کویت
From Wikipedia, the free encyclopedia
From Wikipedia, the free encyclopedia
کویت عربی بولی دا شبد اے جیدا مطلب اے پانی نال قلعہ۔
کیہ تسيں نے عالمی جغرافیہ اُتے کدی نظر کيتا اے ؟ برّ اعظم ایشیا دے جنوب مغرب دی جانب خلیج عرب وچ 17,820 مربع کلومیٹر رقبہ اُتے پھیلا ہويا اک ننھاسا آزاد عرب ملک آپ نوں نظر آئے گا۔ اس دے شمال وچ عراق دے حدود ملدے نيں تاں جنوب سعودی عرب توں ملیا ہويا اے تے اس دے شمال مغرب وچ خلیج فارس دے سواحل نيں ۔’کویت ‘ اس جزیرة نما ملک دا تاریخی ناں اے۔ جو عربی لفظ’ کوت‘ توں آیااے۔ اور’ کوت‘ عربی زبان وچ اس عمارت نوں کہندے نيں جتھے اسلحہ جمع کيتا جاندا اے ۔’کوت‘ اس قلعہ نوں وی کہندے نيں جو پانی دے کنارے تعمیر پاندا اے ۔
کہیا جاندا اے کہ تریخ وچ ’کویت ‘ دا ناں پہلی بار سکندراعظم دے زمانے وچ استعمال وچ آیا۔ اس نے جزیرة فیلکا نوں بسایا تے اس دا ناں ایکاروس رکھ دتا۔ ستارہويں صدی تے اس توں پہلے ایہ خطہ ’قرین‘ دے ناں توں جانیا جاندا سی جس دے معنی ٹیلا، تودہ تے اُچی زمین دے آندے نيں ۔
جدید ’کویت ‘ دی تریخ ستارہويں صدی دے اواخر تے اٹھارہويں صدی دے آغاز توں شروع ہُندی اے۔ بنو خالد دا قبیلہ سرزمین نجد نال تعلق رکھتاسی۔ انہاں نے اس شہر دی داغ بیل پائی اورشہر دے اطراف قلعہ دی تعمیر کروائی۔ قلعہ دی دیواراں پہلی بار 1760ءماں پایہ ¿ تکمیل نوں پہنچاں۔ آل صباح دا تعلق ايسے قبیلے توں سی۔ نجد توں نکل کے اس خاندان نے ایتھے اُتے سکونت اختیار کيتی۔ اس عہد وچ ایہ شہر پھولا پھلا تے دنیا والےآں دی توجہ دا مرکز بن گیا۔ آل صباح دے خاندان نے اس دی تعمیر و ترقی وچ وڈی قربانیاں دتیاں سن۔ لوکاں نے انہاں دی کاوشاں نوں خراج تحسین پیش کردے ہوئے 1752ءماں صباح بن جابر رضى الله عنه دے ہتھوں اُتے بیعت کيتی تے انہاں نوں اپنا حاکم تسلیم کيتا ۔
اک تجارتی شہر اُتے ہر کسی دی نظر ہُندی اے۔ قدیم زمانے ہی توں کویت اک اہم تجارتی مرکز منیا جاندا سی تے اس دی بندرگاہاں بین الاقوامی تجارت تے لین دین دے سلسلے وچ اہم رول ادا کردیاں سن۔ اس لئی اس اُتے دشمناں دے حملے دا اندیشہ ہمیشہ رہیا اے۔ جدید کویت دی تعمیر دے بعد اس اُتے ترک عثمانیاں دی نظر سی۔ انیہويں صدی وچ عثمانیاں نے اس اُتے قبضہ کر ليا۔ 23 جنوری 1899 وچ شیخ مبارک نے برطانیہ دے نال اک معاہدہ کيتا، جس دا مقصد عثمانیاں دے چنگل توں کویت نوں کڈنا سی۔ اس معاہدہ دی وجہ توں برطانیہ،کویت دے خارجی پالیسی اُتے مکمل طور اُتے حاوی ہوئے گیا۔ اس دے بعد 1913 وچ اینگلو عثمان سمجھوتے اُتے دستخط دے بعد حکومتِ برطانیہ تے عثمانی حکومت نے امیرِ کویت ’شیخ مبارک الصباح‘ کوخود مختار کویت سٹی دے حکمراں دے طور اُتے نامزد کيتا۔ مگر پہلی جنگ عظیم دے شروع ہونے دے فورا ًبعد اس معاہدہ نوں توڑدے ہوئے برطانیہ نے اعلان کيتا کہ’کویت‘ سلطنت برطانیہ دے ماتحت اک آزاد بادشاہی نظام والا ملک اے “۔
’شیخ مبارک الصباح‘کے دور وچ کویت وچ تعلیمی بیداری پیدا ہوئی۔ 1911 ء وچ ’مدرسہ مبارکیہ ‘ دے ناں توں کویت دا سب توں پہلا تعلیمی ادارہ قائم کيتا گیا سی۔ ایہ نسبت شیخ مبارک ہی دی طرف سی۔ انئيں کيتی ایماءپر1914 ءمیں’مستشفیٰ امریکی‘ دے ناں توں ’کویت سٹی‘ وچ اک ہسپتال دی بنیاد رکھی گئی۔ ایہ کویت دی پہلی عمارت سی جس وچ سمینٹ تے لوہے دا استعمال ہويا ۔1915 ءماں جدوں شیخ مبارک رحلت فرماگئے تاں انہاں دے وڈے بیٹے شیخ ’جابر المبارک الصباح‘ انہاں دے جانشین بن گئے۔ انہاں دی مدّت حکومت صرف دو سال سی۔ انہاں دے بعد انہاں دے برادر شیخ ’سالم المبارک الصباح ‘ نے تاج و تخت سنبھالیا۔ کویت دی تریخ وچ سب توں وڈا معرکہ’معرکة الجھرائ‘ انہاں نوں دے زمانے وچ پیش آیا۔ نجدی حکومت دے نال حدود دا مسئلہ اس دا اہم سبب سی ۔
1921 ءماں شیخ احمد جابر الصباح حکومت کیتی کرسی اُتے براجمان ہوئے۔ آپ وڈے دلیر، حاضر دماغ تے دور اندیش لیڈر سن ۔ مشکل گھڑیاں وچ وڈی آسانی توں اپنی قوم نوں بچ نکلنے دا راستہ دکھا دینا انہاں دی خا صیت سی۔1937 ءکوشیخ احمد جابر الصباح دے عہد ہی وچ کویت وچ پہلی بار ’پٹرول ‘ دریافت ہويا اور30 /جون1946ء کوپہلی بار زیرِ زمین توں ’پٹرول ‘ برآمد کيتا گیا۔ 1948 ءکوشیخ احمد جابر الصباح ہی دے دورِ حکومت وچ ’احمدی‘ شہر دی بنیاد پائی گئی جو انہاں نوں دے ناں دی طرف نسبت رکھدا اے ۔1950 ءماں شیخ احمد جابر الصباح وفات پاگئے تے عبد اللہ السالم الصباح کویت دے امیر قرار دتے گئے۔ ایہ اوہ پہلے امیر سن جنہاں نے کویت وچ سیاسی زندگی نوں نظم توں جوڑا تے ایتھے اُتے سیاست نوں اک نواں رُخ دتا۔ انہاں نے اس دے لئی اک دستور وی وضع کيتاجس دی وجہ توں انہاں نوں ’ابو الدستور ‘ دے ناں توں یاد کيتا جاندا اے۔ انہاں دے عہد وچ وسیع پیمانے اُتے تعمیراتی کم دا آغاز ہويا جس دی بنا اُتے قلعہ دی دیواراں منہدم کیتے جانے دا فیصلہ کيتا گیا تے 1957 ءکوقلعہ دے پنج مرکزی دروازےآں نوں باقی رکھدے ہوئے ساری دیواراں گرادتیاں گئیاں ۔