dialeutos del inglés faláu nos Estaos Xuníos From Wikipedia, the free encyclopedia
L'inglés d'Estaos Xuníos (n'inglés American English o U.S. English) ye'l grupu de dialeutos y acentos del idioma inglés que se falen nos Estaos Xuníos d'América. Envalórase que cuasi dos tercios de los falantes nativos del inglés viven nos Estaos Xuníos.[1] Los dialeutos d'Estaos Xuníos son bien paecíos a los de Canadá.
American English | |||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Faláu en | |||||||||||
Faláu en | Estaos Xuníos | ||||||||||
Númberu de falantes | |||||||||||
| |||||||||||
Datos | |||||||||||
Familia |
inglés norteamericano (es) ![]() | ||||||||||
País d'orixe | Estaos Xuníos | ||||||||||
Sistema d'escritura | alfabetu llatín | ||||||||||
Códigos | |||||||||||
ISO 639-3 | ensin valor | ||||||||||
![]() |
L'usu del inglés n'Estaos Xuníos heredóse de la colonización británica. La primer folada de colonos de fala inglesa llegó a América del Norte nel sieglu XVII. Nesi tiempu, había tamién nel continente falantes de neerlandés, francés, español, alemán, suecu, escocés, galés, irlandés, gaélicu escocés y finés, y diversos idiomes indíxenes americanos.
Monoptongos | ||
---|---|---|
Fonema xeneral d'inglés | Fonema d'Estaos Xuníos | Exemplos de pallabres |
/æ/ | æ | bath, trap, pass |
ɛə~eə | dance, hand, lamb | |
/ɑː/ | ɑ~ä | ah, bra, spa, con, top, wasp |
/ɒ/ | ||
ɑ~ɒ~ɔə | dog, loss, off all, bought, law | |
/ɔː/ | ||
/ɛ/ | ɛ | dress, met, bread |
/ə/ | ə | arena, polite, syrup |
/ɪ/ | ɪ | hit, skim, tip |
/iː/ | i | chic, meat, see |
/ɨ/ | ɪ | island, gamut, wasted |
/ʌ/ | ʌ | bus, flood, what |
/ʊ/ | ʊ | book, put, should |
/uː/ | u̟~ʊu~ʉu~ɵu | food, glue, new |
Diptongos | ||
/aɪ/ | äɪ | bride, dine, spy |
ʌɪ~ɐɪ | bright, dice, spike | |
/aʊ/ | aʊ~æʊ | now, ouch, scout |
/eɪ/ | eɪ | lame, rein, stain |
/ɔɪ/ | ɔɪ~oɪ | boy, choice, moist |
/oʊ/ | oʊ~ɔʊ~ʌʊ | goat, oh, show |
Vocales róticas | ||
/ɑr/ | ɑɚ~ɑɹ | barn, car, park |
/ɪər/ | ɪɚ~iɚ | ear, peer, tier |
/ɛər/ | ɛɚ | bare, bear, there |
/ɜr/ | ɚ | burn, doctor, first, heard, learn, murder |
/ər/ | ||
/ɔr/ | ɔɚ~oɚ | hoarse, horse, poor score, tour, war |
/ɔər/ | ||
/ʊər/ | ||
/jʊər/ | jʊɚ~jɚ | cure, Europe, pure |
De munches maneres, comparáu col inglés del Reinu Xuníu, la fonoloxía del inglés d'Estaos Xuníos[2] considérase más conservadora. Dellos acentos distintivos pueden atopase na Mariña Este (por casu: en Nueva Inglaterra Oriental y Nueva York), en parte porque estes rexones taben en contautu con Inglaterra y asonsañaben variedaes prestixoses de la metrópolis inglesa nel momentu que estes variedaes diben sufriendo cambeos.[3] Munches comunidaes de la Mariña Este esistieron nel so allugamientu actual más tiempu qu'otres. Sicasí, la fala del interior del país y l'amiestu de diversos dialeutos británicos, irlandeses y escoceses crearon una nueva base llingüística bien homoxénea qu'anició al típicu inglés d'Estaos Xuníos.
Na mayoría de la fala inglesa n'Estaos Xuníos, pronúnciase la R en posición final de sílaba y ante pausa (aRt y sisteR). Nel sieglu XVII, la pronunciación rótica (con -r final y postvocálica) yera entá mayoritaria n'Inglaterra, especialmente al norte, al oeste y, obviamente, tamién n'escocés ya irlandés, dialeutos que pesaron enforma na formación del inglés d'Estaos Xuníos. Yá dende'l sieglu XVII, los dialeutos del sureste d'Inglaterra empezaben a vocalizar esa R postvocálica y la so espansión foi bien rápida n'Inglaterra. Pero la presencia n'Estaos Xuníos del elementu irlandés y escocés, xunto con fales ingleses septentrionales, onde la R caltiénse, aseguró'l caltenimientu de la consonante en casi tol inglés d'Estaos Xuníos.
Sicasí, aquellos acentos de la mariña atlántica, más permeables a la norma culta inglesa, como Nueva York, Nueva Inglaterra y delles rexones al sur de EE. UU., siguieron la innovación de la metrópolis y enmudecieron o vocalizaron la -r non prevocálica, de cuenta que sister articúlase como sista y art tien una a allargada, pero ensin el soníu de la -r, como aat. Anguaño, la influencia del inglés d'Estaos Xuníos xeneral nos medios de comunicación, que caltién la rótica, ta causando la recuperación de la -r nos dialeutos atlánticos.
Hubo otros cambeos nel inglés británicu dende'l sieglu XVII que nun se pueden ver n'Estaos Xuníos na actualidá:
Fonema antiguu | Fonema modernu (británicu) |
Pallabres con esti fonema | Notes |
---|---|---|---|
[æ] enantes de [f], [s], [θ], [ð], [z], [v] o depués de [n] |
[ɑ] | bath, dance | Tamién es [ɑ] en Nueva Inglaterra |
[t] en posición intervocálica | [ʔ] | bottle | Non en tolos acentos |
Per otru llau, hubo cambeos n'Estaos Xuníos que nun se pueden ver nel inglés británicu nin na fala internacional:
Fonema antiguu | Fonema modernu (Estaos Xuníos) | Pallabres con esti fonema | Notes |
---|---|---|---|
[t] o [d] en posición intervocálica o depués de /r/ | [ɾ] | bottle | |
[l] en toes posiciones | [ɫ] | lollipop | |
[ju] depués de consonantes alveolares | [u:] | new, duke, Tuesday, suit, resume, lute | |
[e], [i], [u] antes de /r/ | [ɛ], [ɪ], [ʊ] | pair, peer, pure | Non en tolos acentos |
[ɛ] enantes de consonante nasal | [ɪ] | pen | Non na mayoría de los acentos (pero al sur de EE. XX. especialmente) |
[aɪ] antes d'oclusiva sorda | [ɐɪ] | bike, rice, write, | En Canadá y muncho d'EE. XX. (especialmente nel norte) |
Na mayor parte de EE. UU. el fonema históricu d'inglés /ɒ/ ye inesistente, y sustitúyese siempres pol fonema /ɑ/. Esto ye, que pallabres como father and bother, con vocales bien estremaes nel inglés británicu, pronunciar cola mesma vocal n'Estaos Xuníos.
Nel añu 1828, el primer diccionariu del usu d'Estaos Xuníos foi publicáu pol norteamericanu Noah Webster. Nel so diccionariu incluyó delles suxerencies pa reformar la ortografía inglesa. Munches de los sos encamientos fueron adoptaes. Esta ortografía tamién s'utiliza en territorios que fueron o entá siguen siendo colonizaos per Estaos Xuníos (Liberia, Filipines, Paláu, Islles Vírxenes de los Estaos Xuníos, Samoa Americana, Guam y Islles Marianes del Norte). Al otru llau del océanu Atlánticu adoptaron otres reformes ortográfiques que nun s'usen nos Estaos Xuníos, pero en Canadá siguen más o menos les regles britániques.
Dellos exemplos de diferencies na ortografía (con unos exemplos de diferencies léxiques incluyíos):
Estaos Xuníos | Reinu Xuníu, Canadá y demás países de fala inglesa |
---|---|
acknowledgment | acknowledgement |
ameba | amoeba |
anesthesia, anesthetic | anaesthesia, anaesthetic |
archeology, archeologist | archaeology, archaeologist |
ax | axe |
baggage | luggage |
byproduct | by-product |
check (tanto sustantivu como verbu) | cheque (sustantivu), check (verbu) |
coauthor | co-author |
councilor, counselor | councillor, counsellor |
counterattack | counter-attack |
dependent (tanto sustantivu como verbu) | dependant (sustantivu), dependent (axetivu) |
disk | disc |
(Refiriendo al usu xeneral d'estes pallabres. Siempres s'escribe disc pa grabaciones; y disk pa ordenadores.) | |
donut | doughnut |
eon, esthetic, esthetics | aeon, aesthetic, aesthetics |
exclamation point ! | exclamation mark ! |
fall (estación del añu) | autumn |
gage | gauge |
gray | grey |
hirable, likable, namable, ratable, salable, sizable | hireable, likeable, nameable, rateable, saleable, sizeable |
jewelry, jeweler | jewellery, jeweller |
leukemia | leukaemia |
lieutenant /lʲʊˈtʲɛnəntʲ/ | lieutenant /lʲɛfˈtʲɛnəntʲ/ |
maneuver | manoeuvre |
marvelous | marvellous |
medalist, panelist | medallist, panellist |
mollusk | mollusc |
mold | mould |
mustache | moustache |
nonplused | nonplussed |
omelet | omelette |
pajamas | pyjamas |
pantyhose | tights |
pean | paean |
percent | per cent, per-cent |
preeminent, preempt, preexist, prewar | pre-eminent, pre-empt, pre-exist, pre-war |
queuing | queueing |
racket | racquet |
reeducate, reelect, reenter, reexamine | re-educate, re-elect, re-enter, re-examine |
smolder | smoulder |
story, understory | storey, understorey |
sulfate, sulfur | sulphate, sulphur |
ton | tonne |
tranquility | tranquillity |
vacation | holiday |
vise | vice |
willful | wilful |
woolen | woollen |
zee Z | zed Z |
Hai delles pallabres na ortografía d'Estaos Xuníos que tamién s'utilicen nel inglés canadiense.
Reinu Xuníu y demás países de fala inglesa | |
---|---|
airplane | aeroplane |
aging | agying |
aluminum /ə'lu:mɪnəm/ | aluminium /ˌæljʊ'mɪninəm/ |
anymia, anymic | anaemia, anaemic |
bandanna | |
behove | |
cysarean | caesarean |
carburator | carburattor |
chili | chilli |
cozy, cozier (than), (the) coziest, cozily, coziness | cosy, cosier (than), (the) cosiest, cosily, cosiness |
diarrhya, gonorrhya; gynycology, gynycologist | diarrhoea, gonorrhoea; gynaecology, gynaecologist |
draft, draftsman | draught (cuando significa «corriente d'aire»), draughtsman |
ydema, ysophagus, ystrogen | oedema, oesophagus, oestrogen |
encyclopydia | encyclopaedia |
fyces | faeces |
fylos tos | foelos tos |
flotist | flautist |
hauler | haulier |
hymatologist, hymoglobin, hymorrhage | haematologist, haemoglobin, haemorrhage |
hiccup | hiccough |
ladybug | ladybird |
licorice | liquorice |
mediyval /ˌel mio:ðɪˈi:vəɫ/ | mediaeval /ˌmɛðɪˈi:vəɫ/ |
pydiatrics, pydiatrician | paediatrics, paediatrician |
peddler | pedlar |
period (El puntu a la fin d'enunciáu) | full point |
plow | plough |
raccoon | racoon |
routing | routying |
skeptic, skeptical | sceptic, sceptical |
soccer | football |
specialty | speciality |
toward | towards |
tyre | |
yogurt | yoghurt |
Reinu Xuníu y Mancomunidá de Naciones | Estaos Xuníos |
---|---|
-re (centre, theatre...)
Tamién válidu pa les conxugaciones centres, centrede y centring |
-er (center, theater...)
Tamién válidu pa les conxugaciones centers, centered y centering |
-ise, -yse (realise, añalyse...) Canadá y Oxford: realize, analyze... | -ize, -yze (realize, añalyze...) |
-ogue (dialogue, añalogue...) | -og (dialog, añalog...) |
-our (colour, favour, labour...) | -or (color, favor, labor...) |
-lling, -lled, -ller, -llation (travelling, travelled. traveller, cancellation) | -ling, -led, -ler, -lation (traveling, traveled, traveler, cancelation) |
-ce [sustantivos] -se [verbos] (practice / to practise; licence / to license) | -ce / -se [dambos casos] (license / to license; practice / to practice) |
sceptical | skeptical (tamién en Canadá) |
jewellery, jeweller | jewelry, jeweler |
mad | crazy |
skilful (Australia y Canadá: skillful) | skillful |
pavement (Australia: footpath) | sidewalk |
angry | mad |
got | gotten |
Estaos Xuníos dio al léxicu inglés miles de pallabres, significaos y frases. Dellos miles úsense agora nel inglés faláu internacionalmente; sicasí, otres morrieron poco tiempu dempués de la so creación.
El procesu de creación de nueves pallabres empezó asina los colonos empezaron a tomar emprestaos nomes de la flora, fauna y topografía de los idiomes indíxenes. Exemplos de tales nomes son opossum, raccoon (mapache), squash (calabaza) y moose (alce), d'orixe algonquino. Otros préstamos d'estes llingües, como wigwam o moccasin, describen oxetos d'usu común ente los indíxenes de la rexón. Los idiomes d'otres naciones colonizadores tamién contribuyeron al léxicu d'Estaos Xuníos: por casu, cookie (galleta), cruller y pit (carozo o "güesu" d'una fruta), del holandés; levee, portage y (probablemente) gopher, del francés; barbecue (barbacoa), stevedore (estibador), del español.
Ente amestar más tempranes y notables del inglés regular al vocabulariu d'Estaos Xuníos, que daten de los primeros díes de la colonización hasta principios del sieglu XIX, esisten términos que describen les carauterístiques del paisaxe americano: por casu, run, branch, fork, snag, bluff, gulch, neck (de los montes), barrens, bottomland, notch, knob, riffle, rapid[s], watergap, cutoff, trail, timberline y estrema. Pallabres yá esistentes tales como creek, slough, sleet y –nun usu posterior– watershed recibieron nuevos significaos, desconocíos na metrópolis.
Munches pallabres que son entendíes per tol mundu anglofalante son orixinaries d'Estaos Xuníos, por casu:
Amás, debíu al contautu colos sos vecinos de Hispanoamérica, l'inglés d'Estaos Xuníos y Canadá suel usar munchos préstamos d'orixe hispanu nel so léxicu.
Hai una cantidá de pallabres antigües d'orixe inglés que yá nun s'usen fuera de los Estaos Xuníos y anguaño considérense "inglés d'Estaos Xuníos", por casu:
Amás, la manera suxuntivu ye un pocu más usáu nel inglés d'Estaos Xuníos: He insisted that his daughter's first name be changed en cuenta de He insisted that his daughter's first name should be changed.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.