Loading AI tools
Arnavut asker Vikipedi'den, özgür ansiklopediden
Ali Paşa Şabanagay (1828-5 Mart 1888, Sırpça: Али-паша Шабанагић Ali-paša Šabanagić; Türkçe: Gusinyeli Ali Paşa; Arnavutça: Ali Pashë Gucia),[1][2] bir Arnavut askeri komutanı ve Prizren İttifakı'nın liderlerinden biriydi.[3] Bugün Platon ve Gusinye olarak bilinen Doğu Karadağ'ın civarında bir bölgeyi Osmanlı kaymakamı olarak yönetti. Novšiće Savaşında Karadağ Prensliğine karşı Prizren İttifakı'nda savaşan gayri nizami Arnavut kuvvetlerin lideriydi .
Ali Paşa Şabanagay | |
---|---|
![]() Ali Paşa (oturanlarda soldan birinci) ile Prizren İttifakı'nın diğer üyeleri (1888 öncesi) | |
Lakabı | Gusinyeli Ali Paşa |
Doğum | Ali Hasan Şabanagay 1828 Gusinye, Osmanlı İmparatorluğu |
Ölüm | 5 Mart 1888 Peć, Osmanlı İmparatorluğu (bugünkü İpek, Kosova) |
Defin yeri | İpek, Kosova |
Bağlılığı | Osmanlı İmparatorluğu Prizren İttifakı (1878-1881) |
Hizmet yılları | 1845-1888 |
Rütbesi |
|
Çatışma/savaşları | Novšiće Muharebesi Yakova saldırısı |
Ali 1828 yılında Gusinye'de toprak sahibi Hasan Bey Şabanagay'ın oğlu olarak doğdu.[4] Peć'de (bugünkü İpek, Kosova) Medrese'yi bitirdi. Medresedeki derslerini Türkçe dilinde okudu ve bitirdikten sonra İstanbul'da askeri okul'da okudu. 1845'te Gusinye'nin kaymakamı olarak atandı ve bu pozisyonda babasının yerini aldı.[4][5][6] 1860'larda, kuzey Arnavut Müslüman kabilelerinin Tanzimat reformlarına karşı ayaklanmasını destekledi.[4]
Berlin Kongresi Müslüman nüfusun yoğun olduğu Plav ve Gusinye kasabalarını Karadağ'a devrettikden sonra 1878'de Osmanlıların desteğiyle Prizren İttifakı kuruldu. Ali Paşa'nın arazileri devredilen topraklara dahildi. Toprak kayıplarına karşı direnmek amacıyla Ali Paşa yerel Arnavut liderlerin bir araya gelmesini sağladı ve bölgedeki Arnavutları seferber hale getirdi.[1] Prizren İttifakı'nın kurucuları ve Plav ve Gusinye bölgelerin askeri komutanlarından biri oldu.[1][7] 10.000-20.000 Arnavut'u seferber hale getirmiş olan Ali Paşa gayri nizami Arnavut kuvvetlerin komutanlarından biriydi. Novšiće Muharebesinde Karadağ Prensliğine karşı savaşan Arnavutluk Prizren İttifakın lideriydi.[8] Novšiće Muharebesi'nde Karadağlıları yenmeden önce[1][9] kuvvetlerini Osmanlı İmparatorluğu'na karşı da kullandı. Mehmed Ali Paşa'ya yapılan saldırının ilk aşamalarında Yakova'dan Osmanlı-Karadağ sınırına giden yolları kapatan kuvvetlerin komutanıydı.
Prizren İttifakı'nın gayri nizami kuvvetleri 1881'de Osmanlılar tarafından ezildikten sonra Gusinyeli Ali Paşa tutuklandı,[10] ama Sultan genel af verdikten sonra serbest bırakıldı. Ali Paşa'nın birinci önceliği Karadağlıların Plav ve Gusinye'yi ele geçirmesini engellemekti. Osmanlı yönetimine itiraz etmediği için savaş sonrası Ali Paşa İpek Sancağında mutasarrıf oldu.[11] Osmanlı devleti ayrıca Gusinye'yi Karadağlılara karşı savunması için ormanlık alan verdi. Daha sonra Ali Paşa bölgedeki bazı Arnavut gençleri Sultan II. Abdulhamid'in hizmetine verdi.[11] 1881 yılında İstanbul ziyareti sırasında beylerbeyi rütbesine yükseltildi.[12]
Ali Paşa'ya 29 Kasım 1887'de[13][14] Rugova Kanyonu'nda Arnavut milliyetçisi Hacı Zeka tarafından düzenlenen bir suikast girişiminden kurtuldu ancak 5 Mart 1888'de Adem Guska tarafından düzenlenen suikatte öldü.[4][15]
Gusinyeli Ali Paşa'nın efsanesi, Gjergj Fişta tarafından yazılan Arnavut epik şiiri Lahuta e Malcís'de (İngilizce: Highland Lute) bulunmaktadır. 8. kantonun ana figürü ve 9. kantonun önemli figürlerinden biridir.[1][16]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.