From Wikipedia, the free encyclopedia
Дудмони Паҳлавӣ (форсӣ: دودمان پهلوی) — охирин сулолаи подшоҳӣ (1304 то 1357 хуршедӣ, 1926 то 1979 милодӣ) пас аз вайроншавии сулолаи Қоҷор ҳукмронии Эрон аст. Охири ин сулола ба Инқилоби Эрон, ки пас аз ду 2500 солӣ шоҳӣ фурӯ рафт ва Ҷумҳурии Исломӣ гардид, рост меояд. Поягузори ин сулола Ризо Шоҳ буд, ки писараш Муҳаммад Реза Паҳлавонӣ ӯро пас аз он, ки баъд аз ишғол кардани Эрон дар Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ, ронда шуд, иваз кард. Ин ду кас танҳо подшоҳони ин сулола дар Эрон буданд, ки тӯли панҷоҳ сол дар Эрон ҳукмронӣ мекарданд.
форсӣ: کشور شاهنشاهی ایران | |
Парчам | Coat of arms |
![]() | ![]() |
Таърихи таъсис | 12 декабр 1925 |
---|---|
Аҳолӣ | Iranian, Iranien ва إيراني |
Бунёнгузор | Ризо Шоҳ[d] |
Забони расмӣ | форсӣ |
Гимн | Imperial Anthem of Iran[d] |
Қитъа | Осиё |
Кишвар | |
Пойтахт | Теҳрон |
Навъи ҳукумат | подшоҳӣ ва тамомиятхоҳӣ |
Пули миллӣ | Риоли Эрон |
Иваз шуд ба | Эрон |
Ба ҷои | Қоҷориён |
Таърихи фурӯпошӣ | 1 апрел 1979 |
![]() | |
![]() |
Ризохон Мирпанҷ бо нооримоҳои 3-юми исфанди 1299 ба қудрат расид ва вазири ҷанг шуд, ва Саъйид Зиё нахуствазир (сарвазир), се моҳ баъд Саъйид Зиё барканор шуд ва дар ҷояш Аҳмади Қивом нахуствазир шуд. Ризохон бошад вазири ҷанг боқӣ монд. Баъдан Ризохон ба мақоми Раисал Вазройӣ расид. Ризошоҳи Паҳлавӣ шоҳаншоҳи Ирон аз соли 1926 то 1940, ва бунёдгузори сулолаи Паҳлавиён шуд.
Муҳаммад Ризо Паҳлавӣ аз соли 1940 то 1979 шоҳаншоҳи Эрон буд. Муҳаммад Ризо қудрати конститутсионии монархияро бо табаддулоти рӯзи 19 август муттаҳид кард, дар натиҷаи инқилоби Эрон сарнагун шуд ва охирин раҳбари монархия дар Эрон ҳисобида мешавад.
Дар охири солҳои 80-ум, Муҳаммад Ризо Шао ба банақшагирии пешрафти кишвараш ва сӯи " инқилоби сафед ", бо такя ба афзоиши даромади нафт шурӯъ кард. Аксари нақшаҳо барои сохтани инфрасохтори Эрон анҷом шуда буданд, табақаи миёнаи нав тараққӣ ёфт ва дар тӯли камтар аз ду даҳсола Эрон номаълумтарин қудрати иқтисодӣ ва низомӣ дар Шарқи Наздик шуд, аммо пешрафти иҷтимоӣ ва иқтисодии он мухолифонро шадидтар кард.
Падари Ризо Шоҳ Мурод Алӣ Хон Султон ном дошт, ки дар ҷанг дар Ҳирот (Афғонистон) ширкат дошт ва мувофиқи китоби «Алашт, зодгоҳи олаҳазрат Ризо Шоҳи Кабир» ӯ дар ин ҷанг ба худ далерӣ ва ҷасорат додааст.[1]
Тибқи китоби «Алашт, зодгоҳи алоҳазрат Ризо Шоҳи Кабир» аз ҷониби Вазорати фарҳанг ва санъати Паҳлавии II, ки Ҳусанг Пуркарим нашр кардааст ва таҳти сарпарастии Маркази нашриёти таълимии нависандагон, ки дар Теҳрон ба муносибати санъат ва фарҳанг дар моҳи ноябр нашр шудааст;[1] Аҷдодони Ризо Шоҳ пеш аз Мурод Алӣ Хони Султон:
Дар саҳифаи 24 китоби «Алашт, зодгоҳи олаҳазрат Ризо Шоҳт Кабир» дар бораи сабаби олати пасванди «Паҳлавӣ» ба номи падарони Ризо Шоҳ Паҳлавӣ, бо ироа аз тасвири киштии маҳаллӣ дар Мазандаран шарҳ дода шудааст: Дар қадим касоннро паҳлавиён мегӯфтанд, ки шуҷоат ва рашодат доштанд ва дар киштӣ пирӯз мешуданд. Онҳое, ки ҳар сол дар мусобиқаи мубориза ғолиб омада буданд, қаҳрамон номида шуданд. Мозандарониён, аз ҷумла мардуми деҳаҳои Савадкӯҳ, ҳар сол дар як рӯзи муайян ҷамъ меомаданд ва сарбозони худро бо роҳандозии маросими киштисабқат интихоб менамоянд. Чунин маросим то ҳол дар Савадкуҳ баргузор мешавад.
Падари Ризо Шоҳ Ёвар Аббосалӣ Хон буд ва ҳамроҳ бо бародари калониаш раиси Савадкӯҳ буданд. Марги Алӣ Аббос Алӣ дар Теҳрон сурат гирифт ва он вақт Ризо Шоҳ чил рӯз буд.[1]
Ризо Шоҳ дар сафарномаи Мозандарон асолати хонаводагии худро аз Саводкӯҳи Мозандарон муаррифӣ мекунад. Ду дастнависи мансуб ба Ризо Шоҳ бар ҷое манда, кӣ ба сафарномаи Мозандарон ва сафарномаи Хӯзистон мавсум аст. Сафарномаи Мозандарон дар соли 1979 тавассути Маркази пажӯҳишу нашри фарҳанги сиёсии паҳлавӣ дар Теҳрон ба чоп расидааст.
Сол | Акс | Матни сарлавҳа | Солҳои ҳаёт | Ишғоли вазифа | Охири вазифа |
---|---|---|---|---|---|
Ризо Шоҳи Паҳлавӣ | ![]() | 16 марти 1878 — 26 июли 1944 | 15 декабри 1925 | 16 сентябри 1941 | |
Муҳаммад Ризо Паҳлавӣ | ![]() | писари Ризо Шоҳи Паҳлавт | 26 октябри 1919 — 27 июли 1980 | 16 сентябри 1941 | 27 июли 1980 |
Фаррӯхи Паҳлавӣ | ![]() | ҳамсари Муҳаммад Ризо Паҳлавӣ | 14 октябри 1938 | 27 июли 1980 | 27 июли 1981 |
Ризо Паҳлавӣ II | ![]() | писари Муҳаммад Ризо Паҳлавӣ | 31 октябри 1960 | 27 июли 1981 | амалеунанда |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.