monument kulturor në Shqipëri From Wikipedia, the free encyclopedia
Hamami (Banja) i Pazarit është një monument i trashëgimisë kulturore në rrethin e Elbasanit, në qarkun e Elbasanit, Shqipëri [1]. Ky monument është miratuar me numër "586 më 16.10.1948 " nga Instituti i Shkencave.[2] Është ndërtuar në qendër të qytetit ku ishte pazari dikur, nga i cili merr emrin.
Hamami i pazarit është ndërtuar nga gjysma e dytë e shek. XVI. Në dokumentat historike thuhet se në vitin 1606 në godinën e madhe të hamamit të Elbasanit , qiraja shkonte deri në 1300 akçe në vit, d.m.th. gati 5 akçe në ditë. Kjo banjë publike ka funksionuar deri në vitet 40 të shek. XX. Ajo ka qenë tek hamam, d.m.th. mund ta përdornin vetëm burrat. Një herë në javë, të enjteve, përdorej vetëm nga gratë.[3]
Hamami është pronë private e familjes Shabanaj. Ato e kanë blerë rreth vitit 1850. Shabanjt me origjinë ishin nga Dibra. I pari i këtij fisi pasi kreu 6 vjet shërbim ushtarak në Azinë e Vogël, në Arabi e në Egjipt, kthehet në fillim në Manastie e më pas në Elbasan si fillrojtës (teknik që merret me mirëmbajtjen e rrjetit telefonik e telegrafik). Nga mesi i shek. XIX, një zjarr i fuqishëm dogji thuajse gjysmën e qytetit. Hamami nuk u dogj por u mbulua me plehra e mbeturina. Shabani e bleu hamamin nga trashëgimtarët e familjes së Avlla Pashallinjve. Pasi u pastrua nga plehrat, hamami u bë funksional nga familja Shabanaj.[4]
Kjo banjë ka skemë të plotë funksionale. Ajo përbëhet prej dy volumesh kryesore, nga volumi që krijon ambienti i zhveshjes (hyrjes) me përmasa në planimetri 11,3 x 12,4 m mbuluar me çati druri dhe nga volumi ku përfshihen ambientet e larjes, të mbuluara me kupola, me përmasa 13,5 x 13, 6 m. Ky volum falë kupolave të vogla ka një siluetë horizontale arkitektonike të larmishme dhe thyen monotoninë e sipërfaqeve të mbyllura të mureve.
Sipas rradhës funksionale ambjentet që përbëjnë hamamin janë:
Hamami i pazarit i ruan të gjithë elementët e ngrohjes e të furnizimit me ujë si furrën nga prapa për ngrohjen e ujit të depozitës, kanalet e nën dyshemesë për ngrohjen e ambjenteve me gazet e furrës, tubat anësore vertikale prej qeramike në mure për daljen e tymrave të furrës pas qarkullimit nën dysheme, tubacionet e qeramikës për furnizimin me ujë të vaskave, etj.[5]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.