Džemal Bijedić (Kiril: Џемал Биједић, Boşnakça telaffuzu: [bijěːdit͡ɕ]; 12 Nisan 1917 - 18 Ocak 1977), Temmuz 1971'den Ocak 1977'deki bir uçak kazasındaki ölümüne kadar Yugoslavya Başbakanı olarak görev yapan Bosnalı ve Yugoslav bir politikacıydı. Ayrıca Temmuz'dan Aralık 1971'e kadar İçişleri Bakanı olarak görev yaptı. Bijedić aynı zamanda 1967'den 1971'e kadar SR Bosna-Hersek Halk Meclisi Başkanıydı. Mostar'da adını taşıyan üniversite bulunmaktadır.
![Thumb](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/76/Visit_of_D%C5%BEemal_Bijedi%C4%87%2C_Yougoslav_Prime_Minister%2C_to_the_CEC_%28cropped%29.jpg/220px-Visit_of_D%C5%BEemal_Bijedi%C4%87%2C_Yougoslav_Prime_Minister%2C_to_the_CEC_%28cropped%29.jpg)
12 Nisan 1917'de Mostar, Bosna-Hersek'te (o zamanlar Avusturya-Macaristan'ın bir parçası ), 1915'te Gacko'dan Mostar'a taşınan önde gelen Boşnak tüccar ailesinden Bajramaga Bijedić'ten Adem ve Zarifa'nın çocuğu olarak dünyaya geldi.[1] babası Adem 1919'da İspanyol gribinden öldüğünde henüz bir yaşındaydı; 1920'lerde ailenin bakımını annesi Zafira ve amcası Bećir üstlendi.[2]
Bijedić, ilk ve orta öğrenimini Mostar'da bitirdi. Yüksek eğitimini, Belgrad Üniversitesi, Hukuk Fakültesi'nde tamamladı ve 1939'da Yugoslavya Komünist Partisi'ne katıldı. Ekim 1939'da, sadece iki ay sonra SKOJ (Yugoslavya Sosyalist Gençlik Ligi)'a ve Komünistler Birliğinin Mostar şubesine üye oldu. Siyasi sempatileri nedeniyle Mostar'da üç kez gözaltına alındı.[3]
II. Dünya Savaşı'nı NOB'un aktif bir üyesi olarak anti-faşist hareket içinde geçirmiştir.[4]
Yugoslavya'nın kurtuluşundan sonra Bijedić, Bosna-Hersek Sosyalist Cumhuriyeti hükümetinde İçişleri Bakan Yardımcılığı da dahil olmak üzere birçok siyasi görev üstlendi.[3] Müslümanların Yugoslav kurucu bir ulus olarak onaylanmasında kilit bir rol oynadı.[5]
Bijedić'in liderliğinde, Aluminijum Kombinat gibi ağır sanayinin kurulması ve Saraybosna-Ploče demiryolunun modernizasyonuyla Hersek ekonomisinde önemli ilerleme kaydedildi.[3]
Bijedić, 1967'den Temmuz 1971'e kadar SR Bosna-Hersek Halk Meclisi Başkanı olarak görev yaptı.[6][7]
Görev süresi boyunca Bijedic, aralarında dünyanın en büyük güçleri olan Amerika Birleşik Devletleri, Sovyetler Birliği ve Çin'in de bulunduğu çok sayıda ülkeyi ziyaret etti. Özellikle bağlantısız ülkeler ve Yakın ve Orta Doğu ülkeleriyle temaslarda aktifti.[8]
30 Temmuz 1971'den 18 Ocak 1977'deki ölümüne kadar SFR Yugoslavya Federal Yürütme Konseyi Başkanı olarak görevde kalmıştır.[9]
18 Ocak 1977'de Bijedić, eşi Razija ve diğer altı kişi, Learjet 25'lerinin Bosna-Hersek'in Kreševo yakınlarındaki Inač dağına düşmesi sonucu öldü. Uçak, Belgrad'daki Batajnica Hava Üssü'nden havalanmış ve Saraybosna'ya doğru giderken, görünüşe göre kötü hava koşulları nedeniyle düştü. Komplo teorisyenleri kazanın bir kaza olmadığını, daha ziyade rakiplerinin kötü oyununun sonucu olduğunu öne sürdüler,[10] çünkü kendisi yaşlı ve hasta Tito'nun potansiyel halefi olarak görülüyordu.[3] Bu kazada eşi Razija da kendisiyle birlikte hayatını kaybetmiş, ancak arkalarında iki oğlu ve bir kızı hayatta kalmıştır.[11]
Mostar'daki üniversitenin adı onun onuruna Džemal Bijedić Üniversitesi olarak değiştirildi. Doğduğu ev de müzeye dönüştürüldü. 2016 yılında Mostar'da Bijedić ile ilgili bir sergi düzenlenmştir.[4]
Wikiwand in your browser!
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.