Loading AI tools
来自维基百科,自由的百科全书
蒙古历(蒙古语:цаглабар,转写:tsaglabar或цаг тооны бичиг,转写:tsag toony bichig)在历史上使用几种不同的阴阳历,蒙古帝国以来一直受藏历影响。[1]目前在蒙古国使用的传统历法是清朝时基于《甘丹新算》(Tegus Buyantu zurkhai)的一种阴阳合历,[2]由卫拉特僧侣伊希巴拉珠尔开发。蒙古历的一年由12或13个朔望月组成,每个月以新月开始和结束。每两三年增加一个第十三个月,这样平均年就等于回归年。[3]
蒙古传统的新年庆祝活动是查干萨日(Tsagaan Sar),在冬至后的第二个新月庆祝。在2022年,蒙古的第二个新月是2月1日。
现代蒙古国使用公历,传统历法仅用于以蒙古历法为基础的传统庆典和活动。[1]起源于欧洲的公历系统被称为“方法年表”(Аргын тоолол,转写:Argyn toolol即阳历),而蒙古传统历法系统称为“智慧年表”(Билгийн тоолол,转写:Bilgiin toolol即阴历)。
蒙古历中的月份名称和中文类似,都是用数字来表示的,如一月、二月等。
中文名 | 蒙古语名 | ||
---|---|---|---|
西里尔蒙古文 | 传统蒙古文 | 罗马化 | |
一月 | Нэгдүгээр сар | ᠨᠢᠭᠡᠳᠦᠭᠡᠷ ᠰᠠᠷᠠ | Negdügeer sar |
二月 | Хоёрдугаар сар | ᠬᠣᠶᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠰᠠᠷᠠ | Khoyordugaar sar |
三月 | Гуравдугаар сар | ᠭᠤᠷᠪᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠰᠠᠷᠠ | Guravdugaar sar |
四月 | Дөрөвдүгээр сар | ᠳᠥᠷᠪᠡᠳᠦᠭᠡᠷ ᠰᠠᠷᠠ | Dörövdügeer sar |
五月 | Тавдугаар сар | ᠲᠠᠪᠤᠳᠤᠭᠠᠷ ᠰᠠᠷᠠ | Tavdugaar sar |
六月 | Зургадугаар сар | ᠵᠢᠷᠭᠤᠳᠤᠭᠠᠷ ᠰᠠᠷᠠ | Zurgadugaar sar |
七月 | Долоодугаар сар | ᠳᠣᠯᠣᠳᠤᠭᠠᠷ ᠰᠠᠷᠠ | Doloodugaar sar |
八月 | Наймдугаар сар | ᠨᠠᠢ᠌ᠮᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠰᠠᠷᠠ | Naimdugaar sar |
九月 | Есдүгээр сар | ᠶᠢᠰᠦᠳᠦᠭᠡᠷ ᠰᠠᠷᠠ | Yesdügeer sar |
十月 | Аравдугаар сар | ᠠᠷᠪᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠰᠠᠷᠠ | Aravdugaar sar |
十一月 | Арван нэгдүгээр сар | ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠨᠢᠭᠡᠳᠦᠭᠡᠷ ᠰᠠᠷᠠ | Arvan negdügeer sar |
十二月 | Арван хоёрдугаар сар | ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠬᠣᠶᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠰᠠᠷᠠ | Arvan khoyordugaar sar |
在口语中,一周的前5天被称为第一天、第二天等。星期六被称为“半美好的一天”(蒙古语:Хагас сайн өдөр,转写:Khagas sain ödör),星期日被称为“美好的一天”(蒙古语:Бүтэн сайн өдөр,转写:Büten sain ödör);这是由于在共产主义时代的5个完整工作日和周六半工作日导致的结果。
源自藏语的名字用于更正式的场合,几乎只出现在书面文件中,而梵语名字在现代用法中几乎不存在。
中文名 | 口语 | 藏语起源 | 梵语起源 | ||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
西里尔蒙古文 | 传统蒙古文 | 罗马化 | 西里尔蒙古文 | 传统蒙古文 | 罗马化 | 西里尔蒙古文 | 传统蒙古文 | 罗马化 | |
星期一 | Нэг дэх өдөр | ᠨᠢᠭᠡᠳᠡᠬᠢ ᠡᠳᠦᠷ | Neg dekh ödör | Даваа гараг | ᠳᠠᠸᠠ ᠭᠠᠷᠠᠭ | Davaa garag | Сумъяа | ᠰᠤᠮᠢᠶᠠ | Sumyaa |
星期二 | Хоёр дахь өдөр | ᠬᠣᠶᠠᠳᠠᠬᠢ ᠡᠳᠦᠷ | Khoyor dakhi ödör | Мягмар гараг | ᠮᠢᠭᠮᠠᠷ ᠭᠠᠷᠠᠭ | Myagmar garag | Ангараг | ᠠᠩᠭᠠᠷᠠᠭ | Angarag |
星期三 | Гурав дахь өдөр | ᠭᠤᠷᠪᠠᠳᠠᠬᠢ ᠡᠳᠦᠷ | Gurav dakhi ödör | Лхагва гараг | ᡀᠠᠭᠪᠠ ᠭᠠᠷᠠᠭ | Lkhagva garag | Буд | ᠪᠤᠳ᠋ | Bud |
星期四 | Дөрөв дэх өдөр | ᠳᠥᠷᠪᠡᠳᠡᠬᠢ ᠡᠳᠦᠷ | Döröv dekh ödör | Пүрэв гараг | ᠫᠦᠷᠪᠦ ᠭᠠᠷᠠᠭ | Pürev garag | Бархасбадь | ᠪᠠᠷᠬᠠᠰᠪᠠᠳᠢ | Barkhasbadi |
星期五 | Тав дахь өдөр | ᠲᠠᠪᠤᠳᠠᠬᠢ ᠡᠳᠦᠷ | Tav dakhi ödör | Баасан гараг | ᠪᠠᠰᠠᠩ ᠭᠠᠷᠠᠭ | Baasan garag | Сугар | ᠱᠤᠭᠠᠷᠠ | Sugar |
星期六 | Хагас сайн өдөр | ᠬᠠᠭᠠᠰ ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠡᠳᠦᠷ | Khagas sain ödör | Бямба гараг | ᠪᠢᠮᠪᠠ ᠭᠠᠷᠠᠭ | Byamba garag | Санчир | ᠰᠠᠨᠢᠴᠠᠷ | Sanchir |
星期日 | Бүтэн сайн өдөр | ᠪᠦᠲᠦᠨ ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠡᠳᠦᠷ | Büten sain ödör | Ням гараг | ᠨᠢᠮᠠ ᠭᠠᠷᠠᠭ | Nyam garag | Адъяа | ᠠᠳᠢᠶ | Adyaa |