From Wikipedia, the free encyclopedia
Enheduanna o Enkheduanna[1] (2285–2250 e.C.) .[2] foi una «poeta y escritora» acadia, considerada l'autora más antigua conocida y una de les primeres muyeres na historia de nome conocíu. Ostentó l'importante cargu políticu-relixosu, de «Suma Sacerdotesa» nel templu del dios Nannar (la Lluna).[3] Trátase d'una princesa , fía del Rei Sargón I de Acad, vivió na ciudá estáu d'Ur , nel sur de la rexón de Mesopotamia.
Enheduanna![]() | |||
---|---|---|---|
![]() | |||
| |||
Vida | |||
Nacimientu | Imperiu acadiu, sieglu XXIIIedC | ||
Nacionalidá | Imperiu acadiu | ||
Residencia | Ur | ||
Muerte | sieglu XXIIIedC | ||
Familia | |||
Padre | Sargón I de Acad | ||
Madre | Tashlultum | ||
Hermanos/es | |||
Estudios | |||
Llingües falaes |
Idioma sumeriu idioma acadiu | ||
Oficiu | poeta, escritora, sacerdotesa, filósofa | ||
Trabayos destacaos |
La Exaltación de Inanna (es) ![]() | ||
![]() |
El so nome - qu'en realidá nun yera «un nome» , sinón un títulu - haise treslliteráu como Enheduanna , En-hedu-ana o En Hedu Anna ,[4] puede tener diverses interpretaciones.
Esisten otres interpretaciones. Nun se conoz el so nome de nacencia.
Ye la primer muyer de la hestoria que se conoz que detentó el títulu de "Sacerdotesa En", un papel de gran importancia política que de cutiu llevaron les fíes de la familia real[7] qu'apoderaba en Mesopotamia; como Enmenanna, fía de Naram-Sin de Akkad, hasta la fía de Nabonid, rei de Babilonia nel sieglu VII e.C.
Enheduanna yera tía del rei acadiu Naram-Sin y foi una de les primeres muyeres de la hestoria que se conoz como tala. Foi nomada pol padre, el rei Sargón d'Acad[1] como suma sacerdotesa de Nanna o Nannar, el dios-Lluna sumerio, una de les mayores divinidaes del panteón mesopotámicu, en Ur, mientres el III mileniu e.C.[2] La so madre foi la reina Tashlultum.[8][9]
El so nomamientu considérase un atrevíu movimientu políticu per parte de Sargón p'ayudar a encimentar el poder nel sur del imperiu acadiu onde s'atopaba la ciudá d'Ur.[10]
Siguió nel cargu mientres el reináu de Rimush, el so hermanu. Foi mientres el reináu de Rimush cuando s'implicó en dalguna forma de baturiciu políticu, espulsada, y depués eventualmente reinstaurada como suma sacerdotesa. La so composición Esaltación de Inanna o ‘nin me sar2-ra'[11] detalla la so espulsión de Ur y el so eventual reinstauración (Franke 1995: 835). Esto rellaciónase con "La maldición de Acad"[12] na que Naram-Sin, so quien ye posible tamién que Enheduanna sirviera, ye arrenegáu y desterráu por Enlil. Tres la so muerte, Enheduanna siguió siendo recordada como una figura importante, quiciabes inclusive llogrando un estatus semi-divín.[13]
La so esistencia como personaxe históricu atópase bien establecida. Ta'l discu d'alabastru col so nome y la so imaxe, llográu na escavación de Gipar n' Ur, que yera la residencia principal de la Sacerdotesa En. Atopar nos niveles Isin-Larsa (h. 2000–1800 e.C.) del Giparu xunto con una estatua de la Sacerdotesa En Enannatumma.[14] Y documentos históricos escritos indiquen que yera fía del rei Sargón de Acad, el primer gobernante que xunió'l norte y el sur de Mesopotamia.[15]
Llográronse dos sellos col so nome, pertenecientes a los sos sirvientes y que daten del periodu sargónida, al escavar el Campusantu real n' Ur.[16][17]
Fixéronse munches copies de la obra de Enheduanna, munches d'elles con fecha de cientos d'años posteriores a la so muerte, y caltuviéronse en Nippur, Ur y posiblemente Lagash xunto con inscripciones reales qu'indiquen que yeren d'altu valor, quiciabes igual a les inscripciones de reis (Westenholz 1989:540).
Los eruditos n'hestoria y lliterarios considérenla como posiblemente l'autora y poeta más antigua de nome conocíu , por cuenta de que nos sos poemes y demás trabayos escritos en cuneiforme sobre tablinas de folla , Enheduanna asitiaba'l so nome. Escribió los primeros testos que pueden atribuyise a la historia de la lliteratura autoral. Ye tamién la única muyer ente los grandes autores de la lliteratura mesopotámica. Los sos temes son relixosos: himnos al dios Nannar y al so templu d'Ur, mas tamién a la diosa Inanna, proteutora de la dinastía d'Akkad.
Enheduanna compunxo 42 himnos empobinaos a templos de too Sumer y Acad incluyendo Eridu, Sippar y Esnunna.[18] Los testos reconstruyéronse a partir de 37 tabletas de Ur y Nippur, la mayor parte de les cualos daten de los periodos Ur III y Vieyu Babiloniu (Sjöberg y Bergman 1969:6–7). Esta coleición conozse xeneralmente como 'Los himnos de los templos sumerios y acadios'. Los himnos de templos fueron la primer coleición de la so clase; nellos Enheduanna afirma: “Rei mio, daqué haise creáu que naide creó antes.”[19] La copia de los himnos indica qu'estos himnos de templos usáronse enforma tiempu dempués de la muerte de Enheduanna y teníense n'alta estima. Los "Himnos del templu sumeriu" tán consideraos como unu de los primeros intentos d'una teoloxía sistemática.
La so otra obra famosa ye la Esaltación de Inanna[20] o 'Nin-Me-Sar-Ra'[21] que ye una devoción personal a la diosa Inanna y tamién detalles de la espulsión de Enheduanna de Ur.
Amás, eruditos como Topo y Van Dijk, suxeren que ciertos testos ensin atribuyir a la mesma podríen ser tamién obra so.[22]
L'autoridá de Enheduanna amena la tema de la educación femenina na antigua Mesopotamia. Conozse qu'esposes de los reis encargaron poesía o, quiciabes, componer elles mesmes[23] y a la diosa Nindaba atribúyese actuar como escriba. Como Leick señala "hasta ciertu puntu los epítetos descriptivos de dioses mesopotámiques revelen la perceición cultural de les muyeres y el so papel na sociedá antigua".[24]
La mayor parte de la obra de Enheduanna ta disponible en traducción nel Electronic Text Corpus of Sumerian Literature ("Cuerpu de testu electrónicu de lliteratura sumeria") . Tamién foi traducíu y compilado nuna narración unificada pol eruditu sumeriu Samuel Noah Kramer y la poeta Diane Wolkstein. La so versión, publicada sol títulu Inanna, Queen of Heaven and Earth: Her Stories and Hymns from Sumer, foi publicada por Harper Perennial en 1983.
Westenholz editó otru himnu fragmentariu dedicáu a En-hedu-ana, aparentemente por un compositor anónimu, indicando'l so apoteosis, convirtiéndose nuna deidá tres la so muerte.[ensin referencies]
L'autora de Minesota Cass Dalglish publicó una adautación poética contemporánea de Nin-me-sar-ra.[25] L'analista jungiana Betty De Shong Meador tradució obres de Enheduanna y tien escritos dos llibros sobre'l tema, Inanna: Lady of Largest Heart[26] and Princess, priestess, poet: the Sumerian temple hymns of Enheduanna.[27] La poeta Diane Wolkstein, col eruditu sumeriu Samuel Noah Kramer, compiló los poemes de Enheduanna nun poema épicu unificáu, Inanna: Queen of Heaven and Earth,.[28] La versión de Wolkstein de la mesma inspiró otres delles obres poétiques: Queen of Swords de Judy Grahn,[29] The Descent of Alette d'Alice Notley,[30] y Among the Goddesses d'Annie Finch.[31]
Nel llibru "Los fíos de los díes" d'Eduardo Galeano, faise referencia a Enheduanna na páxina 399:
Edehuana vivió nel reinu onde s'inventó la escritura, agora llamáu Iraq, y ella foi la primerescritora, la primer muyer que robló les sos pallabres, y foi tamién la primer muyer que dictó lleis, y foi astrónoma, sabia n'estrelles, y sufrió pena d'exiliu, y escribiendo
cantó a la diosa Inanna, la lluna, la so proteutora, y celebró la felicidá d'escribir, que ye una fiesta, como parir, dar nacencia, concebir el mundu.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.