From Wikipedia, the free encyclopedia
D Lüssle (hochdütsch Lüssel) isch e rund 20 km langä Näbefluss vo dr Birs in dä Schwizer Kantön Baselland und Solothurn. Ä öppe 54 km² grosse Abschnitt vum nördliche Faltejura wird vo ihre entwässeret und si ghört zum IIzugsbereich vom Rhy.
Lüssel Oberlaufname: Vogelbergbach | ||
![]() D Lüssle bi Erschbl | ||
Date | ||
---|---|---|
Gwässerkennzaal | CH: 2938 | |
Laag | Kanton Basel-Landschaft, Kanton Soledurn; Schwiz | |
Flusssystem | Rhein | |
Abfluss über | Birs → Rhein → Nordsee | |
Quelle | wenig unterhalb vum Berghus Vogelberg im Gebiet vum Passwang 47° 22′ 16,1″ N, 7° 40′ 59,6″ O | |
Quellhöchi | ca. 1'077 m ü. M.[1] | |
Mündig | bi Zwinge am Südfuess vodr Blauenketti ind Birs 47° 26′ 12″ N, 7° 31′ 35″ O | |
Mündigshöchi | 337 m ü. M.[1] | |
Höchiunterschiid | ca. 740 m | |
Lengi | 19 km[1] | |
Iizugsgebiet | 53,72 km²[2] | |
Abfluss an der Mündung[2] AEo: 53,72 km² |
MQ Mq |
750 l/s 14 l/s km²
|
Rächti Nääbeflüss | Bogetalbach, Hinter Birtisgrabe, Häxegrabe, Möschbach, Rütenebach | |
Linggi Nääbeflüss | Chessilochbach, Schwangbach, Wingegrabe, Schlettgrabe |
S Quellgebiet vor dr Lüssel ligt uf em Gmeinibode vo Lauwel im Kanton Baselland uf rund 1000 m ü. M. im Gebiet vum Passwang. In ihrem Oberlauf fliesst d Lüssel nach Weste durchs Bogetal, wo im Süde vom Passwang, im Norde vom Geiteberg flankiert wird. Si bildet bi dr Hofsiidlig Bogetal ä Weyer. Grad drno strömt si dur ä schmali Schlucht (Chessiloch) und goht dodrbi uf Solothurner Kantonsgebiet. Denn fliesst d Lüssle durchs enge Tal vo Beibel. Vo beide Sitte chömme do Näbebäch drzue, wo däm Gebiet e starki Struktur gän. Ängi Durchbrüch durchs harte Chalchgstei wägsle sich in rascher Folg mit witte Täli, wo durch d Usrümig vo weichere Ton- und Mergelschichte entstande sin.
Churz vor Erschbl macht d Lüssle ä scharfe Bogä und wändet sich richtig Norde. Si durchquert doderbi dr Talchessel vo Erschbl, bevor erneut ä Talängi zschwüsche em Chienbärg und Lingebärg chunt, wo d Ruine vum Schloss Thierstei isch. Witer unde bi Büesserach chunt d Lüssle in e offeni, fruchtbari Landschaftt, s Becki vo Laufe. Unterhalb vo Breitebach erreicht si in Brislach wieder basellandschäftliche Bode. Bi Zwinge mündet si uf 335 m ü. M. ind Birs.
D Lüssel isch im Ober- und Mittellauf no sehr natürlich und wenig verbaut. Ab Erschbl isch dr Fluss an ville Stelle begradigt. Mehreri hochi Wuhrä verhindere die freii Fischwanderig. Durchs Lüsseltal verlauft d Passwangstross, wo e wichtigi Verbindig zwüsche em Laufetal und em Mittelland härstellt.
De Name Lüssel wird zruggfiehrt uf germanisch *Leuh-s-inō oder uf keltisch Leukselā, galloromanisch Luksila, i beide Fäll mit dr Bedütig «helle, glänzige, wisse Bach». Do druf düte Beleg vo 1418 Luchsel und von 1580 Lüchsal, aber au scho die frienere vu 1406 an der Lüsselen und 1417 uff der Lüßel.[3]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.