Stadt, Hoptort vom Kanton Sanggalle From Wikipedia, the free encyclopedia
Sanggale (IPA: saŋ.ˈg̊ːalə; dt. St. Gallen, fr. St-Gall, it. San Gallo, rät. Sogn Gagl(info)) isch e Stadt i de Schwiiz und d Hauptstadt vom gliichnamige Kantoo Sanggalle.
![]() |
Dä Artikel bschäftiget sich mit de Stadt Sanggale i de Schwiiz. Anderi Bedütige vu dem Begriff findepmer under St. Galle (Begriffsklärig) |
Sanggale | |
---|---|
![]() | |
Basisdate | |
Staat: | Schwiiz |
Kanton: | St. Galle (SG) |
Wahlchrais: | Sanggale |
BFS-Nr.: | 3203 |
Poschtleitzahl: | 9000–9029 |
UN/LOCODE: | CH QGL |
Koordinate: | 746265 / 254310 |
Höchi: | 669 m ü. M. |
Flächi: | 39,41 km² |
Iiwohner: | [1] | 76'931 (31. Dezämber 2022)
Stadtpräsident: | Thomas Scheitlin (FDP) |
Website: | www.stadt.sg.ch |
![]() d Altstadt vo Sanggale | |
Charte | |
![]() |
Sid em früene Middelalter het s Chlooschter Sanggale im alemannische Gebiet e grossi Bedüütig gha. D Stiftsbiblioteek im barocke Nöibou vom Chlooschter isch es einzigartigs Kulturguet, wo als UNESCO-Wälterb verzeichnet isch.
D Stadt Sanggale hät 75'522 Iiwohner (Dezember 2017). Si isch s Zäntrum vo dr Regioon im Südweschte vom Bodesee.
Sanggalle liit im ene Hochtaal zwüschet zwee Hügel am Rand vom Alpstei-Gebirg, em Rosebärg und em Froidebärg. Vo dene uus hät me e schöni Uussicht uf t Stadt und bis zum Bodesee abe. Im Weschte vo de Stadt flüsst d Settere im ene tüüffe Tobel, wo vo hööche Brugge för Auto und Züüg öberspannt werd. Dur s Taal flüsst d Steinach zum Bodesee.
D Stadt liit uf dr Höchi vo 665 bis 750 m ü.M. und isch drum aini vo de Schwiizer Schtädt, wo bsunders höch liget.
Sanggale het drü Stadtdeil: d Stadtchreis Wescht, Zäntrum und Oschte, und 14 Kwartiergruppe. Die heisse:
Dr Afang vo Sanggale hanget ganz mit dr früene Gschicht vom Chlooschter Sanggale zäme.
Bis is früene Middelalter isch die Region en grosse Wald gsi, wo vom Bodesee bis zum Säntis ggangen isch. D Afäng vo de Sidlig Sanggale gönd uf de irisch Mönch Gallus (* öppe 550; † 620 oder 640), en Schüeler vom Columban zrugg, wo 612 am Fluss Schteinach e Aisidler-Chlause errichtet hät. Noch sim Tod isch d Aisidelai halbwegs i Vergessehait groote.
Öppe um 720, also hundert Joor noch em Tod vom Gallus, hät de alemannisch Prieschter Otmar zu Eere vom Gallus am Wallfahrtsort en Abtai gründet und si nochem Hailige binennt (lat. monasterium sancti Galli).
Sanggale isch zunere Zuefluchtsschtätt für irischi Glehrti und Künschtler worde, wo i ihrere Heimat vo de Wikinger und de Däne vofolgt worde sind. Es sind witeri Ort oder Chile noch em Gallus benennt worde. En Originalplan vom ene Chloschter, wo i de Stiftsbibliothek Sanggale ufbewahrt wird und öppe um 820 entschtande isch, vomittlet e gnaui bildlichi Darschtellig vom ideale Chloschter mit allne Detail.
Sanggale liit am Jakobsweg vo Rorschach uf Ainsidle.
Ab 1526 hät de domolig Bürgermeischter und Humanischt Vadian d Reformation in Sanggale gfüert. Derno sind d Stadt und s Chlooschter tränti politische Aktööre gsi.
Anne 1798 isch i dr Helvetik de Kanton Sanggale gründt wore, und sid dänn isch Sanggale dem sini Hauptstadt.
D Legislative vo de Stadt isch de Gross Gmaindroot. Sini 63 Mitglider werded ali vier Joor vom Volk gwählt. De Gmaindrot tröfft sich jede Monet zu öffetliche Sitzige. De Stadtroot mit füf Mitglider bildet d Exekutive und wird ebefalls für vier Joor gwählt.
Die füf Stadtröt sind für die Sache zueschtändig:
Schtadtrot | Partei | Direktion |
---|---|---|
Thomas Scheitlin | FDP | Innepolitik und Finanze |
Sonja Lüthi | glp | Sozials und Sicherheit |
Maria Pappa | SP | Bau und Planig |
Peter Jans | SP | Technischi Betriib |
Markus Buschor | Parteilos | Schuel und Sport |
D Stadtpresidäntin isch d Maria Pappa (SP).
D Textilinduschtri spilt au hützetags no e grossi Rolle, d Stadt isch aber nüme so abhängig devo, wie früener, will anderi Bransche wie d Maschineinduschtri, di optisch Industri und vil Dienschtleischter sich i de Stadt niderloo händ.
De Hauppahnhof Sanggale isch für d Oschtschwiiz zentraal. Vo Sanggalen us cha mer s Rintal, de Bodeseeruum, s Appezöll Inner- und Osserode, d Zentralschwiiz und s Gebiet vo Züri guet mit em Zug erreiche.
Näbet em Hauptbahnhof gits no d Bahnhööf Sampfide, Hoogge, Brugge und Winkle. Zmitz dur d Schtadt faart au no d Trognerbahn. Si vebindet Sanggalle mit em Spiicher und mit Troge im Kantoo Appezell Osserode. D Appezeller Bahn fahrt vo Sanggalle uf Appezell.
Bi Sanggale chunt d Autobaan A 1 dure, wo vo Gemf bis ins Sanggaler Rintl gaat.
D Verchehrsbetrib vo de Stadt Sanggale (VBSG oder Sanggaller Bus) händ e dichts Bussnetz mit 11 Linie. Näbet de Steinach fahrt s Müleggbähnli zu de Drü Weiere ufe, em Noherholigsgebiet bi Sant George. Bis 1957 hät Sanggale au e Tram kha. Uf em Teil vo sine Schine faart ets d Trognerbahn.
Z Sanggale hets e bekannti Universität, mer nennt si normalerwis HSG für «Hochschule St. Gallen», und es paar gueti Middelschuele.
S. Gallen in der Topographia Helvetiae, Rhaetiae et Valesiae (Matthäus Merian) im dütschsprochige Wikisource