From Wikipedia, the free encyclopedia
El calendariu de Coligny galu atopar en Coligny, Ain, Francia (46°23′N 5°21′E) cerca de Lyon en 1897, xunto cola cabeza d'una estatua de bronce d'una figura masculina xuvenil. Ye un calendariu lunisolar.
Calendariu de Coligny | |
---|---|
calendario celta (es) ![]() ![]() ![]() | |
![]() | |
Llocalización | |
Coordenaes | 46°23′N 5°21′E |
Historia y usu | |
Descubrimiento (es) ![]() | 1897 |
Arquiteutura | |
Materiales | bronce |
Altor | 0,9 m |
Llargor | 1,48 m |
Grosor | valor desconocíu |
![]() |
Foi grabáu nuna placa de bronce, calteníu en 73 fragmentos que orixinalmente yeren de 1.48 m d'anchu y 0.9 m d'altu, siendo probable que'l so orixe date del final del sieglu II.[1] Ta escritu n'inscripciones capitales llatines y en idioma galu.[2] La placa restaurada contién dieciséis columnes verticales, con 62 meses distribuyíos sobre cinco años.
L'arqueólogu francés J. Monard especuló qu'ésti foi grabáu por druides que deseyaben caltener la so tradición de caltener el tiempu nel periodu nel cual el calendariu xulianu foi impuestu a lo llargo del Imperiu romanu. Sicasí, la forma xeneral del calendariu fai pensar nos calendarios públicos (o parapegmata) atopaos en distintes partes del mundu griegu y romanon.[3]
Un calendariu similar atópase cerca de Villards d'Heriad (46°25′N 5°44′E), del cual namái caltener ocho fragmento pequeños. Anguaño ta calteníu nel Musée d'Archéologie du Jura en Lons-le-Saunier.
El calendariu célticu continental foi reconstruyíu de los calendarios de Coligny y d'Heria de Villards y tien les siguientes propiedaes:
La interpretación de atenoux como "nueche retornada" ye improbable[4] y "anovando" paecería ser más probable; asina'l mes empezaría cola lluna nueva, polo que atenoux indicaría la renovación, la lluna llena.
Na Historia Natural de Pliniu'l Vieyu, nun discutiniu sobre la recueya druídica del arfueyu[5]
L'arfueyu, sicasí, atópase raramente sobre'l carbayu; y cuando lo atopen, recoyer con ritos apinaos de medrana relixosa. Esto fai más particularmente nel quintu día de lluna, el día que ye'l principiu de los sos meses y años, lo mesmo que de les sos eres que, según ellos, ye por trenta años. Esi día ellos escoyer porque la lluna, anque inda nun s'atopa na metá del so cursu, yá tien influencia y poder considerable; y ellos llamar por un nome que significa, nel so idioma, la curatodo.
Esti comentariu sofita los grupos de cinco años nel Calendariu de Coligny con sieglos de 30 años, cola sustracción d'un mes entrepolar por sieglu pa encuadrar los ciclos solar y llunar con más precisión.
Xuliu César en Les Guerres Gáliques[6] menta que los díes, meses y años empiecen con una metá escura siguida por una metá clara.
Los galos afirmen que son descendientes del dios Dis y que eso -yos foi tresmitíu polos druíes. Por esa razón ellos calculen les divisiones de cada estación, non pol númberu de díes, sinón pol de nueches; los aniversarios de nacencies y los entamos de los meses y de los años cúntense como que'l día sigue a la nueche.
Esto concuerda con un mes qu'empieza a la escuridá de la lluna, o al sestu día de la lluna como menta Plinio; nun concordar con un mes qu'empieza cola lluna llena, como se menta en munchos discutinios neopaganas del Calendariu de Coligny.
La socesión de nomes de mes de la siguiente tabla asume que'l calendariu empieza col equinocciu de seronda y derívase del analís de Monard (1999) y otros.
# | Nome del Mes | Mes Xulianu | Comentariu |
---|---|---|---|
1 | SAMON[IOS] | (Oct/Nov) | |
2 | DVMANN[OSIOS] | (Nov/Dic) | del proto-IE *dh³- y del irlandés dumhach "brumoso" |
3 | RIVROS | (Dic/Ene) | del irlandés reu "escarcha" |
4 | ANAGANTIO[S] | (Ene/Feb) | |
5 | OGRONIOS | (Feb/Mar) | del proto-IE *ow-, *ougro- "fríu, frescor" |
6 | CVTIOS | (Mar/Abr) | del irlandés cith/cioth "agua" |
(SONNOCINGOS) | "empiezu de primavera"? | ||
7 | GIAMONIOS | (Abr/May) | ver etimoloxía de samain, del irlandés geimhreadh "iviernu" |
8 | SIMIVISONNA[COS] | (May/Jun) | "metá-primavera"? |
9 | EQVOS | (Jun/Jul) | del proto-IE *ek'w- y del irlandés *ech "caballu" |
10 | ELEMBIV[IOS] | (Jul/Ago) | del irlandés elit "venáu, venado" |
11 | EDRINI[VOS] | (Ago/Sep) | del proto-IE *aidh- "quemar" y del irlandés aed "fueu" |
12 | CANTLOS | (Sep/Oct) | del proto-IE *kantlo- y del irlandés caint "cantar" |
Les festividaes de Beltane (Giammonios la lluna llena) y Lughnasadh (Elembivios la lluna llena) indicar por un sellu pequeñu. Nun s'indica una correspondencia con Imbolc (Anagantios la lluna llena).
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.