From Wikipedia, the free encyclopedia
Sveća je predmet valjkastog oblika, izliven od voska ili neke druge masne materije, kroz koga je provučen fitilj. Služi kao izvor svetlosti, a svoju funkciju ostvaruje plamenom koji nastaje sagorevanjem fitilja, vrh fitilja naziva se sika. Telo sveće, koje okružuje fitilj, ima za svrhu da uspori njegovo sagorevanje.
Sveće se koriste za osvetljavanje i u ceremonijalne svrhe.
Po procenama, sveće su otkrivene pre 5.000 godina. Već u to vreme su se na Bliskom istoku koristile sveće. Međutim, one nisu nimalo ličile na sveće koje se danas koriste. Tadašnje sveće su se pravile od trske, konoplje ili sena, koje je bilo natopljeno smolom ili mašću.
Stari Rimljani se uzimaju za prve pronalazače i korisnike rane sveće. Stare sveće su se sastojale od urolanog papirusa, koji je bio umakan u ugrejani loj ili vosak. Te sveće su se koristile da osvetljavaju domove, da pomognu putnicima tokom noćnih putovanja, i u religijskim ceremonijama.
Stare kineske sveće su se pravile u kalupima koji su se sastojali od papirnih cevi. Fitilj je bio pravljen od uvaljanog pirinčanog papira, a za vosak je korišćena kombinacija insekata i zrnevlja. Japanci su sveće pravili od voska koji je vađen iz oraha, dok je u Indiji vosak pravljen od proključalog cimeta.
Sveće su još u davnoj prošlosti bile korišćene za razne religijske i ceremonijalne svrhe. Hanuka, stari jevrejski praznik, koji datira još 165 godina pre nove ere, je od početka koristio sveće kao jedan od centralnih elemenata ceremonije.
Najviše starih zapadnih kultura je koristilo sveće napravljene od životinjskog loja. Velika promena je nastala kada su u Evropi počele da se koriste voštane sveće. One su gorele mnogo duže i stvarale su jače i čistije svetlo. Uz sve to, stvarale su mnogo prijatniji miris od sveća napravljenih od loja. Voštane sveće su se uglavnom koristile u crkvenim ceremonijama. Pošto su bile skupe, uglavnom si ih koristili bogatiji slojevi društva, dok su lojeve sveće bile najčešće korišene do XIII veka. Tada je proizvodnja sveća podignuta na viši nivo, i postala je mnogo rasprostranjenija.
Proizvodnja i upotreba sveća je povećana u prvoj polovini XX veka, zato što je veliki rast industrije nafte i mesa doveo do povećanja cena nusprodukta koji su postali sastavni deo sveća - parafina i stearinske kiseline. Popularnost sveća se nije mnogo menjala sve do sredine osamdesetih godina XX veka, kada su sveće postale veoma popularne kao dekorativni predmeti, i kao predmeti za podizanje raspoloženja. Odjednom su sveće bile dostupne u najrazličitijim oblicima i bojama. Takođe, svećama su dodavani razni aromatični mirisi, što je naročito uticalo na rast njihove popularnosti.
Tokom devedesetih godina se dogodio nezapamćen rast popularnosti sveća. Prvi put posle više od jednog veka, korišćene su nove vrste voska. U Evropi se koristio palmin vosak, koji je mekše goreo od parafnsikog voska. U Sjedinjenim Američkim Državama počeo je da se koristi sojin vosak.
Prošlo je mnogo vremena od prve upotrebe sveće. Iako nisu više glavni izvor svetlosti, njihova popularnost i upotreba se povećava. Danas sveće predstavljaju slavlja, romantiku, opuštaju čula, određuju ceremoniju i stavljaju akcenat na kućni dekor.
Osnovne metode za proizvodnju sveća su:
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.