincia | Álava | ||
Comarca | Rioja Alavesa (es) ![]() | ||
Tipu d'entidá | conceyu d'España | ||
Alcalde de Laguardia (es) ![]() | José Manuel Amezaga Cuende | ||
Nome oficial | Laguardia (es)[1] | ||
Nome llocal | Guardia (eu) | ||
Códigu postal |
01300 , 01308 , 01309 y 01321 | ||
Xeografía | |||
Coordenaes | 42°33′00″N 2°34′59″W | ||
| |||
Superficie | 81.08 km² | ||
Altitú | 62 m | ||
Llenda con | |||
Demografía | |||
Población |
1472 hab. (2023) - 767 homes (2019) - 727 muyeres (2019) | ||
Porcentaxe |
100% de Rioja Alavesa (es) ![]() 0.44% de Álava 0.07% de País Vascu 0% de España | ||
Densidá | 18,15 hab/km² | ||
Más información | |||
Fundación | 1168 | ||
Estaya horaria | UTC+01:00 | ||
Llocalidaes hermaniaes | Vayres | ||
laguardia.eus | |||
![]() |
Topar nuna pandiella y ta arrodiada por una muralla que mandó llevantar el rei Sancho'l Fuerte de Navarra. Inda se caltienen cinco puertes d'accesu a la ciudá. Los sos nomes son: Mercadal, Carniceríes, Páganos, San Juan y Santa Engracia. Les sos cais y rincones caltienen un gran sabor medieval. La so economía ta basada na industria del vinu, con ellaboración propia y numberoses bodegues.
Mientres la Edá Media recibió nomes como Leguarda, Gardia, Guardia, Guoardia, Lagarde, Lagardia y Laguoardia, hasta que quedó afitáu nel actual Laguardia, siendo'l nome completu "La Guardia de la Sonsierra Navarra"[ensin referencies].
Esiste ciertu discutiniu sobre'l nome euskérico de la llocalidá. A finales del sieglu XIX estendióse la creencia de qu'antes de la concesión de la carta de villazgo en 1164, la población de Laguardia llamárase Biasteri. Munchos vieron en Biasteri un topónimu d'orixe euskérico y fixéronse populares etimoloxíes como bi haitz herri ('pueblu de los dos peñes'). Ello llevó a utilizar Biasteri hasta feches recién como nome n'euskera de la llocalidá. Sicasí, nos últimos años del sieglu XX filólogos ya historiadores llegaron a la conclusión consensuada de que Biasteri fuera'l nome antiguu de la vecina llocalidá de Viñaspre, non de Laguardia, y que por tanto nun cabía realizar dicha asociación. Na actualidá la Real Academia de la Llingua Vasca considera que'l nome correutu n'euskera de la llocalidá ye Guardia.
Laguardia tien tres barrios separaos del cascu urbanu:
Solo Páganos, que aportó a un conceyu independiente nel pasáu, ta reconocíu como conceyu y tien por tanto entidá xurídica.
Nel llugar denomináu La Hoya esiste un perimportante xacimientu arqueolóxicu protohistóricu. Trátase d'un asentamientu prerromanu d'etnia berona que'l so sustratu toma un estensu periodu de más de mil años, aproximao dende'l sieglu XII e.C. hasta'l sieglu II e.C..
Nel añu 1164 la villa recibió los sos fueros mientres el reináu del rei navarru Sancho VI "El Sabiu". La demarcación inicial entendía dende les Conches de Haro hasta'l Sotu d'Íñigo Galíndez, nel actual términu de Viana. Foi la cabecera de la comunidá de "Villa y Tierra" hasta que se fueron creando nueves villes na so redolada, esgazando'l territoriu en favor de San Vicente, Labraza y Viana. Aun así, en dómina medieval foi la principal plaza de la Sonsierra de Navarra.
Gráfica d'evolución demográfica de Laguardia ente 1900 y 2010 |
![]() |
Partíu políticu | 2015[3] | 2011[4] | 2007[5] | 2003[6] | 1999[7] | 1995[8] | 1991[9] | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Partíu Popular (PP) | 39,56% | 4 | 50,24% | 5 | 43,93% | 4 | 52,82% | 5 | 59,69% | 6 | 47,6% | 5 | 29,3% | 3 |
Partíu Nacionalista Vascu (EAJ-PNV) | 23,73% | 2 | 30,11% | 3 | 35,54% | 4 | - | - | - | - | 39,04% | 4 | 38,41% | 4 |
Euskal Herria Bildu (EH Bildu) / Bildu | 22,15% | 2 | 14,13% | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
Ciudadanos (Cs) | 8,23% | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
Partíu Socialista d'Euskadi-Euskadiko Ezkerra (PSE-EE) | 4,01% | 0 | 3,97% | 0 | 5,33% | 0 | 4,25% | 0 | 3,53% | 0 | 3,46% | 0 | 8,28% | 1 |
Eusko Alkartasuna (EA) | - | - | - | - | 8,88% | 1 | - | - | - | - | - | - | 5,18% | 0 |
Eusko Abertzale Ekintza - Aición Nacionalista Vasca (EAE-ANV) | - | - | - | - | 3,75% | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - |
Ezker Batua-Berdeak Aralar (EB-B) | - | - | - | - | 0,89% | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - |
Partíu Nacionalista Vascu/Eusko Alkartasuna (PNV/EA) | - | - | - | - | - | - | 41,64% | 4 | 26,17% | 3 | - | - | - | - |
Unidá Alavesa (UA) | - | - | - | - | - | - | 0,28% | 0 | 2,39% | 0 | 8,94% | 0 | 13,25% | 1 |
Euskal Herritarrok (EH) | - | - | - | - | - | - | - | - | 7,07% | 0 | - | - | - | - |
Herri Batasuna (HB) | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 5,07% | 0 |
La economía de Laguardia xira en redol al mundu de la viticultura (cultivu de la vide, industria vitivinícola y enoturismo). Laguardia ye la capital d'una de les contornes vitivinícolas más conocíes d'España, la Rioja Alavesa. En Laguardia, según nes llocalidaes de la so redolada, produzse vinu de la Denominación d'Orixe Calificada Rioja.
La llocalidá de Laguardia siempres foi conocida por tener ente los sos habitantes músicos de gran talentu en toles sos aguaes. D'esta forma, delles xeneraciones de gaiteros dieron llugar a que se celebre'l Día del Gaiteru, una de les fiestes más importantes, que se celebra n'homenaxe a gaiteros pernomaos d'esta villa y contorna.[10] Tamién son parte importante de la historia musical del pueblu les sos charangues y la so banda municipal, que lleva n'activu dende l'añu 1881.[ensin referencies]
La llocalidá cunta con un equipu de fútbol de División Rexonal. Una formación anterior competía na Lliga Rexonal de La Rioxa.
En 1967 empezó en Laguardia la decimosesta etapa de la Vuelta ciclista a España, una contrarreló con final en Vitoria. El ganador foi'l francés Raymond Poulidor.
Dende l'añu 2012,[11] celébrase una carrera popular entamada pola peña "Los Zaborricos".[12]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.