From Wikipedia, the free encyclopedia
Күп кешеләр тарафыннан икенчел тел буларак өйрәнелгән һәм дөньядагы халыкара мөнәсәбәтләрдә кулланылган табигый телне халыкара тел дип атыйлар. Халыкара тел аны беренчел тел яки икенчел тел буларак кулланучылар саны белән генә түгел, шулай да аның географик таралышы, халыкара оешмаларда һәм дипломатик мөнәсәбәтләрдә кулланышы белән билгеләнә.[1][2].
Халыкара тел | |
![]() | |
Әсәр яки аның атамасы теле | инглиз теле, француз теле, алман теле, рус теле һәм испан теле |
---|---|
Кайда өйрәнелә | интерлингвистика[d] |
Кайбер чыганаклар билгеләгәнчә, бер телнең халыкара тел дәрәҗәсендә яшәвен дәвам итүе өчен түбәндәге сыйфатлар зарур:
Төгәл мәгънәдә халыкара телләр булып астагылар санала ала:[1][3][4]
Башка чыганакларга карата түбәндәге телләрне дә "халыкара телләр" дип билгелиләр, ләкин кискенрәк карашлы чыганаклар аларны "супер-региональ телләр" дип билгели:[2]
Тел | Туган тел[5] | Тулаем сөйләшүчеләр | Рәсми статус | Рәсми статус харитасы |
---|---|---|---|---|
Мандарин (кытай теле диалекты) | 845 M | 1345 M[11] | Кытай мохите | ![]() |
Хинди телләре (Стандарт Хинди, Урду, Бихари, Раҗастани, һ.б.) | 460 M | 650 M[12] | Индия суб-кыйтгасы | ![]() |
Гарәпчә | 221 M | 450 M | Гарәп дөньясы | |
Португалча | 178 M | 220 M[13] | Португал мохите | ![]() |
Урысча | 144 M | 300 M | Рус мохите | ![]() |
Алманча | 90 M | 200 M | Алман мохите | ![]() |
៛
карагыз Лингва франка
Де-факто халыкара телләр дип саналыр өчен кайбер критерийларга тиң булмаган башка супра-региональ телләр:
Тел | Туган тел[5] | Тулаем сөйләшүчеләр | Рәсми статус | Рәсми статус харитасы |
---|---|---|---|---|
Малайяча һәм индонезийча | 60 M | 176 M - 250 M | Малай архипелагы | |
Фарсыча | 70 M | 144 M | Бөек Иран | ![]() |
Суахили | 5 - 10 M | 100 M[14] | Көнчыгыш Африка | ![]() |
Тамильча | 68 M | 77 M | Һиндстан, Шри-Ланка, Сингапур | |
Итальянча | 60 M | 70 M | Италия | ![]() |
Голландча һәм Африкаанас | 28 M | 46 M | Голланд мохиты | ![]() |
Тарихи халыкара телләр арасына шумер теле, аккад теле, иске арамей теле, грек теленең койнесы, латин теле, гарәп теле, cанскрит, кытайча, испанча, французча, урысча һәм инглизчә керәләр.[1]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.