Loading AI tools
Güney Azerbaycan'da bir Türk şehri Vikipedi'den, özgür ansiklopediden
Urmiye veya Urumiye (Azerice: اورمو, Urmu, اورمیه, Urumiyə; Farsça: ارومیه, Kürtçe: Ûrmiye, Orumieh, Süryanice: ܐܘܪܡܝܐ, Wurmê; Eski adı: رضائیه, Rızaiye), İran'ın Batı Azerbaycan Eyaleti'nin yönetim merkezi olan şehir.
Urmiye ارومیه Orumiye رضائیه Rızaiye | |
---|---|
Eyalet Merkezi | |
Ülke | ![]() |
Eyalet | Batı Azerbaycan Eyaleti |
Şehristan | Urmiye şehristanı |
Bahş | Urmiye merkezî bahşı |
İdare | |
• Belediye başkanı | Mehmet Hazretpur |
Rakım | 1.324 m |
Nüfus (2012)İran'ın 10. büyük şehri | |
• Toplam | 1.265.721 |
• Yoğunluk | oto/km² |
Zaman dilimi | UTC+03.30 (IRST) |
• Yaz (YSU) | UTC+04.30 (IRST) |
Resmî site www.urmia.ir |
Şehir, bağlı olduğu eyaletin orta kısmında, Urmiye Gölü ile Türkiye sınırı arasında karayoluyla Türkiye sınırına 50 km. uzaklıkta kendi adıyla anılan ovada kuruludur.
![]() ![]() | |||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Aylar | Oca | Şub | Mar | Nis | May | Haz | Tem | Ağu | Eyl | Eki | Kas | Ara | Yıl |
En yüksek sıcaklık (°C) | 16,4 | 18 | 26 | 26 | 30,6 | 36 | 38 | 38 | 35 | 30 | 22 | 17 | 38 |
Ortalama en yüksek sıcaklık (°C) | 2,6 | 4,8 | 10,4 | 16,8 | 22,2 | 27,5 | 31,2 | 31,0 | 27,1 | 20,1 | 12,2 | 5,7 | 17,6 |
Ortalama sıcaklık (°C) | −3,3 | −1,5 | 4,5 | 10,5 | 15,5 | 20,2 | 23,8 | 23,1 | 19,0 | 12,5 | 6,1 | 0,4 | 10,9 |
Ortalama en düşük sıcaklık (°C) | −6,1 | −4,8 | −0,1 | 5,2 | 9,1 | 12,9 | 16,6 | 15,9 | 11,5 | 6,6 | 1,4 | −3,2 | 5,4 |
En düşük sıcaklık (°C) | −22,8 | −22 | −19 | −12 | −1,6 | 4 | 10 | 8 | 3,4 | −5 | −13,4 | −20 | −22,8 |
Ortalama yağış (mm) | 30,2 | 33,2 | 52,3 | 62,2 | 45,6 | 14,2 | 5,5 | 2,1 | 4,4 | 21,8 | 40,0 | 29,7 | 341,2 |
Kaynak: Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi[1] |
Urmiye, kadim bir şehirdir. Pek çok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Öneminden dolayı çevresindeki medeniyetler ve milletler tarafından da tanınan her dilde farklı bir şekilde anılan bir şehirdi. Şehre Suriyeliler ve Araplar 'Urmiya', Ermeniler 'Ormi', Persler 'Urumi', Türkler 'Urumiye' demişlerdir. Kelimenin kaynağı tam olarak bilinmemektedir ama Süryanice 'su beşiği' anlamına gelen 'ur-mia' 'dan geldiği tahmin edilmektedir. Asuri kaynaklarında Urmiye Gölü çevresindeki Manna Devleti kayıtlarında 'Urmeyate' adında bir yer belirtilir. Fakat bu ismin şehrin adının kaynağı olması mümkün görülmemektedir çünkü eski Fars kaynaklarında bu isme hiç rastlanmaz.
Şehir 1756 yılında Kaçar beyi Muhammed Hasan Han Kaçar tarafından alındı. Onun ölümünden sonra, şehir Afşar beyi Feth Ali Han Afşar tarafından ele geçirilse de Kerim Han Zend tarafından yedi aylık bir kuşatma ile 1759'da Zend Hanedanı'nın hakimiyetine girdi. Zand hanedanı'nın ortadan kalkmasından sonra, Urmiye Afşarları tekrar ayaklansa da başarılı olamadılar.
1828 yılında Urmiye, Rus-İran savaşı sırasında aylarca Rus kuvvetleri tarafından işgal edildi. Valinin yokluğunda şehir, Nacaf-Kulu Han Afşar tarafından idare edilmiştir. Kent yakınlarında, 9 Ocak 2011 tarihinde Iran Air'e ait iç hat seferi yapan bir yolcu uçağı düşmüş, 72 kişi ölmüştür.[2]
Ülkenin en büyük onuncu şehri olan Urmiye'nin nüfusu 2012 yılı verilerine göre 1.265.721 kişidir.[kaynak belirtilmeli] Urmiye nüfusunun tahmini %90'ını Azeriler[3]) geri kalan kısmını ise Kürtler, Süryaniler ve Ermeniler oluşturmaktadır.[4]