Хатти ҷовия
From Wikipedia, the free encyclopedia
From Wikipedia, the free encyclopedia
Ҷавӣ (Алифбои Ҷовӣ, Ҳуруфи Ҷавия(ҳ), Алфибои Ҷовия(ҳ))алифбои тағирёфтаи арабист, ки барои навиштани забони малайзиявӣ истифода мешавад. Ин яке аз ду системаҳои расмии хаттии Бруней, ки ба таври маҳдуд дар Малайзия, Филиппин, Индонезия ва Сингапур, асосан бо мақсадҳои динӣ истифода мешавад, мебошад. То соли 2003, бузургтарин рӯзномаи "Утусан Мелайю"- Малайзия тавассути ҳуруфи ҷовия чоп мешуд.
Алифбои ҷавия чандин асрҳо дар Нусантара (олами малайӣ) вуҷуд дошт. Рушди он бо пазириши ислом робита дошт. Алифбо асосан аз ҳарфҳои арабӣ ва баъзе аломатҳои иловагии марбут ба ҷавия иборат аст. Ба 29 ҳарфи арабӣ шашто илова карда шудаанд: ca, ba, ga, nga, nya, va. Охирин ҳарфашроШӯрои забон ва адабиёт дар солҳои 90-ум ба муомилот баровардааст.[1].
Алифбои ҷавия яке аз аввалин системаҳои навишти малайӣ мебошад. Ҷавия аз давраи Пасай, дар давраи султонаҳои Малака, Ҷоҳор ва Ачех дар садаи XVII истифода мешавад. Исботи ин дар лавҳаҳои Теренгану (Бату Берсурат Теренгану) аз соли 1303 милодӣ (702 тибқи тақвими ислом ) пайдо шудааст, дар ҳоле ки истифодаи аввали алифбои лотинӣ танҳо дар охири садаи XIX пайдо мешавад.
Ҳарф | Ҷудогона | Дар оғози калима | Дар миёни дигар ҳарфҳо | Дар охири калима | Ном |
---|---|---|---|---|---|
ا | ﺍ | ﺎ | alif | ||
ب | ﺏ | ﺑ | ﺒ | ﺐ | ba |
ت | ﺕ | ﺗ | ﺘ | ﺖ | ta |
ة | ة | ـة | ta marbutah | ||
ث | ﺙ | ﺛ | ﺜ | ﺚ | sa (tha) |
ج | ﺝ | ﺟ | ﺠ | ﺞ | jim |
چ | ﭺ | ﭼ | ﭽ | ﭻ | ca |
ح | ﺡ | ﺣ | ﺤ | ﺢ | ha |
خ | ﺥ | ﺧ | ﺨ | ﺦ | kha (khO) |
د | ﺩ | ﺪ | dal | ||
ذ | ﺫ | ﺬ | zal | ||
ر | ﺭ | ﺮ | ra (rO) | ||
ز | ﺯ | ﺰ | zai | ||
س | ﺱ | ﺳ | ﺴ | ﺲ | sin |
ش | ﺵ | ﺷ | ﺸ | ﺶ | syin |
ص | ﺹ | ﺻ | ﺼ | ﺺ | sad (sOd) |
ض | ﺽ | ﺿ | ﻀ | ﺾ | dad (dOd) |
ط | ﻁ | ﻃ | ﻄ | ﻂ | ta (tO) |
ظ | ﻅ | ﻇ | ﻈ | ﻆ | za (zO) |
ع | ﻉ | ﻋ | ﻌ | ﻊ | ain |
غ | ﻍ | ﻏ | ﻐ | ﻎ | ghain |
ڠ | ڠ | ڠـ | ـڠـ | ـڠ | nga |
ف | ﻑ | ﻓ | ﻔ | ﻒ | fa |
ڤ | ﭪ | ﭬ | ﭭ | ﭫ | pa |
ق | ﻕ | ﻗ | ﻘ | ﻖ | qaf |
ک | ک | کـ | ـکـ | ـک | kaf |
ݢ | ݢ | ݢـ | ـݢـ | ـݢ | ga |
ل | ﻝ | ﻟ | ﻠ | ﻞ | lam |
م | ﻡ | ﻣ | ﻤ | ﻢ | mim |
ن | ﻥ | ﻧ | ﻨ | ﻦ | nun |
و | ﻭ | ﻮ | wau | ||
ۏ | ۏ | ـۏ | va | ||
ه | ﻩ | ﻫ | ﻬ | ﻪ | ha |
ء | ء | ء | hamzah | ||
ي | ﻱ | ﻳ | ﻴ | ﻲ | ya |
ی | ی | ﻰ | ye | ||
ڽ | ڽ | پـ | ـپـ | ـڽ | nya |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.