From Wikipedia, the free encyclopedia
امام علی دا بے نقطہ خطبہ | |
---|---|
حدیث دے کوائف | |
صادر از: | امام علیؑ |
شیعہ مآخذ: | تمام نہج البلاغہ - نہج السعادہ |
مشہور احادیث | |
حدیث سلسلۃ الذہب.حدیث ثقلین.حدیث کساء.مقبولہ عمر بن حنظلہ.حدیث قرب نوافل.حدیث معراج. حدیث ولایت.حدیث وصایت.حدیث جنود عقل و جہل |
بے نقطہ خطبہ حضرت علیؑ دی اک تقریر اے جس وچ نقطہ والے حروف دا استعمال نئيں فرمایا اے۔ ایہ خطبہ اصحاب پیغمبر دے اک گروہ دے سامنے گفتگو وچ حروف دے کردار دے موضوع اُتے ارشاد فرمایا اے۔
اس خطبے دا متن نہج السعادہ تے تمام نہج البلاغہ وچ نقل ہويا اے۔ خدا دی حمد و ثنا، بعض نعمتاں تذکرہ، اہل بیتؑ دا مقام تے پیغمبر اکرمؐ دی پیروی انہاں مباحث وچوں نيں جنہاں اُتے اس خطبے وچ اشارہ فرمایا اے۔ کتاب "دو شاہکار علوی" ايسے خطبے تے امام علیؑ دا بغیر الف خطبہ دی شرح وچ لکھی گئی اے۔
بعض منابع وچ اک ہور خطبے نوں بے نقطہ خطبہ دے عنوان توں امام علیؑ دی طرف نسبت دتی گئی اے جو مذکورہ خطبے دی بنسبت معتبر نئيں اے۔
یہ خطبہ امام علیؑ دی اک تقریر اے جس وچ آپ نے نقطہ والے حروف دا استعمال کيتے بغیر ارشاد فرمایا اے۔ کتاب مناقب وچ امام رضاؑ توں منقول اک حدیث دے مطابق اس خطبے دا پس منظر ایہ اے کہ اک دن پیغمبر اکرمؐ دے اصحاب دا اک گروہ گفتگو وچ حروف دے کردار اُتے بحث کر رہے سن ۔ اس گفتگو وچ انہاں نے "الف" نوں سب توں زیادہ استعمال ہونے والا حرف قرار دتا۔ اس وقت امام علیؑ نے بغیر الف تے بغیر نقطہ دے خطبہ ارشاد فرمایا۔[نوٹ 1] [1] انہاں خطبےآں دا فیالبداہہ ہونا، قرآن توں مستند ہونا تے انہاں دی فصاحت و بلاغت دی تعریف کيتی گئی اے۔[2]
یہ خطبہ خدا دی حمد و ستایش تے بعض نعمتاں دے تذکرے توں شروع ہُندا اے۔ اس دے بعد پیغمبر اکرمؐ تے آپ دی اہل بیتؑ دے مقام و منزلت نوں مد نظر رکھدے ہوئے پیغمبر اکرمؐ دی سنت دی پیروی کرنے تے آپ دے حکم دی تعمیل دی سفارش کردے نيں۔ ايسے طرح اس خطبے وچ بعض مواعظ دے ضمن وچ سلامتی، گناہ توں دوری، اسلامی احکام دی پیروی، استجابت دعا تے حاضرین دی سعادتمندی دے لئی دعا کيتی گئی اے۔[3]
محمد باقر محمودی نے مستدرک نہج البلاغہ وچ مختلف اسناد دے نال اس خطبے نوں ذکر کيتا اے۔[4] ان دے بقول اس خطبے نوں انہاں نے محمد بن عبدالقاہر شہرزوری موصلی(متوفی 8 صدی ہجری) دی کتاب "مجموعۃ اَدبیَّہ" توں نقل کيتا اے ؛[5] لیکن سید رضی نے نہج البلاغہ وچ اس خطبے نوں ذکر نئيں کيتا اے۔ اس دے باوجود ایہ خطبہ تمام نہجالبلاغہ وچ وی نقل ہويا اے۔[6]
کتاب دو شاہکار علوی دے مصنف احسانی فر دے مطابق مناقب، الصراط المستقیم، منہاج البراعہ، بحار الانوار تے نہجالایمان وچ وی مذکورہ خطبے دا عنوان یا اک کچھ حصہ نقل ہويا اے۔[7]
خطبہ دا متن | ترجمہ |
اَلْحَمْدُ للَّـهِ أَهْلِ الْحَمْدِ وَ مَأْوَاهُ، وَ لَهُ أَوْكَدُ الْحَمْدِ وَ أَحْلَاهُ، وَ أسعَدُ الْحَمْدِ وَ أَسْرَاهُ، وَ أَطْهَرُ الْحَمْدِ وَ أَسْمَاهُ، وَ أَکْرَمُ الْحَمْدِ وَ أَوْلَاهُ. الْوَاحِدِ الأَحَدِ الصَّمَدِ، لاوَالِدَ لَهُ وَ لاوَلَدَ. | حمد کر توں ہاں وچ اس دی جو ستایش تے حمد دا لایق اے تے ايسے دے لئی ہی سزاوار اے واضح ترین تے شیرین ترین حمد، سعادتمند ترین تے سخاوت مند ترین حمد، سب توں پاک تے عالی حمد، بےنظیر تے شایستہ حمد، اس اللہ دے لئی جو یکتا تے بے نیاز اے، تے نہ اوہ کسی دا باپ اے تے نہ کسی دا بیٹا۔ |
سَلَّطَ الْمُلُوكَ وَ أَعْدَاهَا، وَ أَهْلَكَ الْعُدَاةَ وَ أَدْحَاهَا. وَ أَوْصَلَ الْمَكَارِمَ وَ أَسْرَاهَا. وَ سَمَكَ السَّمَاءَ وَ عَلَّاهَا، وَ سَطَحَ الْمِهَادَ وَ طَحَاهَا، وَ وَطَّدَهَا وَ دَحَاهَا، وَ مَدَّهَا وَ سَوَّاهَا، وَ مَهَّدَهَا وَ وَطَّاهَا، وَ أَعْطَاكُمْ مَاءَهَا وَ مَرْعَاهَا، وَ أَحْكَمَ عَدَّ الأُمَمِ وَ أَحْصَاهَا، وَ عَدَّلَ الأَعْلَامَ وَ أَرْسَاهَا. | ابادشاہاں نوں مسلط کيتا دشمنی کرنے اُتے آمادہ کیا، دشمناں نوں ہلاک کر کے کنارے لگیا لیا۔ مکارم نوں لوکاں تک پہنچایا تے انہاں نوں شرف بخشا۔ آسمان نوں اُتے لے گیا تے بلند کيتا۔ زمین نوں مسطح کيتا تے پھیلایا، اسنوں پھیلیا کے زندگی دے لئی ہموار کردتا تے توانوں پانی تے سبزہ زار دتا۔ تے قوماں نوں اس اُتے بسنے دے لئی معین کيتا تے انہاں دی تعداد اُتے احاطہ کيتا تے ہدایت دی بلند نشانیاں نوں مقرر تے استوار کیا |
اَلإلَهُ الأَوَّلُ لامُعَادِلَ لَهُ، وَ لارَادَّ لِحُکْمِهِ. لاإِلهَ إِلَّا هُوَ الْمَلِكُ السَّلامُ، الْمُصَوِّرُ الْعَلّامُ، الْحَاكِمُ الْوَدُودُ، الْمُطَهِّرُ الطَّاهِرُ، الْمَحْمُودُ أَمْرُهُ، الْمَعْمُورُ حَرَمُهُ، الْمَأْمُولُ كَرَمُهُ. | وہ معبود اے جس دا برابر کوئی نئيں تے نہ انہاں دے حکم ٹھکرانے والا کوئی اے۔ اس دے علاوہ کوئی تے خدا نئيں، اوہ بادشاہ، سلام، مصور، زیادہ عالم، مہربان حاکم، پاک تے پاک کرنے والا، جس دا حکم قابل ستایش، جس دی حرمت آباد تے جس دی سخاوت امیدوارکنندہ۔ |
عَلَّمَكُمْ كَلَامَهُ، وَ أَرَاكُمْ أَعْلَامَهُ، وَ حَصَّلَ لَكُمْ أَحْكَامَهُ، وَ حَلَّلَ حَلَالَهُ، وَ حَرَّمَ حَرَامَهُ. | اس دا کلام (قرآن) توانوں سکھایا تے اس دی نشانیاں توانوں دکھایا، اس دے احکام تواڈے دسترس وچ رکھیا، جو روا سی اسنوں حلال کردتا، جو ناروا سی اسنوں حرام قرار دتا۔ |
وَ حَمَّلَ مُحَمَّداً الرِّسَالَة َ، رَسُولَهُ الْمُكَرَّمَ، الْمُسَوَّدَ الْمُسَدَّدَ، الطّـُهْرَ الْمُطَهَّرَ. أَسْعَدَ اللَّـهُ الأُمَّةَ لِعُلُوِّ مَحَلِّهِ، وَ سُمُوِّ سُؤْدَدِهِ، وَ سَدَادِ أَمْرِهِ، وَ كَمَالِ مُرَادِهِ. أَطْهَرُ وُلْدِ آدَمَ مَوْلُوداً، وَ أَسْطَعُهُمْ سُعُوداً، وَ أَطْوَلُهُمْ عَمُوداً، وَ أَرْوَاهُمْ عُوداً، وَ أَصَحُّهُمْ عُهُوداً، وَ أَکْرَمُهُمْ مُرْداً وَ كُهُولاً. | رسالت نوں بجھ نوں حضرت محمدؐ دے موڈھے اُتے رکھیا اوہی رسول قابل احترام اے، پاک تے پاک کرنے والا اے، اللہ نے اس امت نوں انہاں دے بلند مرتبہ، دین دی استواری تے انہاں دی آرزو کامل ہونے دے ذریعے توں سعادت بخشا۔ اوہ انساناں وچ پاکیزہ ترین ولادت والا تے درخشندہ ترین خوشبختی تے سعادت دا ستارہ اے۔ اوہ اپناں وچ سب توں زیادہ بلند مرتبہ تے اپنی نسل وچ سب توں زیادہ حسین، وعدے دا سب توں پکا، نوجوانی تے بڑھاپے وچ سب توں زیادہ کریم اے۔ |
صَلاةُ اللَّـهِ لَهُ وَ لِآلِهِ الأَطْهَارِ، مُسَلَّمَةً وَ مُكَرَّرَةً مَعْدُودَةً، وَ لِآلِ وُدِّهِمُ الْكِرَامِ مُحَصَّلَةً مْرَدَّدَةً، مَا دَامَ لِلسَّمَاءِ أَمْرٌ مَرْسُومٌ، وَ حَدُّ مَعْلُومٌ. | اللہ دا درود تے صلوات اس اُتے اس دی پاکیزہ آل اُتے ہو، خالص،اور مسلسل تے مکرر درود انہاں اُتے تے انہاں دی محبوب تے بزرگوار آل اُتے ، ایسا درود جو جاوید تے ہمیشہ دے لئی ہوجب تک کہ آسمان دے لئی کوئی حکم مرقوم ہوئے تے اس دی حد معلوم ہوئے۔ |
أَرْسَلَهُ رَحْمَةً لَكُمْ، وَ طَهَارَةً لأَعْمَالِكُمْ، وَ هُدُوءَ دَارِكُمْ، وَ دُحُورَ عَارِكُمْ، وَ صَلَاحَ أَحْوَالِكُمْ، وَ طَاعَةً للَّـهِ وَ رُسُلِهِ، وَ عِصْمَةً لَكُمْ وَ رَحْمَةً. | اسنوں بھیجیا تاکہ تواڈے لئی رحمت ہو، تواڈے اعمال دی پاکیزگی، زندگی دی آرامش دا باعث بنے تے تواڈے کماں دے ننگ و عار برطرف ہوجائے، تواڈے حال دی اصلاح، اللہ تے اس دے رسول دی اطاعت تے تسيں تے رحمت دی حفاظت دا باعث بنے۔ |
إِسْمَعُوا لَهُ، وَ رَاعُوا أَمْرَهُ، وَ حَلِّلُوا مَا حَلَّلَ، وَ حَرِّمُوا مَا حَرَّمَ. | ان دی گل نوں سنو، تے حکم دی اطاعت کرو، جسنوں اس نے حلال کہیا اے اسنوں حلال جانو، تے جس چیز نوں حرام کہیا اے اسنوں حرام جانو۔ |
وَ اعْمَدُوا - رَحِمَكُمُ اللَّـهُ - لِدَوَامِ الْعَمَلِ، وَ ادْحَرُوا الْحِرْصَ وَ اعْدِمُوا الْكَسَلَ. وَ ادْرُوا السَّلَامَةَ، وَ حِرَاسَةَ الْمُلْكِ وَ رَوْعَهَا، وَ هَلَعَ الصّدُورِ وَ حُلُولَ كَلِّهَا وَ هَمِّهَا. | اللہ تسيں اُتے رحمت کرے! پیوستہ عمل دی کوشش کرو، لالچ نوں اپنے توں دور کرو، سستی نوں اپنے توں ختم کرو، سلامتی دا راز، حاکمیت دی حفاظت تے رعایت، تے جو دلاں نوں تشویش پہنچاندا اے تے پریشانی تے بےبسبی دا سبب بندا اے انہاں نوں پہچان لو۔ |
هَلَكَ - وَ اللَّـهِ - أَهْلُ الإِصْرَارِ، وَ مَا وَلَدَ وَالِدٌ لِلإِسْرَارِ. كَمْ مُؤَمِّلٍ أَمَّلَ مَا أَهْلَكَهُ! وَ كَمْ مَالٍ وَ سِلَاحٍ أُعِدَّ صَارَ لِلأَعْدَاءِ عَدّ ُهُ وَ عَمَدُهُ! | خدا دی قسم جو حرص تے طمع اُتے اصرار کردے نيں اوہ ہلاک ہوگیے، کسی وی باپ نوں بیٹا پیدا ہوجائے تاں اوہ اسنوں نئيں چھپا سکدا اے ! کِنے آرزو رکھنے والےآں دے لئی انہاں دی آروز ہلاک دا باعث بنی ہو، تے کِنے اسلحے تے مال جو تیار کيتا سی اوہ دشمن دے ہوئے نيں تے اوہ اس مال تے اسلحے توں استفادہ نئيں کر سکیا اے۔ |
اَللَّـهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ وَ دَوَامُهُ، وَ الْمُلْكُ وَ كَمَالُهُ. لاإِلهَ إِلَّا هُوَ، وَسِعَ كُلَّ حِلْمٍ حِلْمُهُ، وَ سَدَّدَ كُلَّ حُکْمٍ حُکْمُهُ، وَ حَدَرَ كُلَّ عِلْمٍ عِلْمُهُ. | اے اللہ ہمیشہ تواڈا حمد ہو، کامل بادشاہی تواڈے لئی اے، تیرے سوا کوئی اللہ نئيں اے، اس دی بردباری ہر کسی دی بردباری توں زیادہ وسیع تے اس دا حکم ہر کسی دے حکم توں مستحکم تے سچا، اس دا علم ہر صاحب علم نوں زیر کردا اے۔ |
عَصَمَكُمْ وَ لَوَّاكُمْ، وَ دَوَامَ السَّلَامَةِ أَوْلَاكُمْ، وَ لِلطَّاعَةِ سَدَّدَكُمْ، وَ لِلإِسْلَامِ هَدَاكُمْ، وَ رَحِمَكُمْ وَ سَمِعَ دُعَاءَكُمْ، وَ طَهَّرَ أَعْمَالَكُمْ، وَ أَصْلَحَ أَحْوَالَكُمْ. | اللہ توانوں خطااں توں حفاظت کرے تے گناہاں توں دور رکھے، ہمیشہ توانوں سلامتی عطا کرے، تے اپنی اطاعت وچ توانوں ثابت قدم رکھے، تے اسلام دے احکام دی پیروی دی ہدایت کرے، اپنی رحمت وچ سانوں وی شامل کرے، تواڈی دعا مستجاب، تواڈے اعمال پاکیزہ تے تواڈی حالات نوں نیک قرار دے۔ |
وَ أَسْأَلُهُ لَكُمْ دَوَامَ السَّلَامَةِ، وَ كَمَالَ السَّعَادَةِ، وَ الآلَاءَ الدَّارَّةِ، وَ الأَحْوَالَ السَّارَّةِ؛ وَ الْحَمْدُ للَّـهِ وَحْدَهُ. | اک بار فیر اس توں تواڈے لئی ہمیشہ دی سلامتی، تے عالیترین سعادت منگدا ہون۔ تے اپنی نعمتاں نوں تسيں اُتے ہمیشہ نازل کرے، تواڈی حالات نوں خوشحالی دا باعث بنادے۔ تے حمد صرف اللہ دے لئی اے۔ |
کتاب نہج السعادۃ فی مستدرک نہج البلاغۃ دے مصنف محمدباقر محمودی دے مطابق بعض متأخر منابع وچ بغیر نقطہ دے اک ہور خطبہ وی امام علیؑ توں منسوب کيتا جاندا اے جسنوں ملافتح اللہ کاشانی نے نہجالبلاغہ دے ترجمے دے آخر وچ ذکر کيتا اے۔[9] محمودی نے اس خطبے دے متن نوں کتاب نہجالسعادہ وچ نقل نئيں کيتا اے تے اس دی دلیل معتبر تے قابل اعتماد منبع دا نہ ہونا ذکر کيتا اے۔[10]
احسانی فر دے مطابق ملافتح اللہ کاشانی نے اس خطبے نوں نہج البلاغہ دے ترجمہ وچ نئيں لیایا اے۔ ایہ خطبہ بنی ہاشم دے کسی فرد دی منگنی دے موقع اُتے ارشاد فرمایا اے تے دوسرےآں نے اسنوں انہاں دی کتاب وچ وادھا کيتا اے [11]
محمد احسانیفر لنگرودی دی کتاب "دو شاہکار علوی" بے الف تے بے نقطہ خطبے دی شرح وچ فارسی بولی وچ لکھی گئی اے۔ اس کتاب دا خلاصہ اک مقالے دی صورت وچ "یک کتاب در یک مقالہ (دو شاہکار علوی) پژوہشی دربارہ خطبہ ہای «بیالف» و «بینقطہ» امیرالمؤمنین" دے عنوان توں شایع ہويا اے۔[12]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.