From Wikipedia, the free encyclopedia
Гадел Вахитов, Гадел Галәветдин улы Вахитов (1928 елның 31 декабре, ССРБ, РСФСР, БАССР, Стәрлетамак — 2014 елның 10 августы, РФ, Мәскәү ) — галим, ССРБ шәрәфле нефтьчесе (1978), РФ ягулык-энергетика комплексының шәрәфле хезмәткәре (1996), ССРБ атказанган уйлап табучысы (1980), техник фәннәр докторы (1965), профессор (1967), ТАССР атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1965). Казакъ ССР Дәүләт премиясе лауреаты (1984). РФ табигый фәннәр академиясенең (рус. РАЕН) хакыйкый әгъзасы (1997), ТР ФА шәрәфле әгъзасы (1999). Нефть фәнен — гыйльми хезмәтләре, нефть чыгару эшен эффектив инженерлык табышлары белән баеткан галим.
Гадел Вахитов | |
---|---|
![]() | |
Туган телдә исем | Гадел Галәветдин улы Вахитов |
Туган | 31 декабрь 1928 ССРБ, РСФСР, БАССР, Стәрлетамак |
Үлгән | 10 август 2014 (85 яшь) РФ, Мәскәү |
Милләт | татар |
Ватандашлыгы | ![]() ![]() |
Әлма-матер | Уфа дәүләт нефть-техника университеты |
Һөнәре | галим |
Бүләк һәм премияләре | ![]() ![]() |
Гыйльми дәрәҗә: | техник фәннәр докторы[d] |
![]() |
1928 елның 31 декабрендә Стәрлетамакта туган. Уфа нефть институтын бик яхшы билгеләргә тәмамлаган (1951). Хезмәт юлын БАССР «Ишембайнефть» НГДУ Кинҗәбулат промыселында 3нче ранглы тау инженеры буларак башлап җибәрә.
1953—1956 елларда Мәскәүдә БФТИнефть (рус. ВНИИнефть) аспиранты һәм фәнни хезмәткәре. Фәнни җитәкчесе — профессор Николай Семён улы Пискунов.
1956—1971 елларда Татнефть ФТПИ (Бөгелмә) җитәкчесе.
1971—1986 елларда БФТИнефть (Мәскәү) — Миннефтепромның нефть һәм газ ятмаларын үзләштерү өлкәсендәге әйдәп баручы институты директоры.
1986—1990 елларда «Нефть чыгышы» тармакара фәнни-техник комплексының генераль директор урынбасары.
1990—1995 елларда Вьетнам Социалистик Республикасының БФТИморнефтегаз институтында «Вьетсовпетро» уртак совет-вьетнам предприятиясендә (Вунгтау, Вьетнам) фәнни эш буенча директор урынбасары.
1995—2003 елларда «Лукойл» НК ААҖ нефть ятмаларын үзләштерү һәм аларның нефть чыгышын арттыру буенча «Фәнни-инженер үзәк» ҖЧҖ бүлек мөдире, генераль директорның киңәшчесе[1]. Мәскәүдә БФТИнефть институтында укыта.
Фәнни тикшеренүләре нефть һәм газ сәнәгатенең иң актуаль мәсьәләләрен колачлый, алар Идел-Урал буе, Көнбатыш Себер һәм Казакъстан нефть һәм газ ятмаларын үзләштерү белән бәйле. 1956—1970 елларда, 15 ел зур Ромашкино ятмаларын үзләштерү мәсьәләләрен чишүдә катнаша. Ул тәкъдим иткән технологияләр Хасси-Мессауд (Алжир), Төньяк Румейла һәм Көнбатыш Курна (Гыйрак), Ак Юлбарыс (Вьетнам) промыселларында файдаланыла. Г. Г. Вахитов беренче булып чикле аермалар методының үзенчәлекле нефть ятмаларын катламнарның тигезсезлеген һәм фильтрация агымнарының үзенчәлекләрен истә тотып үзләштерү мәсьәләләренең киң даирәсенә караган систематик һәм тулы тасвирламасын бирә, әлеге тавирлама 1940—1950 елларда кулланышта булган электр модельләштерүе урынына килгән заманча компьютер модельләштерүе нигезен тәшкил итә. Галим, продуктив катламнарның тигез ятмавын истә тотып, нефть ятмаларын сайлап алып үзләштерү системасын тәкъдим итә.
1970-елларда Көнбатыш Себердә Самотлор нефть һәм газ ятмасын үзләштерү буенча комплекслы проектны эшләүдә катнаша. «Баскычлы-термаль сулау» идеяләре беренче тапкыр Казакъстанда Үзән ятмасында гамәлгә ашырыла һәм зур икътисади нәтиҗә бирә. 1985—1990 елларда Татарстанның табигый битум ресурсларын комплекслы үзләштерү буенча теоретик эзләнү һәм тәҗрибәләр, гамәли сәнәгать эшләрен оештыруда катнаша. Аның инициативасы белән табигый битумнарны табу һәм комплекслы файдалану темасына караган барлык тикшеренүләрне җитәкләгән, «Нефть чыгышы» ТФТКы составына кергән «Татнефтебитум» ОЭНГДУсы оештырыла. Соңрак әлеге идарәдә генераль директор урынбасары булып үзе эшли.
300 дән артык фәнни мәкалә, 15 монография, авторлык таныклыклары һәм патентлар белән беркетелгән сиксән ачыш авторы. Аның җитәкчелегендә 40 кеше кандидатлык һәм докторлык диссертациясе яклаган.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.