Угандада дин From Wikipedia, the free encyclopedia
Угандада ислам (ингл. Islam in Uganda, суах. Uislamu nchini Uganda, гарәп. الإسلام في أوغندا) ― азчылык дине. 2013 елгы халык санын алу мәгълүматлары буенча, Угандада ислам динен халыкның (42,7 млн кеше, 2018 елга) 13,7 % ы тоткан[1]. Пью тикшеренү үзәге 2014 елда исәпләп чыгарганча[2], угандалыларның 11,5 % ы – мөселманнар. Аларның зур күпчелеге сөнниләр, аз санлы шигыйлар (7 %), әхмәдияләр (4 %) бар[3]). 2009 ел өчен бастырылган хисап нигезендә, Уганданың көнчыгышында Иганга округында мөселманнарның иң югары проценты исәпкә алынган[4].
Уганда ― Ислам хезмәттәшлеге оешмасы әгъзасы.
Ислам дине Угандага төньяктан (Мисырдан һәм Госман империясеннән) һәм Көнчыгыш Африка яр буе сәүдәсенең эчке элемтәләре аша XIX гасыр урталарында килә. Мөселман суахили һәм Занзибарның гарәп сәүдәгәрләре 1840-еллардан башлап, утлы корал, дары, тоз һәм тукымалар (алмашка фил сөяге һәм коллар) белән сәүдә итү өчен Угандада (Буганда) төпләнеп кала башлый. 1844 елны беренче мөселман гарәп сәүдәгәре Әхмәд бин Ибраһим Буганда короле сараена килеп җиткән[5]. Шулар йогынтысында 1856―1884 елда Уганда солтаны (кабака) булган Мутес I (1837—1884) 1871 елда ислам кабул иткән [6].
Дине буенча мөселман Иди Әмин түнтәрелеш ясап, хакимияткә килгәч, аңа карата лояль булган мөселман кавемнәрен һәм Судан белән чиктә яшәүче башка мөселманнарны, шулай ук Суданнан күчеп килүчеләрне армиягә гаскәриләр итеп ала башлый [7]. 1972 елда йөз мең һиндстанлының илдән куылуы Уганданың мөселман халкын шактый киметкән. Иди Әмин чорында мөселман җәмгыяте Ливиядән һәм Согуд Гарәбстаныннан акчалата ярдәм алган.
1979 елда Иди Әмин бәреп төшерелгәч, аның яклы мөселманнар эзәрлекләүгә дучар булган. 1979 елда президент итеп билгеләнгән Юсуф Луле шулай ук мөселман булган.
Угандада Элгон тауларыннан ерак түгел Мбале шәһәрендә Ислам университеты урнашкан.
Ураза бәйрәме, Корбан бәйрәме илнең милли бәйрәмнәре исемлегенә кергән.
2002 елгы җанисәп мөселманнарның ил халкының 12,1 % ын тәшкил итүен күрсәткән [1].
Юмбе округы – мөселман күпчелеге булган бердәнбер өлкә (76 %). Мөселманнар Мюга (36 %) һәм Иганга (34 %) округларында шактый азчылыкны тәшкил итә.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.