Presokratovci
From Wikipedia, the free encyclopedia
Presokratska filozofija termin je kojim se označava grčka filozofska misao koja se razvijala u antičkoj filozofiji pre Sokrata, kao i ona koja se razvijala u njemu savremeno doba ali na osnovu mišljenja i zaključaka koji su bili izvedeni pre Sokratovog stupanja na istorijsku scenu. Često je teško slediti argumentaciju koju su različiti presokratski filozofi nudili kao dokaz za svoja gledišta zbog toga što njihova originalna dela – kojih je bilo mnogo – nisu sačuvana, već raspolažemo samo fragmentima i citatima iz kasnijih filozofa i istoričara. Sa presokratovcima počinje grčka i evropska filozofija u pravom smislu te reči: oni su odbacili ranije mitološke spekulacije i interpretacije stvarnosti i krenuli u potragu za racionalnim objašnjenjima. Mnogi od njih postavili su sebi sledeća pitanja:
- Od čega sve nastaje?
- Odakle sve dolazi?
- Kako objasniti mnoštvo koje se nalazi u prirodi?
- Može li se i kako priroda izraziti (objasniti) matematički?
Drugi presokratovci su se usredsredili na definisanje problema i paradoksa koji su postali osnovom kasnijih matematičkih, naučnih i filozofskih ispitivanja. Kosmologije koje su ponudili ovi rani grčki filozofi vremenom su, naravno, korigovane zaključcima do kojih je došla moderna nauka. Kasniji filozofi su odbacili mnoge odgovore koje su presokratovci ponudili, ali pitanja koja su oni prvi postavili nisu izgubila na važnosti.
Neki od ranih grčkih filozofa ne pripadaju presokratskoj filozofiji u strogom smislu reči i ne svrstavaju se u nju prema predmetu svojih istraživanja, već uglavnom prema hronologiji. To se, pre svega, odnosi na sofiste, koji su napustili kosmološka ispitivanja i umesto toga usredsredili se na čoveka, civilizaciju i ljudske običaje. Prema Platonu, i sam je Sokrat na suđenju bio nazvan sofistom. Međutim, s obzirom na hronologiju te zbog kontrasta koji postoji između sofistike, s jedne strane, i filozofije Sokrata, Platona i Aristotela, s druge, uobičajeno da se sofisti smatraju delom presokratske filozofske misli.