dieet wat help om algemene gesondheid te handhaaf of te verbeter From Wikipedia, the free encyclopedia
'n Gesonde dieet dra daartoe by om algehele gesondheid in stand te hou of te verbeter.
'n Gesonde dieet voorsien die liggaam van noodsaaklike voeding: vloeistof, voldoende essensiële aminosure afkomstig van proteïen,[1] essensiële vetsure, vitamiene, minerale, en voldoende kalorieë. 'n Gesonde dieet se behoeftes kan verkry word uit 'n verskeidenheid van plant-gebaseerde en dier-gebaseerde voedsel. 'n Gesonde dieet ondersteun energiebehoeftes en voorsien menslike voeding sonder blootstelling aan toksisiteit of oormatige gewigstoename as gevolg van oormatige hoeveelhede kos. Waar 'n tekort aan kalorieë nie 'n kwessie is nie, word 'n goed-gebalanseerde dieet – saam met oefening - belangrik geag vir die verlaging van gesondheid risiko's, soos vetsug, hartsiektes, tipe 2 diabetes, hoë bloeddruk en kanker.[2]
Verskeie voedingsgidse word gepubliseer deur mediese en staatsinstellings om die publiek op te voed oor wat hulle moet eet om gesondheid te bevorder. Voedingsetikette is verpligtend in sommige lande en stel verbruikers in staat om kos te kies gebaseer op die bestanddele wat ter sake is vir gesondheid.
Die idee van dieetterapie (om deur dieetkeuses jou gesondheid in stand te hou en swak gesondheid te verbeter) is baie oud. Dit bevat dus beide die moderne wetenskap (mediese voedingsterapie) en voor-wetenskaplike vorme van terapie (bv. dieetterapie in tradisionele Chinese medisyne).
Die Wêreldgesondheidsorganisasie maak die volgende 5 aanbevelings met betrekking tot populasies en individue:[3]
Verdere aanbevelings sluit in:
Die dieetriglyne van die Verenigde State Departement van Landbou beveel drie gesonde dieetpatrone aan vir 'n 2000 kalorie dieet. "n Opsomming hiervanverskyn in die onderstaande tabel.[5]
Dit beklemtoon gesondheid maar ook omgewingsvolhoubaarheid. Die komitee wat dit saamgestel het, het geskryf dat diëte wat hoog was in plantkosse, en laer in kalorieë en diereprodukte, gesondheid bevorder het en 'n kleiner omgewingsimpak het as die huidige Amerikaanse dieet. Hierdie eetpatroon kan gehandhaaf word deur 'n verskeidenheid van dieetpatrone, wat insluit die “Healthy U.S.-style Pattern,” die “Healthy Mediterranean-style Pattern,” en die “Healthy Vegetarian Pattern”.[6] Voedselgroepe is per dag bereken, tensy dit as weekliks aangedui word.
Voedselgroep (eenhede) |
Gesonde VSA patrone | Gesonde vegetariese patrone | Gesonde Med-styl patrone |
---|---|---|---|
Vrugte (koppie) | 2 | 2 | 2.5 |
Groente (k) | 2.5 | 2.5 | 2.5 |
Donkergroen | 1.5/wk | 1.5/wk | 1.5/wk |
Rooi/oranje | 5.5/wk | 5.5/wk | 5.5/wk |
Stysel | 5/wk | 5/wk | 5/wk |
Peule | 1.5/wk | 3/wk | 1.5/wk |
Ander | 4/wk | 4/wk | 4/wk |
Grane (onse) | 6 | 6.5 | 6 |
Vol | 3 | 3.5 | 3 |
Verfyn | 3 | 3 | 3 |
Suiwel (k) | 3 | 3 | 2 |
Protein (onse) | 5.5 | 3.5 | 6.5 |
Vleis (rooi; verwerk) | 12.5/wk | -- | 12.5/wk |
Pluimvee | 10.5/wk | -- | 10.5/wk |
Seekos | 8/wk | -- | 15/wk |
Eiers | 3/wk | 3/wk | 3/wk |
Neute/sade | 4/wk | 7/wk | 4/wk |
Verwerkte soja (ook Tofu) | 0.5/wk | 8/wk | 0.5/wk |
Olie (gram) | 27 | 27 | 27 |
Soliede vette (gram) | 18 | 21 | 17 |
Bygevoegde suikers (gram) | 30 | 36 | 29 |
Die Amerikaanse Hartstigting, Wêreld Kankernavorsing Fonds en Amerikaanse Instituut vir Kankernavorsing beveel aan dat 'n dieet hoofsaaklik uit onverwerkte plantkosse bestaan, met die klem op 'n groot verskeidenheid volgrane, peulgewasse en styselvrye vrugte en groente. Hierdie vrugte en groente voorsien verskillende kleure voedsel, bv. rooi, oranje,wit, geel, pers en groen. Hulle wys daarop dat tamaties wat in olie gaargemaak word met knoffel, asook kruisdraende groente soos blomkool, beskerming bied teen kanker. Hierdie gesonde dieet is laag in energie-digtheid wat gewigstoename kan beperk en beskerming bied teen siektes. Dis ook gebaseer op beperkte inname van suikerdrankies, wegneem-etes, rooivleis en verwerkte vleise ten einde gesondheid te bevorder en die risiko van chroniese siekte te verlaag.[7][8]
VIr kinders word minder as 25 gram bygevoegde suiker per dag aanbeveel.[9] Verdere aanbevelings sluit in dat kinders onder twee jaar geen ekstra suiker inneem nie en minder as een gaskoeldrank per week.[9]
"The Nutrition Source " van Harvard se Skool vir Openbare Gesondheid maak die volgene 10 aanbevelings vir 'n gesonde dieet:[10]
Hierdie gids beveel ook aan dat daar, buiten voeding, ook gereelde fisieke aktiwiteit en oefening moet wees en dat 'n gesonde liggaamsmassa gehandhaaf moet word.[10]
Bykomend tot dieet aanbevelings vir die algemene bevolking, is daar ook baie spesifieke diëte wat ontwikkel is om beter gesondheid te bevorder in spesifieke bevolkingsgroepe, soos mense met hoë bloeddruk (lae-natrium dieet of die meer spesifieke DASH dieet), of mense wat oorgewig of vetsugtig (gewigsbeheerdiëte). Sommige van hierdie diëte sal ook voordelige uitwerking op normale mense hê.
'n Lae-natrium-dieet is voordelig vir mense met hoë bloeddruk. 'n Cochrane oorsig van 2008 het bevind dat 'n langtermyn (meer as 4 weke) lae-natrium-dieet 'n nuttige effek het om bloeddruk te verlaag, beide in mense met hoë bloeddruk en die met normale bloeddruk.[16]
Die DASH diet (Dietary Approaches to Stop Hypertension) is gemik op die beheer van hoë bloeddruk. 'n Belangrike kenmerk van die plan is die beperkte inname van natrium. [17] 'n Algemene riglyn is die gebruik van neute, volgraan, vis, pluimvee, lekkers, suiker, vrugte en groente, terwyl die inname van rooi vleis verlaag word. Dit is ook "ryk aan kalium, magnesium en kalsium, sowel as proteïen". Navorsing bewys dat die Mediterreense dieet kardiovaskulêre uitkomste verbeter.[18]
Gewigsbeheerdiëte het ten doel om gekontroleerde gewig te handhaaf. In die meeste gevalle word die dieet in kombinasie met fisiese oefening gedoen om gewig te verloor in diegene wat oorgewig of vetsugtig is.
Diëte wat gewigsverlies bevorder word in vier kategorieë verdeel: lae-vet, lae-koolhidraat, lae-kalorie, en baie lae-kalorie.[19] 'n Meta-analise van ses ewekansige gekontroleerde proewe het bevind dat daar geen verskil is tussen die belangrikste dieet-tipes (lae-kalorie, lae koolhidraat, lae vet) nie, met 'n 2- 4 kilogram gewigverlies in alle studies.[19]
Die Westerse dieet wat tipies gevolg word deur Amerikaners, en toenemend aangeneem word deur mense in die ontwikkelende wêreld, is ongesond: dit is "ryk aan rooivleis, suiwelprodukte, verwerkte en kunsmatig versoete kosse, sout, met 'n minimale inname van vrugte, groente, vis, peule, en volgrane."[20]
'n Ongesonde dieet is 'n groot risikofaktor vir n aantal chroniese siektes insluitend hoë bloeddruk, diabetes, abnormale bloed lipiede, oorgewig/obesiteit, kardiovaskulêre siektes en kanker.[21]
Die WGO skat dat 2.7 miljoen sterftes elke jaar toegeskryf kan word aan 'n dieet wat laag is in vrugte en groente .[21] Wêreldwyd veroorsaak dit na raming sowat 19% van maagkanker, 31% van iskemiese hartsiekte, en 11% van beroertes,[2] wat dit een van die leidende voorkombare oorsake van dood wêreldwyd maak.[22]
Vanuit 'n sielkundige en kulturele perspektief kan dit vir mense met slegte eetgewoontes moeilik wees om 'n gesonde dieet te handhaaf .[23] Dit kan wees as gevolg van aangeleerde smake wat tydens kinderjare ontwikkel het en as gevolg van voorkeure vir soet, sout en/of vetterige kos.[24]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.