From Wikipedia, the free encyclopedia
Fortran (hay FORTRAN) là một ngôn ngữ lập trình biên dịch, tĩnh, kiểu mệnh lệnh được phát triển từ thập niên 1950 và vẫn được dùng nhiều trong tính toán khoa học hay phương pháp số cho đến hơn nửa thế kỷ sau đó. Tên gọi này ghép lại từ tiếng Anh Formula Translator/Translation nghĩa là dịch công thức. Các phiên bản đầu có tên chính thức là FORTRAN, nhưng chữ hoa được chuyển sang chữ thường từ phiên bản Fortran 90. Tiêu chuẩn quốc tế cho tên gọi này ngày nay là "Fortran".
![]() The Fortran Automatic Coding System for the IBM 704 (ngày 15 tháng 10 năm 1956), the first Programmer's Reference Manual for Fortran | |
Mẫu hình | Multi-paradigm programming language: Lập trình cấu trúc, Imperative programming (Lập trình thủ tục, Lập trình hướng đối tượng), Generic programming |
---|---|
Thiết kế bởi | John Backus |
Nhà phát triển | John Backus & IBM |
Xuất hiện lần đầu | 1957 |
Phiên bản ổn định | Fortran 2008 (ISO/IEC 1539-1:2010)
/ 2010 |
Kiểm tra kiểu | Kiểu mạnh và kiểu yếu, Type system, Manifest typing |
Phần mở rộng tên tập tin | .f , .for , .f90 , .f95 |
Trang mạng | fortran-lang |
Các bản triển khai lớn | |
Absoft Fortran Compilers, Cray, Gfortran, G95, IBM, Intel Fortran Compiler, Hitachi, Lahey/Fujitsu, Numerical Algorithms Group, Watcom C/C++ compiler, PathScale, The Portland Group, Silverfrost FTN95, Oracle Solaris Studio, Visual Fortran, others | |
Ảnh hưởng từ | |
Speedcoding | |
Ảnh hưởng tới | |
ALGOL 58, BASIC, C (ngôn ngữ lập trình), PL/I, PACT (compiler), MUMPS, Ratfor |
Fortran được phát triển ban đầu như là một ngôn ngữ thủ tục. Tuy nhiên các phiên bản mới của Fortran (từ Fortran 90) đã có các tính năng hỗ trợ lập trình hướng đối tượng.
Một số phiên bản Fortran tiêu biểu:
Các phiên bản cũ hơn cho đến Fortran 77 có sử dụng định dạng theo cột (fixed column) theo quy định:
Các phiên bản mới hơn (từ Fortran 90 trở đi) cho phép dùng định dạng tự do (free-form), không có ràng buộc về vị trí các cột trong chương trình. Dưới đây sẽ trình bày một số ví dụ cú pháp theo định dạng tự do này.
Dạng của lệnh gán tương tự như ngôn ngữ lập trình BASIC:
! Tên_biến = Giá_trị
A = 5
LoiChao = "Hello"
Các chương trình con được gọi bằng lệnh CALL
:
! CALL tenCTC tham_so1, tham_so2,...
IF T > 1.0 THEN
W = 23.7 * T
ELSE
W = 23.7 * (T ** 0.75)
END IF
DO I = 1, N
B(I) = 2.8 * (I - 0.3)
END DO
Chương trình "Hello world" có thể chạy được sau khi dịch bằng bất cứ trình dịch nào kể từ Fortran 90 trở đi.
program helloworld
print*,"Hello world"
end program helloworld
Chương trình này, tính diện tích của hình trụ, chạy khi được dịch bởi bất cứ trình dịch nào kể từ Fortran 90 trở đi. Các chữ đứng sau dấu !
trên cùng dòng sẽ không được dịch, và coi như chú thích của người viết chương trình, để giúp người đọc dễ hiểu hơn.
program HinhTru
! Tinh dien tich Hinh tru.
!
! Khai bao bien.
implicit none ! Yeu cau moi bien can duoc khai bao -- danh cho Fortran 90.
integer:: Loi
real:: BanKinh,ChieuCao,DienTich
real, parameter:: Pi = 3.14159
do
! Nhac nguoi dung nhap Ban kinh va Chieu cao.
write (*,*) "Nhap Ban kinh va Chieu cao, nhan 't' de thoat."
read (*,*,iostat=Loi) BanKinh,ChieuCao
!
! Neu khong nhap duoc, thoat.
if (Loi /= 0) stop "thoat"
!
! Tinh dien tich. Ky hieu ** nghia la "luy thua".
DienTich = 2*Pi*(BanKinh**2 + BanKinh*ChieuCao)
!
! Viet (BanKinh, ChieuCao) va (DienTich) ra man hinh.
write (*,"(1x,'BanKinh=',f6.2,5x,'ChieuCao=',f6.2,5x,'DienTich=',f6.2)") BanKinh,ChieuCao,DienTich
end do
end program HinhTru
Chú ý: câu lệnh
write (*,"(1x,'BanKinh=',f6.2,5x,'ChieuCao=',f6.2,5x,'DienTich=',f6.2)") BanKinh,ChieuCao,DienTich
có sử dụng khai báo định dạng trong Fortran. Có thể giải thích sơ lược như sau:
1x
nghĩa là một ký tự trống. Số ký tự trống cần in ra đi trước chữx
.f6.2
tương ứng với số thực có 6 chữ số, trong đó 2 chữ số trong phần thập phân.Kiểu định dạng chuỗi này của riêng Fortran, nó rất khác so với chuẩn định dạng printf
của ngôn ngữ lập trình C vốn được sử dụng rộng rãi.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.