Plućni surfaktant je lipidno-proteinska smeša, koja se sintetiše u pneumocitima tipa II, pluća fetusa, sa zadatkom da obloži zidove alveola, onemogućai njihov kolaps i spreči nastanak atelektaza. Kao posledica nedovoljne sinteze plućnog surfaktanta zbog nezrelosti enzimskih sistema ili njegove inaktivacije dejstvom proteolitičkih enzima plazme, odmah po rođenju novorođenčeta ili nedonoščeta može nastati akutno oboljenje pluća, poznato pod nazivom pedijatrijski akutni respiratorni distres sindom (AEDS) ili hijalumembranska bolest.[1]
ARDS nastao kao direktna posledica nesdostataka plućnog surfaktanta karakteriše se progresivnim kolapsom alveola, razvojem difuznih mikroatalektaza i kliničkom slikom respiratornog distresa različite težine. ARDS zbog nedostatka surfaktanta, svojstven je prevremeno rođenoj deci i spada u grupu vodećih činilaca morbiditeta i mortaliteta ranog neonatalnog perioda. Na osnovu navedenih činjenica može se zaključiti da je primena surfaktanta u pedijatrijskoj praksi jedno od najvećih uspeha u kliničkoj neonatologiji.
Plućni surfaktant je tečnost koja oblaže plućne alveole i na taj način smanjuje površinsku napetost
Površinska napetost surfaktanta u plućima menja se u zavisnosti od ukupne ovršine alveole koju oblaže
U aktu udisanja (inspiijuma) volumen alveole se povećava, a aktutu izdisaja (ekspirijuma) se smanjuje. Dopunski pritisak koji nastaje zbog napetosti na površini alveole veći je kod manjeg volumena alveole tako da bi se bez surfaktanta alveola skvrčala ili kolabila
Surfaktant smanjuje napetost površinske tečnosti koja se nalazi u alveoli što ograničava dopunski pritisak tokom izdisaja (ekspirijuma).
Pri izdisaju istevremeno se smanjuju i površinska napetost surfaktanta i radijus zakrivljenosti alveole, dok se tokom udaha povećava površinsku napetost u alveoli i na taj način usporava i smanjuje dopunski pritisak.
Prvi udisaj novorođenčeta zavisi o surfaktantu, koji je kod prerano rođene bebe (nedonoščeta) u nedostatku zbog nepotpuno razvijene produkcije surraktanta, što ima za posledicu nemogućnost uspostavljanja normalnog idanja i pojavu teških komplikacija disanja.[2]
Више информација Sastav surfaktanta, Vrste ...
Sastav surfaktanta
Vrste
%
Sastav
Fosfolipidi
85
Fosfatidilholin - kao DPPC (funkcionalniji dipalmitoilfosfatidilholin) i monosaturisani i nesaturisani fosfatidilholini
Fosfatidilglicerol
Ostali
Napomena: Sastav ovih fosflipida se menja u zavisnosti od gestacijske zrelosti.
Neutralni lipidi
5
Holesterol
Slobodne masne kiseline
Proteini
10
Proteini surfaktanata: PS-A, PS-B, PS-C i PS-D
Serumski proteini
Затвори
Metabolizam surfaktanta poćinje njegovom sintezom u endoplazmatskom retikulumu pneumocita tipa II
Surfaktant se nakon sinteze modifikacije u Goldžijevom aparatu, a potom skladišti u lamelarnim telima
Sekrecija surfaktana obavlja se egzocitozom i on tada dospeva u tečni sloj alveole
Potom se tubularni mijelin formira u jedan sloj molekula na granici vazduha i tekućeg sloja
Nakon razgradnje surfaktant se ponovo reciklira.
Више информација Proteini surfaktanta, Naziv ...
Proteini surfaktanta
Naziv
Karakteristike
Protein A i protein D surfaktanta
Pripadaju porodici kolektina i djelujući kao opsonini imaju ulogu urodjenom imunitetu u plućima
Sinteza ovih surfaktanata posebno je regulisana i ne zavisi od sekrecije lamelarnih tela
Protein B
Važan je za nastanak i odlaganje surfaktanta u ćelijama
Protein C
Ovaj protein zajedno sa proteinom B poboljšava apsorpciju i stabilizaciju fosfolipide u alveolama
SP-B i SP-C
Ovaj protein se nalaze u egzogenim surfaktantima animalnog porekla
Samo je protein C do sada uspešno dodat sintetskom surfaktantu.
Затвори
Zlatni standard u lečenju ARDS-a je primena surfaktanta, koja se zasniva na sledećim principima:[3]
Prirodni surfakant ima apsolutnu prednost nad polusintetskim i sintetskim preparatima
Primena surfaktanta sa manjim volumenima daje bolje rezultate
Surfaktant treba primeniti što ranije, i ne dozvoliti da se novorođenče iscrpi. U tom cilju sa ranom primenu prve doze surfaktanta treba početi kod svih neonatuse sa evidentnim znacima ARDS u razvoju kao i stalnom potrebom za povećanjem FiO2
Drugu i treću dozu treba dati ako postoji potreba za mehaničkom ventilacijom (MV) ili ako je nivo FiO2 > 0,5 na CPAP-u i PEEP ↑ 6 cm H2O.
Jedan od preparata iz grupe surfaktanata
Више информација Surfaktanti koji se koriste u terapiji, Naziv ...
Schurch, S.; Lee, Martin; Gehr, Peter; Qanbar, R; Schürch, S (1992). Pulmonary surfactant: Surface properties and function of alveolar and airway surfactant. Pure and Applied Chemistry . 64 (11): 209—20.Недостаје или је празан параметар |title= (помоћ).